خبرگزاری علت
فرمول خوراک تغییر کرده، مبنای قیمت‌گذاری فرآورده‌ها بازنگری شده و یک متغیر همچنان تعیین‌کننده است:
اختیار وزارت نفت در شرایط اضطرار که خود میتواند برگ برنده شرکت های پالایشی یا پاشنه آشیل آنها باشد...
مصوبه جدید وزارت نفت درباره قیمت‌گذاری خوراک و فرآورده‌های پالایشی، سه محور اصلی دارد: تغییر مبالغ کسرشده از قیمت مرجع خوراک، تعدیل فرمول‌های کیفی فرآورده‌ها و تعیین سازوکار قیمت‌گذاری در شرایط اضطرار بازار جهانی که خود باید بررسی جزئی شود.دستورالعمل قبلی تا پایان شهریور ۱۴۰۵ معتبر بوده و فرمول جدید از ابتدای مهرماه وارد محاسبات می‌شود. بنابراین، بررسی آثار مصوبه نیازمند تفکیک دو دوره مالی و محاسبه جداگانه اثر هر تغییر بر هزینه خوراک و درآمد فروش شرکت‌هاست.
تخفیف خوراک؛ تغییر مستقیم در محاسبات پالایشگاه‌ها
مهم‌ترین تغییر عددی مصوبه به مبالغ کسرشده از قیمت مرجع خوراک مربوط است. طبق ارقام قبلی نقل‌شده در گزارش بتاسهم و فرمول جدید وزارت نفت، وضعیت به این صورت تغییر کرده است:
در نفت خام سبک، مبلغ کسرشده از قیمت مرجع ۳ دلار کاهش یافته است. در نفت خام سنگین، این کاهش ۱٫۹ دلار است. در مقابل، تخفیف میعانات گازی پارس جنوبی ۱٫۱ دلار افزایش یافته است.
اثر مالی این تغییرات مستقیماً به ترکیب خوراک وابسته است. پالایشگاهی که سهم بیشتری از نفت خام سبک مصرف می‌کند، با تغییر متفاوتی نسبت به مجموعه‌ای با سهم بالاتر نفت خام سنگین یا میعانات مواجه خواهد شد.
برای محاسبه دقیق اثر سالانه، سه متغیر باید کنار هم قرار بگیرند: حجم خوراک، ترکیب خوراک و مدت اعمال فرمول جدید. بدون این اطلاعات، تغییر تخفیف به‌تنهایی تصویر کاملی از اثر مالی مصوبه ارائه نمی‌کند.
قیمت فرآورده‌ها؛ مرجع محاسبه عوض شده است
یکی دیگر از محورهای مطرح‌شده در گزارش بتاسهم، تغییر مرجع قیمت‌گذاری از سنگاپور به منطقه خلیج فارس است. در مصوبه جدید، قیمت‌گذاری فرآورده‌هایی مانند بنزین، نفت‌گاز و نفت‌کوره بر مبنای شاخص‌های پلتس منطقه خلیج فارس تنظیم شده است.
اما تغییر مرجع به‌تنهایی برای محاسبه اثر مالی کافی نیست. باید قیمت‌های دو مرجع در بازه‌های زمانی یکسان مقایسه شوند؛ سپس تعدیلات کیفی و فرمول اختصاصی هر فرآورده نیز به محاسبات اضافه شود.
گزارش بتاسهم همچنین به سازوکار موسوم به تخفیف‌های ۵ و ۹۵ درصدی اشاره می‌کند و استمرار آن را مطرح می‌سازد. نحوه اعمال این نسبت‌ها در کنار مبالغ ثابت دلاری خوراک و تعدیلات کیفی، موضوعی است که برای تعیین قیمت نهایی باید با مقررات مرتبط و محاسبات واقعی شرکت‌ها تطبیق داده شود.
کیفیت بنزین؛ چهار شاخص در فرمول قیمت حضور دارند
مصوبه جدید، بنزین با اکتان ۹۵ را به‌عنوان محصول مرجع در نظر گرفته است. کیفیت محصول نیز فقط یک مشخصه فنی نیست؛ در فرمول قیمت‌گذاری، انحراف از حدود تعیین‌شده میتواند به تعدیل قیمت منجر شود.
در این فرمول، تعدیل قیمت به ارزش روز یک درجه اکتان وابسته است. در نتیجه، محاسبه مبلغ نهایی به قیمت‌های مرجع بنزین و مشخصات واقعی محصول نیاز دارد.
مصوبه همچنین عرضه بنزین بدون اکسیژنات با اکتان ۹۱ و بالاتر در بورس انرژی را با تأیید وزارت نفت مجاز می‌داند.
در تحلیل بتاسهم، پالایشگاه‌هایی مانند شپنا و شراز از منظر سرمایه‌گذاری در کیفی‌سازی مطرح شده‌اند. برای محاسبه اثر تغییر فرمول بر این شرکت‌ها، باید مشخصات واقعی بنزین تولیدی، حجم محصول مشمول تعدیل و نحوه فروش آن بررسی شود. نام شرکت به‌تنهایی میزان اثر را مشخص نمی‌کند.
مرز زمانی مهم است
طبق زمان‌بندی مصوبه، دستورالعمل قبلی تا پایان شهریور ۱۴۰۵ معتبر بوده و فرمول جدید از ابتدای مهرماه مبنای محاسبات قرار می‌گیرد.
این تفکیک برای بررسی گزارش‌های مالی اهمیت دارد. عملکرد شش‌ماهه شرکت‌ها باید براساس مقررات قابل اعمال در دوره فروردین تا شهریور بررسی شود؛ درحالی‌که محاسبات دوره‌های بعدی، در چارچوب دستورالعمل جدید قرار می‌گیرد.
بتاسهم انتظار انتشار گزارش‌های شش‌ماهه قابل توجهی از گروه پالایشی را مطرح کرده است. بررسی این انتظار به ارقام فروش محدود نمی‌شود. بهای تمام‌شده، موجودی‌ها، هزینه‌های عملیاتی و نحوه شناسایی هزینه خوراک و درآمد فرآورده‌ها نیز در نتیجه نهایی دخیل‌اند.
بنابراین، برای تفکیک اثر عملکرد عملیاتی از اثر مقررات، باید گزارش‌های مالی هر شرکت با جزئیات بررسی شوند.
کرک‌اسپرد؛ نقطه اتصال قیمت خوراک و ارزش فرآورده‌ها
کرک‌اسپرد فاصله میان ارزش فرآورده‌های تولیدشده و هزینه نفت خام مصرفی را نشان می‌دهد. به همین دلیل، اثر تغییر تخفیف خوراک را نمی‌توان بدون توجه به وضعیت بازار فرآورده‌ها محاسبه کرد.
بتاسهم در تحلیل خود، اثر تغییر تخفیف خوراک را در شرایط کرک‌اسپرد جاری کمتر از ۱۰ درصد برآورد کرده است. همچنین گزارش می‌دهد که در صورت افت کرک‌اسپرد به کمتر از ۱۰ دلار، سهم افزایش هزینه خوراک از حاشیه سود بیشتر خواهد شد.
بااین‌حال، جزئیات کامل محاسبه رقم کمتر از ۱۰ درصد در گزارش ارائه نشده است. برای ارزیابی عددی این ادعا، باید افزایش هزینه خوراک هر شرکت با حجم مصرف، ترکیب فرآورده‌ها و کرک‌اسپرد متناظر مقایسه شود.
نکته مهم این است که نسبت افزایش هزینه خوراک به کرک‌اسپرد، با درصد کاهش سود خالص یکسان نیست. سود نهایی به مجموعه درآمدها، هزینه‌ها و سایر اقلام صورت مالی وابسته است.
شرایط اضطرار نقطه سر خط مصوبه
بند ۷ مصوبه به وزارت نفت اختیار می‌دهد که در شرایط اضطرار ناشی از نوسانات بازار جهانی، به سازوکار قیمت‌گذاری قبلی بازگردد.
طبق این بند، برای فرآورده‌های اصلی مشخص‌شده، آخرین قیمت‌های اعلامی پیش از ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ و نرخ تسعیر ارز همان ماه مبنای محاسبه قرار می‌گیرند. تشخیص شرایط اضطرار نیز بر عهده وزارت نفت است.
بتاسهم در تحلیل خود به کرک‌اسپردهای ۲۵ و ۱۱ دلار اشاره می‌کند و احتمال بازگشت مبنای محاسبات به شرایط قبلی را در چارچوب این بند مطرح می‌سازد. این دو رقم در متن مصوبه به‌عنوان کرک‌اسپرد رسمی تعیین نشده‌اند؛ بنابراین، برای مقایسه آنها باید مبنای خوراک، سبد فرآورده‌ها و قیمت‌های مرجع مشخص باشد.
سه موضوع در این بخش اهمیت دارد: معیار تشخیص شرایط اضطرار، زمان آغاز و پایان اجرای آن و نحوه اعمال قیمت‌های مرجع و نرخ تسعیر در صورت‌حساب شرکت‌ها.
پاسخ این پرسش‌ها مشخص می‌کند که در شرایط اضطرار، فرمول قیمت‌گذاری چگونه تغییر می‌کند و اثر آن بر درآمد فرآورده‌ها و هزینه خوراک چگونه در حساب‌های شرکت‌ها منعکس می‌شود.
میعانات گازی؛ تفاوت ترکیب خوراک و ساختار مالکیت
در گزارش بتاسهم، شرکت‌های نوری، بوعلی و ستاره خلیج فارس از منظر مصرف میعانات گازی بررسی شده‌اند. همچنین به مصرف میعانات در ستاره خلیج فارس و لاوان و ارتباط مالکیتی تاپیکو و شستا با ستاره خلیج فارس اشاره شده است.
برای محاسبه اثر افزایش تخفیف میعانات، ابتدا باید حجم واقعی خوراک دریافتی هر مجموعه مشخص شود. سپس باید تغییر قیمت خوراک به حجم مصرف ضرب و اثر آن در دوره مالی مربوط محاسبه شود.
در شرکت‌های سرمایه‌گذار نیز یک مرحله دیگر لازم است: سهم مالکیت و نحوه انعکاس عملکرد شرکت سرمایه‌پذیر در صورت‌های مالی. اثر اقتصادی در سطح یک پالایشگاه لزوماً با اثر منعکس‌شده در سود شرکت سرمایه‌گذار برابر نیست.
نظر شما