خبرگزاری علتحتی پیش از جنگ هم صنعت ایران با افت و نوسان تولید روبهرو بود، اما شوک ۴۰ روزه شرایط را سختتر کرد. شاخص تولید صنعتی که بر اساس اطلاعات شرکتهای بورسی محاسبه میشود، در فروردین امسال نسبت به فروردین سال گذشته نزدیک به ۵۰ درصد کاهش پیدا کرد. از آنجا که این شرکتها حدود ۴۲ درصد ارزش محصول کارگاههای بزرگ صنعتی را در اختیار دارند، تغییرات آنها میتواند تصویر مناسبی از وضعیت صنعت ارائه دهد.
بیشترین افت تولید در خودروسازی و قطعات و محصولات شیمیایی اتفاق افتاد و تولید این صنایع حدود ۶۰ درصد کاهش پیدا کرد. در مقابل، کانیهای غیرفلزی، دارویی و فرآوردههای نفتی افت کمتری داشتند.
مشکل از کمبود تقاضا نبود
مقایسه تولید و موجودی انبار، نکته مهم دیگری را نشان میدهد. در فروردین هم تولید و هم موجودی انبار صنایع کاهش پیدا کردند، در حالی که فروش کاهش کمتری داشت یا در برخی صنایع حتی افت نکرد. این یعنی کاهش تولید را نمیتوان صرفاً به افت تقاضا نسبت داد و اختلال در سمت عرضه نقش مهمی داشته است. آسیب مستقیم به واحدهای صنعتی و اختلال در زنجیره تأمین، یکی از مهمترین دلایل این کاهش تولید بوده است.
ارزش صادرات شرکتهای صنعتی بورسی در فروردین امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۴۴ درصد کاهش پیدا کرد. این رقم به صورت ریالی محاسبه شده و با توجه به افزایش نرخ ارز، افت واقعی صادرات از نظر مقدار فیزیکی میتواند بیشتر از این میزان باشد. شرکتهای صادراتمحور نیز نسبت به سایر بنگاهها آسیب بیشتری دیدند. بنابراین جنگ علاوه بر کاهش تولید، مسیر فروش خارجی صنایع را هم تحت تأثیر قرار داده است.
هزینه تولید هم بالا رفت
همزمان با کاهش تولید، هزینه تولید صنایع نیز افزایش پیدا کرد. شاخص هزینه تولید صنعتی در فروردین به ۷۲ درصد رسید و در میان صنایع، محصولات دارویی با تورم تولیدکننده ۱۴۲ درصدی بیشترین افزایش هزینه را تجربه کردند. صنایع غذایی و محصولات کاغذی نیز با بیش از دو برابر شدن هزینههای تولید روبهرو شدند. بخش مهمی از این افزایش هزینه به حذف ارز ترجیحی مربوط شده است.
صنعت ایران در نقطه حساسی ایستاده است
آمارها نشان میدهد جنگ به صنعتی ضربه زده که حتی پیش از آن نیز با مشکلات ساختاری مواجه بود. کاهش تولید، افت صادرات و افزایش هزینهها همزمان اتفاق افتادهاند و همین موضوع مسیر بازگشت صنعت به شرایط عادی را دشوارتر میکند. در چنین شرایطی، بازگشت واحدهای تولیدی تنها به بازسازی زیرساختهای آسیبدیده محدود نمیشود. احیای زنجیره تأمین، بازگشت به بازارهای صادراتی و کنترل هزینههای تولید هم ضروری است. اگر این روند طولانی شود، بازسازی صنعت میتواند زمانبر و پرهزینه باشد و آثار آن به بخشهای دیگر اقتصاد نیز منتقل شود.
نظر شما