خبرگزاری علتبورس24 : محمدرضا سعیدی، مدیرعامل شستا، همراه با مدیران عامل هلدینگ‌های کلیدی نظیر تاپیکو و تاصیکو، تادیکو و... طی یک نشست خبری در روز سه شنبه 12 آبان، پرده از سازوکار بقا، سودآوری و برنامه‌ریزی توسعه‌ای این هلدینگ چندرشته‌ای برداشتند. نشستی که محتوی آن نشان می‌دهد این مجموعه بزرگ با اتکا به استراتژی تاب‌آوری توانسته سهم بازاری، صادرات ارزی و سود تلفیقی خود را بازتعریف کند.
ساختار پورتفوی سرمایه‌گذاری شستا از منظر حکمرانی شرکتی، تفکیکی دقیق میان کنترل مستقیم مدیریتی و سهام‌داری غیرمستقیم ایجاد کرده است. در حال حاضر، این مجموعه مالکیت 176 شرکت کنترلی و 91 شرکت سهام‌داری را در اختیار دارد که در دو بخش مجزای بورسی و غیربورسی توزیع شده‌اند. این گستردگی عملیاتی، تنوع ریسک را در 21 صنعت مختلف توزیع می‌کند، هرچند چالش‌های مدیریت هماهنگ را نیز مضاعف می‌سازد.
در تابلوی بازار سرمایه، شستا وزن عمده نفوذ خود را از طریق هلدینگ‌های بورسی کلیدی اعمال می‌کند. نسبت‌های مالکیتی شستا در این بازوهای تخصصی حاکی از تمرکز بالا بر تصمیم‌گیری‌های استراتژیک است:
- تاپیکو با مالکیت 78 درصدی
- سیتا با سهم 88 درصدی
- تیپیکو با سهم 42 درصدی
- کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران با 25 درصد
- تادیکو با 84 درصد سهم در اختیار شستا
در سوی دیگر و در بخش دارایی‌های غیربورسی، سرمایه‌گذاری‌های صددرصدی در تنکو، رایتل و افق سبز در کنار سهم 33 درصدی از شرکت ملی نفتکش ایران، بخش خدمات ارتباطی، انرژی و خدمات راهبردی این هلدینگ را تشکیل می‌دهند.
آرایش عددی شرکت‌های کنترلی و وابسته در دل این هلدینگ‌ها ابعاد عظیم این ساختار را شفاف‌تر می‌سازد. هلدینگ نفت و گاز و پتروشیمی تاپیکو با دارا بودن 82 شرکت، سنگین‌ترین لنگرگاه صنعتی شستا است. پس از آن، سیتا با 43 شرکت، تیپیکو با 32 شرکت، گروه کشتیرانی با 31 شرکت، تاصیکو با 21 شرکت، افق سبز با 12 شرکت، صبا با 9 شرکت، تنکو با 8 شرکت، تادیکو با 5 شرکت و رایتل با 4 شرکت، پیکره عملیاتی این مجموعه را شکل داده‌اند. 60 هزار نیروی کار فعال در قالب 10 هلدینگ تخصصی، مسوولیت خط تولید 1641 قلم کالا را بر عهده دارند که نقشی بی‌بدیل در پایداری زنجیره عرضه داخلی ایفا می‌کند.
کارنامه مالی ارائه‌شده در نشست خبری مذکور نشان‌دهنده یک تغییر مسیر شتابان در متغیرهای اساسی سودآوری است. داده‌های رسمی حکایت از آن دارد که فروش تجمیعی 176 شرکت تحت مدیریت شستا در سال 1404 به 590 همت رسیده و سود تجمیعی این شرکت‌ها به رقم 113 همت دست یافته است. در همین حال، سود تلفیقی کل مجموعه از محدوده 67 تا 68 همت با جهشی 100 درصدی به 134 همت بالغ شده و بر اساس ارزیابی‌های اولیه از صورت‌های مالی میان‌دوره‌ای شش‌ماهه، سود حاصله با نقش‌آفرینی ستاره خلیج فارس از 64 همت دوره مشابه پیشین به 268 همت رسیده است.
بررسی بازدهی درآمدی هلدینگ‌های تخصصی در ثبت این ارقام کلیدی جایگاه هر یک را در پازل نقدینگی مشخص می‌کند:
- هلدینگ سیتا با ثبت 21 همت درآمد، پیشتاز جدول بوده است.
- تاپیکو با ثبت 19.5 همت درآمد در رتبه بعدی قرار دارد.
- کشتیرانی با 7.5 همت
- افق سبز با 0.1 همت بیشترین مشارکت را در ارقام درآمدی و سودآوری داشته‌اند.
مدیریت شستا با استناد به سیر صعودی درآمدهای تلفیقی یادآور شد که این رقم از 204 همت در سال 1402 به 277 همت در سال 1403 و در نهایت به مرز 396 همت در سال 1404 افزایش یافته است.
بخشی از این بازدهی پایدار به کنترل سازمان‌یافته هزینه‌ها در سطوح هلدینگی و پالایش فرایندهای اجرایی برمی‌گردد که نویدبخش تداوم رشد 100 درصدی سودآوری در سال مالی آینده است.
مثلث ریسک‌های ژئوپلیتیک و آزمون تاب‌آوری
فعالیت شستا در سال جاری در بستر بحران‌های کم‌سابقه‌ای رخ داد. سعیدی با ترسیم مثلث چالش‌های محیط کسب‌وکار، فعالیت این مجموعه را زیر فشار چندوجهی فشارهای خارجی و موانع ساختاری داخلی تشریح کرد:
1. تحریم‌ها، سازوکار اسنپ‌بک، تهدیدات محاصره دریایی و فشارهای بین‌المللی بر تبادلات مالی
2. بحران ناترازی‌های حامل‌های انرژی، قطعی مکرر برق و گاز صنعتی در کنار تورم افسارگسیخته و نوسانات شدید نرخ ارز
3. ناآرامی‌های مقطعی، تبعات جنگ 12 روزه و درگیری‌های منطقه‌ای موسم به جنگ رمضان
بر اساس این گزارش، در جریان این منازعات و حملات اخیر، 28 شرکت وابسته به شستا با آسیب‌هایی از سطح 5 تا 100 درصد در ابعاد فیزیکی و عملیاتی روبرو شدند. با این وجود، شستا سیاست عدم توزیع حداکثری سود در شرکت‌های تابعه را به کار بست. مدیران مجموعه توضیح دادند که توزیع تمام سود شرکت‌ها می‌توانست سود دفتری شرکت اصلی شستا را حدود 68 درصد بالا ببرد، اما شستا با اولویت‌بخشی به تاب‌آوری، جریان نقدی را در بنگاه‌های زیرمجموعه نگه داشت تا فرآیند تامین مواد اولیه، ثبات خطوط و بازسازی تاسیسات آسیب‌دیده با بحران نقدینگی مواجه نشود.
فراتر از ابعاد تولیدی، نقش‌آفرینی مسوولیت ملی این مجموعه در شرایط فوق‌العاده مشهود بود. با وجود انباشت مطالبات 20 هزار میلیارد تومانی هلدینگ دارویی تیپیکو از بیمارستان‌ها و مراکز بهداشتی، این مجموعه 50 درصد از کل نیاز دارویی بیمارستان‌های کشور را در دوران جنگ پوشش داد. در حمل‌ونقل نیز زیرساخت‌های توزیع متناسب با موج مهاجرت‌های موقت به استان‌های شمالی بازآرایی شد و ناوگان مسافری کشتیرانی بیش از 10 هزار و 500 مسافر را از کریدورهای دریایی در روزهای ملتهب جنگ 12 روزه منتقل کرد.
نقشه فتح 55 مقصد جهانی
یکی از مهم‌ترین بخش‌های آماری این نشست، ثبت ارزآوری بیش از 2 میلیارد دلاری توسط شرکت‌های تابعه شستا در فضای محاصره اقتصادی بود. شستا در این دوره موفق شد گستره بازارهای بین‌المللی خود را به 55 مقصد صادراتی برساند.
بررسی 10 مقصد برتر صادراتی شستا بر حسب ارزش ارزی (میلیون دلار)، سهم بالای کشورهای همسایه و مقاصد آسیایی را به تصویر می‌کشد:
- امارات متحده عربی با 360 میلیون دلار، بزرگ‌ترین شریک ارزی مجموعه
- چین با 323 میلیون دلار
- هندوستان با 121 میلیون دلار
- غنا با 118 میلیون دلار
- عراق با 114 میلیون دلار
- عمان با 67 میلیون دلار
- افغانستان با 48 میلیون دلار
- ترکیه با 44 میلیون دلار
- و دو مقصد دیگر به ترتیب با 28 و 27 میلیون دلار در رتبه‌های بعدی جای گرفته‌اند.
توسعه صادراتی در ایام جنگ نه تنها محدود نشد، بلکه بازارهای بین‌المللی برای نخستین بار به روی محصولاتی چون زغال‌سنگ طبس، شرکت داروسازی رازی، سیمان خزر و صادرات دلاری پرسی ایران‌گاز گشوده شد. این تنوع در مبادی فروش خارجی توانست جریان نقدی ارزی هلدینگ را در اوج تنش‌ها زنده نگه دارد.
اثرات انتقال بلوک 15 درصدی بانک رفاه
عملکرد دارایی‌های شستا در تابلوی بورس با ارزیابی شاخص بازده کل سهامداران ( TSR ) و سنجش وزن نماد در کل بازار مورد سنجش قرار گرفت. بررسی روند سهم شستا از ارزش کل بازار سرمایه نشان می‌دهد که وزن این نماد از 11.5 درصد در مهر 1403 به 12 درصد در مهر 1404 و نهایتا به 13.5 درصد در مهر 1405 افزایش یافته است؛ رشدی 2 درصدی طی بازه دو ساله که ناشی از ثبات عملیاتی، رشد سودسازی و عملکرد هماهنگ شرکت‌های تحت سرپرستی در بازار سهام بوده است.
در خصوص ابهامات پیرامون واگذاری 15 درصد از سهام شستا به بانک رفاه کارگران، مدیرعامل شستا شفاف‌سازی کرد که این انتقال در قالب تسویه تعهدات و توافقات میان سازمان تامین اجتماعی و بانک رفاه کارسازی شده و کوچک‌ترین اختلال یا تغییری در عملکرد، راهبری و فرآیندهای عملیاتی شستا ایجاد نمی‌کند. سعیدی ورود بانک رفاه را به‌عنوان ورود یک ذی‌نفع جدید و توانمند در عرصه تامین مالی و ابزارهای اعتباری ارزیابی کرد و افزود کاهش سهم مالکیت مستقیم سازمان تامین اجتماعی و تنوع‌بخشی به سهامداران، سیاستی است که احتمالا در سال‌های پیش رو نیز با هدف افزایش کارایی استمرار یابد.
گره‌گشایی از عرضه اولیه ستاره خلیج فارس
بلاتکلیفی عرضه اولیه پالایشگاه نفت ستاره خلیج فارس به‌عنوان یکی از مطالبات تاریخی فعالان بازار سهام، در این نشست محور پرسش‌های متعدد بود. روح‌الله شهیدی‌پور، مدیرعامل تاپیکو، به‌صراحت به موانع ساختاری این پرونده اشاره کرد.
به گفته وی، ورود این مگاپروژه نفتی به بورس مستلزم اجماع تمام سهامداران و سپردن تعهدات قانونی واگذاری سهام است؛ امری که تا این لحظه به دلیل عدم همراهی شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی به‌عنوان مالک 11 درصدی سهام معطل مانده است.
شهیدی‌پور با اشاره به پیگیری‌ها جهت عبور از این بن‌بست اظهار داشت انتقال 8 درصد دیگر از سهام نفت ستاره خلیج فارس به سازمان تامین اجتماعی در جریان است؛ اتفاقی که با کاهش سهم مستقیم دولتی، امکان عرضه اولیه را به‌شدت هموار خواهد کرد. وی همچنین از رایزنی با سازمان بورس و اوراق بهادار و بورس تهران برای به‌کارگیری مکانیزم‌های جایگزین خبر داد؛ سازوکارهایی نظیر عرضه اولیه صرفا از محل سهام در اختیار دولت و سایر مالکان یا بهره‌گیری از مدل سهام ممتاز برای تضمین ثبات مدیریتی، تا فرایند بورسی‌سازی این پالایشگاه پیشرو متوقف نماند.
در حوزه اصلاح ساختار عملیاتی، شستا سازوکار کلینیک عارضه‌یابی شرکت‌های بحرانی و زیان‌ده را راه‌اندازی کرده است. در پورتفوی این هلدینگ، 15 شرکت با مسائل شدید عملیاتی مواجه بوده‌اند که مجموع زیان انباشته آن‌ها به سه همت بالغ می‌شد. در طول سال گذشته، با مداخله مستقیم ساختاری، هفت شرکت به‌طور قطعی از وضعیت زیان‌دهی خارج شده و تراز عملیاتی آن‌ها مثبت شد. مصداق برجسته این سیاست، شرکت پتروشیمی آبادان بود که پس از دو سال توقف کامل خطوط، تولید خود را از سر گرفت و در طول دو تا سه ماه اخیر مجددا وارد محدوده سودآوری پایدار شد.
رونمایی از طلای تاصیکو؛ 200 همت پروژه و تولد قطب‌های نوین فلزی
سرمایه‌گذاری‌های ایجادی و پروژه‌های توسعه‌ای شستا، بخش آینده‌نگر این کارنامه مالی را شکل می‌دهند. هم‌اکنون حجم کل سرمایه‌گذاری طرح‌های در دست اجرا در میان 176 شرکت به 200 همت می‌رسد که از این میان، 20 پروژه کلیدی به‌عنوان طرح‌های دارای اولویت راهبردی به‌صورت هفتگی و برخط پایش می‌شوند.
در این میان، صدرتامین (تاصیکو) به‌عنوان پیشران معدنی شستا تحولات چشمگیری را در زنجیره فلزات گران‌بها رقم زده است:
- پروژه طلا پس از سال‌ها پیگیری اداری و عملیاتی به پایداری تولید رسیده و در حال حاضر با رکوردی معادل 40 کیلوگرم فراتر از ظرفیت اسمی طراحی‌شده در حال فعالیت است.
- پروژه طلای تفتان با تکمیل مراحل تولید اولیه، آماده اجرای فاز افزایش ظرفیت 200 کیلوگرمی در خرداد سال آینده است.
- پروژه طلای کردستان با عبور از پیشرفت فیزیکی 70 درصدی، در آستانه ورود به مدار تولید در اوایل سال آینده قرار دارد.
- در حوزه نقره، پروژه بزرگ نقره رنگان با ظرفیت اسمی 60 تن در سال، ظرف حداکثر یک ماه آینده به بهره‌برداری کامل می‌رسد.
- در صنایع نسوز نیز با مدیریت اصلاحی، شرکت فرآورده‌های نسوز از زیان 800 میلیارد تومانی خارج شده و در عملکرد شش‌ماهه اخیر به سود 400 میلیارد تومانی دست یافته است.
افق پیش رو با الگوی حکمرانی پایدار
کارنامه مالی و عملیاتی شستا نشان می‌دهد این نهاد اقتصادی با گذر از دوره بحران‌های بیرونی، سه کلیدواژه «تاب‌آوری، حکمرانی حرفه‌ای شرکتی و نوآوری» را سرلوحه برنامه تحول خود قرار داده است. گذار از بنگاه‌داری سنتی به سمت بهینه‌سازی سبد دارایی‌ها، خروج از شرکت‌های کم‌بازده، توسعه بازارهای بین‌المللی با تمرکز بر 55 کشور مقصد و در نهایت اجرای طرح‌های راهبردی 200 همتی در حوزه‌های معدنی و پتروشیمی، استراتژی‌هایی هستند که می‌توانند نقش شستا را از یک شرکت صرفا متکی به درآمدهای دوره‌ای، به پیشران باثبات سرمایه‌گذاری مولد برای صیانت از اندوخته‌های بین‌نسلی بازنشستگان تبدیل کنند.
منبع: بورس۲۴
نظر شما