نزدیک به یک سال از مصوبه دولت برای تعیین قیمت فصلی بنزین میگذرد. قانونی که در زمان تصویب، یک صدای واحد را از دولت به بیرون منتشر کرد. دولت مصمم است مسئله را بنزین را یک بار برای همیشه حل کند. جریانی که از برنامه سوم تا آن روز مسکوت مانده بود و صرفا در جامعه نخبگانی مطرح میشد، پا به عرصه حضور گذاشت. دلیل این تصمیم نیز حمیّت داخلی برای اصلاح حکمرانی انرژی در کشور نبود بلکه دیگر با فرمان گذشته امکان ادامه وجود نداشت.
قرار بر این بود که از آن زمان به بعد قیمت بنزین معادل درصدی از هزینه تولید فصلیاش شود. انتظار بر این بود که با اجرای این طرح، به مرور قیمت بنزین واقعی شود و میزان مصرف مردم کاهش یابد. در نتیجه ناترازی بنزین از بین رفته و کشور بینیاز از واردات بنزین خواهد شد. اتفاقی که جلوی خروج حداقل ۶ میلیارد دلار ارز از کشور را خواهد گرفت.
در نهم اسفند ۱۴۰۴ جنگ تحمیلی علیه ایران به وقوع پیوست. جریان واردات بنزین از خارج کشور به مرور محدود و محدودتر شد در حالیکه نیاز برای بنزین به دلیل جابجایی مداوم مردم در زمان جنگ افزایش پیدا کرد. جنگ باعث شد دولت چهاردهم زودتر از انتظار به مرز بحران انرژی برسد. بحرانی که ولوله تصمیمی تازه برای بنزین را در دولت و سیاستگذاران افزایش داد.
در این شرایط بود که طرحهای متعددی برای حل بحران ناترازی بنزین در کشور مطرح شود. صداهای متعددی از درون بدنه حاکمیتی به گوش میرسید. از تعدیلات قیمتی گرفته تا تغییرات سهمیهای. هر از چندگاهی خبر از عدم تعدیل قیمت از درون دولت بیرون میآمد و در همان حین فردی از درون دولت احتمال افزایش قیمت بنزین را مطرح میکرد تا اینکه در مرداد ۱۴۰۵ صحبت از بنزین ۸۷ هزار تومانی در کرمان مطرح شد. طرحی که ساعاتی پس از اظهار نظر مدیران این استان تکذیب شد اما اثر خود را بر انتظارات مردم گذاشت.
کار تا جایی بالا گرفت که سقاب اصفهانی معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان راهبری انرژی، در رسانهها چند راهکار احتمالی دولت را برای بنزین مطرح کرد.
راهکارها از این قرار بود:
- میتوان با فرمان فعلی ادامه داد و به خاموشی پمپهای بنزین رسید.
- میتوان سهمیه بنزین به خودروها اعطا کرد
- میتوان سهمیه بنزین به افراد داد.
بحثهایی حول عدالت هر یک از این طرحها مطرح شد. از نگاه کارشناسان اعطای سهمیه بنزین به افراد میتوانست راهگشا باشد چراکه مسئله عدالت را حل میکرد و در ایجاد بازاری برای بنزین اثربخش بود. در همین اثنا نگاههایی مطرح شد که این طرح را مساوی سیالیت قاچاق در کل کشور میدید. به طوریکه این کارشناسان معتقد بودند در صورت اجرایی شدن طرح، مرزنشینان به قیمت پایینتر از بازار داخلی بنزین را خریداری میکنند و به قیمت بالاتر در آنسوی مرزها به فروش میرسانند. اتفاقی که پیش از این هم رخ میداد اما با اجرای این طرح میتوانست به شکلی رسمی و قانونی، قاچاق سوخت را تقویت کند. در نهایت با اتصال بازار داخل به خارج به مرور قیمت در بازار داخلی نیز افزایش مییافت تا به سطح کشورهای همسایه میرسید. رقمی که از نگاه کارشناسان میتوانست تورم بالایی را به اقتصاد ایران تحمیل کند. سقاب اصفهانی در حسابهای مجازی خود نیز اقدام به پرسش از مردم کرد. کدام طرح را انتخاب کنیم؟ این طرحها روی میز است.
از دل تمامی راهکارهای گفته شده به یکباره دولت اعلام کرد نرخ سوم بنزین ۱۰ هزار تومان خواهد بود و با اتمام سهمیه ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی، افراد باید بنزین خود را با نرخ سوم تامین کنند.
پس از مدتی در پاییز، طرحی را در ۱۱ استان پیادهسازی کرد که طی آن به مرور کارت جایگاه جمعاوری شد و بنزین ۱۰ هزار تومانی هم سهمیه گرفت. به این معنا که اگر بنزین ۱۰ هزار تومانی تمام شود افراد باید به بنزین سوپر روی بیاورند. بنزینی که امروز قیمتی بین ۱۰۳ تا ۱۱۰ هزار تومان دارد.
در روزهای گذشته سقاب اصفهانی در گفتگویی اعلام کرد مردم مصرف خود را کنترل کنند و پیش از سفر برای بنزین خود برنامهریزی کنند چرا که دولت در حال حاضر امکان تامین بنزین بیش از سهمیه را ندارد. این اظهارات موجی از انتظارات منفی را در مردم برانگیخت تا جاییکه معاون اول رئیس جمهور اعلام کرد تصمیمات بنزینی را تنها سخنگوی دولت اعلام کند.
با همه این اوصاف همچنان مشخص نیست دولت چقدر در اصلاح وضعیت فعلی و انجام راهکارها یکصدا است. از یکسو راهکارهایی مطرح میکند و ذهن مردم را برای شرایطی خاص آماده میکند از سوی دیگر قیمت را به صورت نرخ سوم افزایش میدهد و تعدیلات سهمیهای را به اجرا میگذارد. صحبت از قیمت ۸۷ هزار تومانی به صورت بایکوت در کرمان به میان میآید پس از مدتی در ۱۱ استان کارت سوخت جایگاه جمعآوری شده و رفتار مردم این استانها مورد بررسی قرار میگیرد.
هنوز هم مشخص نیست در نهایت از دل تمامی این اقدامات چه تصمیمی برای بنزین گرفته میشود اما آن چیز کاملا مشخص است، این است که دولت سردرگم در میان راه حلهایی است که نمیداند کدام میتواند برای وضعیت فعلی بنزین کشور مناسب باشد، قطعا هر راهکاری منافع و زیانهایی دارد اما دولت در پی آن است که راهکاری با کمترین زیان وارده به مردم را انتخاب کند. این در حالیست که نمیداند مردم نسبت به هر طرح چه برآوردی دارند. در کنار اینها باید به این نکته توجه داشت که بیش از ۵۰ سال است که حکمرانی انرژی در ایران اشتباه بوده و قطعا نمیتوان راهکاری را انتخاب کرد که بدون درد و خونریزی، مریض بدحال را درمان کند.
خبرگزاری علت
نظر شما