روزنامه صبح نو: یکی از اتفاقاتی که در زلزله اخیر شهرهای غربی کشور به‌شدت توجه مردم و به‌ویژه رسانه‌ها را به خود جلب کرد، عکس‌هایی از حجم تخریب در مناطق زلزله‌زده بود. عکس‌هایی که نشان از خرابی در پروژه‌های مسکن مهر شهرهای زلزله‌زده داشت و البته میانشان هم تصاویر آرشیوی، غیرواقعی و حتی خارجی هم یافت می‌شد!
 
عکس‌هایی که در کنار بعضی اظهارنظرهای مقام‌های بلندپایه دولتی قرار بود بگوید بیشترین میزان خسارت‌ها در ساختمان‌های مسکن مهر بوده. طرحی که ابتکار «دولت‌های قبل» بوده و دولت فعلی نقشی در آن نداشته است. موضوعی که البته با گذشت زمان ابعاد جالب‌تری از آن مشخص شد.
 

نخستین جرقه آتش حمله به «مسکن مهر» را معاون‌اول رییس‌جمهور زد. آقای اسحاق جهانگیری در ابتدای جلسه ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی که تنها چند ساعت پس از رخداد زلزله برگزار شده بود، با ابراز تأسف از اینکه بیشتر خانه‌های تخریب شده در زلزله شب گذشته متعلق به ساختمان‌های مسکن مهر بوده است، از وزیر راه و شهرسازی خواست تا با دقت این موضوع را که چرا خانه‌های نوساز تا این حد آسیب‌پذیر بوده‌اند، بررسی‌کند.
 

رییس‌جمهور هم که صبح سه‌شنبه به مناطق زلزله‌زده رفته بود، در سرپل ذهاب به مردم گفت: «برخی از ساختمان‌هایی که عمر زیادی هم ندارند و دولتی هم هستند چرا به این روز افتاده‌اند؟ ساختمانی که مردم خودشان درست کرده‌اند سرپا مانده و ساختمان دولتی

تخریب شده است.
 

معلوم است که مشکلاتی وجود دارد باید دید این مشکلات از طرف چه کسانی بوده است، مقصران این اتفاق را شناسایی و به مردم اطلاع‌رسانی خواهیم کرد.»

 

اما اصل ماجرای مسکن مهر در شهرهای زلزله‌زده چه بود و چه زمانی تحویل مردم شد؟

رویای مهر و سقف آرزوها مسکن مهر از طرح‌هایی بود که بناداشت تا مردمی با درآمد پایین را صاحبخانه کند و مشکلات اجاره نشینان را برطرف سازد. این طرح در ابتدا و روی کاغذ خیلی خوب و دهان‌پر‌کن بود و خیلی‌ها از آن در دولت نهم و دهم که البته مخترع آن بودند، حمایت کردند.
 

حتی آقای حسن روحانی رییس‌جمهور از این طرح با عنوان کنایه آمیز ساخت خوابگاه نام برده و گفته بود: «مردم از مسکن مهر تنها انتظار خوابگاه نداشته و ندارند بلکه می‌بایست امکانات و زیر ساخت‌های متناسب شهری را نیز در محل‌هایی که مجتمع‌های این طرح ملی در آن جای داده شده‌اند؛ داشته باشند.» 
 
همه فکر می‌کردند با ساخت خانه‌های ارزان‌تر قرار است از دولت خانه بگیرند. شوق خانه‌دار شدن به حدی بود که خیلی‌ها در گوشه گوشه کشور تمام دارایی خود را برای خرید یکی از این واحدها جمع کردند و در اختیار پیمانکاران قرار دادند. در ابتدای ساخت‌و‌ساز همه فکر می‌کردند با توجه به حجم پروژه مسکن مهر و حضور برخی از شرکت‌های خارجی در این پروژه، می‌توانند مالک خانه‌ای شوند که برایشان امنیت و آرامش به همراه می‌آورد اما این اتفاق نیفتاد.

زلزله حقیقت
 

کرمانشاه یکی از محل‌هایی است که پروژه مسکن مهر آن در سال ۱۳۹۴ و بعد از مدت‌ها عقب‌ماندگی به پایان رسید و در اختیار مردمی قرار گرفت که از دولت نهم و دهم ناامید شده بودند؛ اما این خانه‌ها دوام زیادی نیاوردند و در زلزله اخیر غرب کشور بر سر مردم آوار شدند.
 

آقای صالحی یکی از مقام‌های مسوول در اداره راه و شهرسازی کرمانشاه درباره تعداد کشته‌ها و مصدومان در مسکن مهر استان کرمانشاه پس از زلزله ۳/۷ریشتری اخیر گفته است: «تاکنون تعداد فوتی‌ها در واحدهای مسکن مهر ۲ نفر اعلام شده است.» وی با بیان اینکه بلافاصله پس از وقوع زلزله تمام واحدهای مسکن مهر تخلیه شدند، ادامه داد: «خوشبختانه در این واحدها و مجتمع‌های مسکن مهر شاهد ریزش به این معنا که سقف روی ساختمان آوار شود، نبودیم.»
 

ماهیگیری سیاسی
 

در شرایطی که مردم دارایی‌هایشان را به سیاست‌های دولتمردان در ساخت مسکن مهر باخته‌اند، دعواهای سیاسی با چکاندن آخرین تیرهای باقی مانده اسلحه دولت دوازدهم، شدت گرفت و این چیزی نیست که درد مردم را کاهش دهد. این ساختمان‌هایی که در کرمانشاه قرار دارند تا سال ۱۳۹۴ تنها اسکلت آنها بناشده بودند.
 

اما نکته جالب‌تر آنجاست که براساس آمارهای اعلام‌شده و رسمی، در میان تعداد حدود ۵۰۰ نفری جان‌باختگان زلزله اخیر، تنها ۱۰ هموطن، ساکن در واحدهای مسکن مهر بوده‌اند. ضمن اینکه در شهر «سرپل ذهاب» که بالاترین شمار جان‌باختگان را به خود اختصاص داده است، فقط نام ۲ دو نفر از جان‌باختگان در میان ساکنان مسکن مهر دیده می‌شود. موضوعی که نشان می‌دهد اظهارنظرهای اولیه در این‌باره تا چه میزان دور از دقت و ناشی از جوزدگی سیاسی بوده است.

گسل مدیریت
 

در یک دهه گذشته و همزمان با مطرح شدن مبحث مسکن مهر، بسیاری این انتقاد را مطرح می‌کرده و می‌کنند که این ساختمان‌ها غالباً در نواحی کم امکانات یا فاقد امکانات اطراف شهرهای بزرگ بنا شده و از کمترین امکانات متناسب با زندگی شهری بی‌بهره هستند.  نقشه‌های زمین‌شناسی زیادی در کشور برای تعیین گسل‌های حساس و فعال کشور تهیه شده است؛ فلسفه تهیه این نقشه‌ها این است که دولت‌ها برای ایمن‌سازی مردم در این مناطق اجازه ساخت وساز ندهند.
 
دولت هم این‌کار را کرد اما خودش دست به ساخت‌و‌ساز زد چراکه برای خود ممانعتی نمی‌دید؛ اتفاقی که از همان اول، اشتباه آقای محمود احمدی‌نژاد بود؛ اما با روی کار آمدن این دولت نه تنها متوقف نشد بلکه به اتمام رسید. با وجودی که مدیر کل راه و شهر‌سازی استان کرمانشاه اعلام کرده بود که ساختمان‌های فروریخته مسکن مهر روی گسل زلزله بوده‌اند، اما این مساله تغییری در فاجعه ضعف مطالعات و اجرای این طرح ملی ایجاد نمی‌کند؛ چراکه در این هنگام این ابهام پیش می‌آید که مطالعات مکان‌یابی طرح مسکن مهر چگونه بوده و چطور برای مکان ساخت این پروژه‌های مسکونی که غالباً پرواحد بوده‌اند، گسل‌های زلزله انتخاب شده‌اند!