نقشه ایجاد بنادر غول‌پیکر در مکران

مکران منطقه‌ای تاریخی و راهبردی در جنوب شرقی ایران و بخش‌هایی از جنوب غربی پاکستان است که در حاشیه دریای عمان واقع شده و به‌عنوان تنها نقطه اتصال کشور به آب‌های آزاد اقیانوس هند شناخته می‌شود. این منطقه که در استان سیستان و بلوچستان شامل شهرستان‌هایی نظیر چابهار، کنارک، زرآباد و دشتیاری است، نوار ساحلی گسترده‌ای به طول حدود هزارکیلومتر دارد که از نقطه صفر مرزی در گواتر و پسابندر آغاز شده و تا نزدیکی جاسک و میناب در استان هرمزگان امتداد می‌یابد. مکران به‌دلیل برخورداری از موقعیت ممتاز ترانزیتی برای ارتباط با آسیای میانه، ظرفیت‌های عظیم در بخش شیلات و صیادی، قابلیت‌های کشاورزی گرمسیری و جاذبه‌های منحصربه‌فرد گردشگری، به‌عنوان «پیشران توسعه ملی» و «پایتخت دریایی ایران» مطرح است و پتانسیل بالایی برای تمرکززدایی از مرکز و تبدیل شدن به قطب جدید اقتصادی و تجاری کشور دارد. در همین ارتباط، روز گذشته نشستی با عنوان «چالش‌های حکمرانی، تقنینی و اجرایی سیاست‌های توسعه دریامحور» با حضور علی عبدالعلی‌زاده، دستیار رئیس‌جمهور، در توسعه دریامحور به همت مجمع تشخیص مصلحت نظام برگزار شد.

نماینده رئیس‌جمهور در هماهنگی اجرای سیاست‌های کلی توسعه دریامحور در این نشست با اشاره به اینکه گنجینه‌های پنهان مکران و دریای عمان نباید مغفول بمانند، گفت: باید ظرفیت‌ها و گنجینه‌های پنهان دریای عمان و مکران را شناسایی کنیم. منطقه مکران ظرفیت‌های بسیار بزرگی دارد که هنوز به‌درستی شناخته نشدند. برای نمونه، در این منطقه می‌توان ۲بندر بسیار بزرگ ایجاد کرد. یکی با ظرفیت ۵۰۰ تا ۶۰۰‌میلیون تن برای فعالیت‌های نفت، گاز و پتروشیمی و دیگری در مجاورت اقیانوس هند با ظرفیت یک‌میلیارد تن برای حمل‌ونقل کانتینری. وی با بیان اینکه ما در چشم‌انداز ۲۰ ساله پیش‌بینی کردیم که به قدرت اول منطقه تبدیل شویم، یادآور شد: در سال۱۳۸۵ رئیس‌جمهور وقت گفت این چشم‌انداز به درد نمی‌خورد، سند راهبردی نجات ملی را کنار گذاشتند و هم اکنون ۲۱سال گذشت. اگر آن سند بیست‌ساله اجرا می‌شد، سالی ۵درصد رشد داشتیم و جزء ۲۰کشور صنعتی دنیا بودیم و اول می‌شدیم. وی با طرح این پرسش که چرا ایران در حوزه توسعه دریامحور، همچون برخی کشورهای دیگر، به سطح مطلوبی از توسعه نرسیده است، افزود: اقتصاد مقاومتی و اقتصاد دریامحور مکمل یکدیگر هستند و تحقق اهداف هر دو، نیازمند برنامه‌ریزی منسجم و نگاه راهبردی است.

عبدالعلی‌زاده با بیان اینکه صرف تهیه برنامه‌های توسعه پنج‌ساله برای تحقق توسعه دریامحور کافی نیست، تصریح کرد: یکی از مشکلات موجود این است که راهبرد مشخصی برای هدایت و حاکمیت بر برنامه‌ها وجود ندارد. نماینده رئیس‌جمهور در هماهنگی اجرای سیاست‌های کلی توسعه دریامحور تاکید کرد: برای توسعه مکران باید مطالعات کارشناسی و بررسی‌های دقیق انجام شود. شخم زدن خردمندانه و برنامه‌ریزی‌شده این منطقه می‌تواند آن را به قلب تپنده اقتصاد کشور تبدیل کند؛ اما توسعه نادرست و تخریب ظرفیت‌های طبیعی آن، فرصت‌های ارزشمند این منطقه را از بین خواهد برد. عبدالعلی‌زاده همچنین از تشکیل گروهی برای ثبت میراث طبیعی مکران در حوزه کاری خود خبر داد و این اقدام را در راستای شناسایی و حفاظت از ظرفیت‌ها و ارزش‌های طبیعی این منطقه عنوان کرد.

دریای عمان ایران را به ۱۶۵ کشور جهان متصل می‌کند

نماینده رئیس‌جمهور در توسعه دریامحور با تشریح ظرفیت‌های راهبردی دریای عمان، این پهنه آبی را فرصتی برای گسترش ارتباطات اقتصادی ایران با منطقه و جهان دانست و گفت: دریای عمان می‌تواند ایران را از طریق مسیرهای دریایی به ۱۶۵کشور جهان متصل کند. عبدالعلی‌زاده با اشاره به نقش دریای عمان در تنوع‌بخشی به پیوندهای اقتصادی کشور اظهار کرد: این دریا علاوه بر ظرفیت‌های اقتصادی و منابع طبیعی، راه ارتباطی ایران با جهان است و امکان گسترش ارتباطات اقتصادی با کشورهای منطقه و جهان را فراهم می‌کند.

وی افزود: ما از طریق مسیرهای دریایی می‌توانیم ارتباطات اقتصادی خود را به گستره‌ای فراتر از همسایگان زمینی گسترش دهیم؛ ظرفیتی که در سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی نیز مورد تاکید قرار گرفته است. نماینده رئیس‌جمهور در توسعه دریامحور با اشاره به ظرفیت دریای عمان برای کارآفرینی تصریح کرد: یکی دیگر از گنجینه‌های پنهان این پهنه آبی، میدان گسترده‌ای است که برای کارآفرینی فراهم می‌کند و نباید این ظرفیت را فراموش کنیم. عبدالعلی‌زاده همچنین دیپلماسی دریایی را از دیگر ظرفیت‌های راهبردی کشور برشمرد.

لزوم اجرای درست سیاست‌های کلی توسعه دریا محور

عباسعلی کدخدایی، سرپرست دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام، نیز در این نشست گفت: در حال حاضر، بخش عمده بهره‌برداری ما از دریا به ارتباطات تجاری، صادرات و واردات محدود شده و بسیاری از ظرفیت‌ها، امتیازات و فرصت‌های دیگری که می‌توانیم از طریق دریا به دست آوریم، همچنان مغفول مانده است. وی افزود: اگر بگوییم سیاست‌های کلی توسعه دریامحور، منشوری بنیادین برای تقسیم کار ملی در زمینه استفاده و بهره‌برداری از دریا و سواحل کشور هستند، سخن بیراهی نگفته‌ایم. کدخدایی تاکید کرد  که سیاست‌های کلی توسعه دریا محور باید به نحو صحیح انجام شود و  فاصله سیاستگذاری تا اجرا یک فاصله زیادی است.

کدخدایی  خواستار سرعت بیشتر در اجرایی شدن کلی توسعه دریا محور سیاست‌ها شد   و گفت: فعالیت‌های مرتبط با دریا صرفا به حوزه تجارت و اقتصاد محدود نمی‌شود، بلکه با امنیت ملی ما نیز گره خورده است.  در حوزه تجارت نیز می‌توان آثار و پیامدهای این مساله را به‌خوبی مشاهده کرد. کدخدایی با بیان اینکه امروز تنگه هرمز به‌عنوان یک ابزار مهم و راهبردی در اختیار جمهوری اسلامی ایران قرار دارد که می‌تواند بر تحولات جهانی اثرگذار باشد و امنیت ملی ما نیز با این مساله پیوند خورده است. بنابراین، بهره‌گیری از این ظرفیت الهی به توجه و تدابیر بیشتری نیاز دارد.

مهرداد بذرپاش، وزیر سابق راه و شهرسازی، نیز در این همایش با تاکید بر ضرورت تسریع در اجرای پروژه‌های زیربنایی کشور گفت: خسارت تاخیر در تصمیم‌گیری، از اشتباهات احتمالی بیشتر است. بذرپاش، نیز مانند عبدالعلی‌زاده از عدم اجرای صحیح برنامه‌ها گلایه داشت و با اشاره به ابلاغ سیاست‌های کلی توسعه دریامحور در آبان۱۴۰۲ اظهار کرد: کشور از نظر اسناد راهبردی و برنامه‌های توسعه‌ای با کمبود مواجه نیست و آنچه امروز اهمیت دارد، تبدیل این برنامه‌ها به اقدامات عملیاتی و پروژه‌های اجرایی است.