اما همین ارقام یک نکته مهم را روشن می‌کنند: رشد صادرات به یک بازار، حتی اگر بسیار سریع باشد، لزوماً نمی‌تواند افت تجارت خارجی در مقیاس کلان را جبران کند. در واقع، تجربه ترکیه نشان می‌دهد که ظرفیت افزایش تجارت منطقه‌ای وجود دارد، اما برای بازگرداندن صادرات ایران به مسیر رشد، مسئله فقط افزایش تجارت با همسایگان نیست.

تنوع مقاصد صادراتی، دسترسی به مسیرهای حمل‌ونقل، امکان حضور در بازارهای دورتر و اتصال به زنجیره‌های تجارت جهانی، همگی در ظرفیت صادراتی اقتصاد ایران نقش دارند. از این منظر، افت تجارت خارجی می‌تواند فقط یک اتفاق کوتاه‌مدت نباشد و در صورت تداوم، بر تولید و رشد اقتصادی نیز اثر بگذارد.

در همین رابطه با مهراد عباد، عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی تهران گفت‌وگو کردیم و این سؤال را از او پرسیدیم: ادامه افت تجارت چه اثری بر تولید و رشد اقتصادی خواهد گذاشت؟