خبرگزاری علتبورس24 : دوباره بحث فرمول پالایشی‌ها داغ شده است؛ در شرایطی که دولت به دنبال کاهش هزینه‌ها و مدیریت منابع خود است، تغییر در فرمول قیمت‌گذاری خوراک پالایشگاه‌ها می‌تواند پیامدهایی فراتر از کاهش سود شرکت‌ها داشته باشد و در میان‌مدت بر توان صنعت پالایش و تامین فرآورده‌های اصلی کشور اثر بگذارد.
فرمول پالایشی‌ها و یک تصمیم کوتاه‌مدت
سوال اصلی این است که اگر نفت مورد استفاده پالایشگاه‌های داخلی به مشتری دیگری، چه در شرایط تحریم و چه در شرایط غیرتحریم، فروخته می‌شد، خالص درآمد دولت چقدر بود؟ موضوع اصلی، دفاع از رانت نیست؛ مسئله این است که سیاست‌گذاری باید بر مبنای منطق اقتصادی و با درنظر گرفتن منافع بلندمدت صنعت و دولت انجام شود.
دوباره بحث فرمول پالایشی‌ها داغ شده و دولت در رویکردی کوتاه‌مدت به دنبال کاهش سود پالایشی‌هاست؛ با این امید که شاید در سال جاری، میزان بدهی دولت به این شرکت‌ها کاهش پیدا کند. اما پرسش اینجاست که آیا چنین تصمیمی می‌تواند در بلندمدت به نفع دولت و اقتصاد کشور باشد؟
اگر در 10 سال گذشته رویکرد قیمت‌گذاری دستوری و غیرمنطقی در صنعت پالایش وجود داشت، با توجه به هزینه‌های بالای این صنعت، احتمالا امروز بخشی از پالایشگاه‌ها با مشکلات جدی مالی و حتی خطر تعطیلی مواجه بودند.
نقش پالایشگاه‌ها در تامین سوخت کشور
دولت باید در سیاست‌گذاری‌های خود این واقعیت را نیز در نظر بگیرد که بخش قابل‌توجهی از سهام پالایشگاه‌ها در اختیار صندوق‌های بازنشستگی و سهام عدالت قرار دارد و سهامداران خرد نیز در این شرکت‌ها حضور دارند. از سوی دیگر، کشور امروز بیش از هر زمان دیگری به ظرفیت تولید داخلی بنزین و گازوئیل نیاز دارد.
اگر سیاست‌های قهری و غیرمنطقی در قبال صنایع پالایشی ادامه پیدا کند، نتیجه آن می‌تواند کاهش انگیزه سرمایه‌گذاری، افزایش فشار مالی بر شرکت‌ها و تضعیف ظرفیت تولید در میان‌مدت باشد.
نگارنده در عین مخالفت با اعطای هرگونه رانت، نسبت به سیاست‌هایی که می‌تواند به صنایع آسیب بزند هشدار می‌دهد. اگر ایران امروز صنایع پایین‌دست خود از جمله فولاد، پتروشیمی و پالایشگاه‌ها را در اختیار نداشت، شرایط تامین نیازهای داخلی و تاب‌آوری اقتصادی کشور به‌مراتب دشوارتر بود.
کرک اسپرد بالا؛ پاداش ریسک یا فرصتی برای تغییر فرمول؟
بر هیچ‌کس پوشیده نیست که در مقطعی کوتاه و تحت تاثیر جنگ، کرک اسپرد پالایشگاه‌ها افزایش پیدا کرده است. در عین حال، این احتمال نیز وجود دارد که پس از کاهش تنش‌ها، کرک اسپردها با افت قابل‌توجهی مواجه شوند.
اما باید این پرسش را مطرح کرد که اگر یکی از پالایشگاه‌ها در جریان جنگ با آسیب جدی مواجه می‌شد، چه اتفاقی برای سرمایه سهامداران و ظرفیت تولید کشور رخ می‌داد؟ در چنین شرایطی، بخشی از افزایش فعلی کرک اسپرد را می‌توان در چارچوب ریسک‌هایی دید که سهامدار و صنعت پالایش متحمل می‌شوند.
اگر رویه منطقی و قابل پیش‌بینی در سال‌های گذشته وجود داشته و تنها به دلیل شرایط کوتاه‌مدت، تغییرات جدیدی در فرمول قیمت‌گذاری اعمال شود، نخستین آسیب احتمالی متوجه خود دولت خواهد بود؛ زیرا پالایشگاه‌ها یکی از مهم‌ترین حلقه‌های زنجیره تامین بنزین و گازوئیل کشور هستند.
تخفیف خوراک و ضرورت شفافیت در فرمول
تا جایی که نگارنده در جریان است، تخفیف قابل‌توجهی به صنعت پالایش نفت داده نمی‌شود. درباره تخفیف 5 درصدی نیز اگر هزینه‌های بارگیری و حمل در قیمت فوب در نظر گرفته شود، باید مشخص شود که این رقم در مقایسه با هزینه واقعی فروش نفت ایران و شرایط بازار چه معنایی دارد.
همچنین کسر 5 تا 6 دلار از قیمت نفت سبک و سنگین، تا جایی که نگارنده در جریان تدوین فرمول بوده، به تفاوت کیفیت نفت ایران با معیارهای مقایسه‌ای و نفت‌های مناطق دیگر جهان مربوط بوده است.
بر این اساس، اینکه در شرایط کمبود منابع، یک عدد از فرمول قیمت‌گذاری انتخاب و سپس همان بخش مبنای تغییر قرار گیرد، می‌تواند به صنعت پالایش کشور آسیب وارد کند و آثار آن فراتر از صورت‌های مالی پالایشگاه‌ها باشد.
ضروری است دولت درباره دلایل تغییر فرمولی که در سال‌های گذشته تثبیت شده است، برای سهامداران خرد و عمده پالایشگاه‌ها توضیح شفاف ارائه کند. سیاست‌گذاری در این صنعت باید به‌گونه‌ای باشد که ضمن جلوگیری از ایجاد رانت، ثبات، پیش‌بینی‌پذیری و امکان برنامه‌ریزی بلندمدت برای پالایشگاه‌ها حفظ شود؛ چرا که تضعیف این صنعت در نهایت می‌تواند مستقیما بر ظرفیت تولید و تامین فرآورده‌های مورد نیاز کشور اثر بگذارد.
منبع: بورس۲۴
نظر شما