خبرگزاری علت
چگونه می‌توان صادرات و واردات را برای خریدار و فروشنده امن کرد؟
دکتر داود دانش‌جعفری*
تجارت خارجی زمانی گسترش پیدا می‌کند که صادرکننده مطمئن باشد پول کالای خود را دریافت خواهد کرد و واردکننده نیز اطمینان داشته باشد که کالای مورد توافق را تحویل می‌گیرد. در نبود این اطمینان، حتی اگر دو کشور ظرفیت بالایی برای تجارت داشته باشند، بسیاری از معاملات انجام نمی‌شود یا هزینه آن افزایش می‌یابد.
در معاملات داخلی، خریدار و فروشنده معمولا به قوانین، بانک‌ها و دستگاه قضایی یک کشور دسترسی دارند. اما در تجارت خارجی، طرفین در کشورهای متفاوت فعالیت می‌کنند و ممکن است شناخت کافی از یکدیگر نداشته باشند. همین مساله ضرورت استفاده از ابزارهای مطمئن پرداخت و تحویل کالا را افزایش می‌دهد. یکی از شناخته‌شده‌ترین ابزارهای کاهش ریسک، اعتبار اسنادی یا Letter of Credit است که به اختصار LC نامیده می‌شود.
اعتبار اسنادی چگونه کار می‌کند؟
فرض کنیم یک شرکت ایرانی قصد دارد کالایی به ارزش یک‌میلیون دلار به یک شرکت چینی صادر کند. خریدار چینی به بانک خود مراجعه می‌کند و درخواست گشایش اعتبار اسنادی به نفع صادرکننده ایرانی را ارائه می‌دهد. بانک پس از بررسی اعتبار مشتری و دریافت وثایق لازم، تعهد می‌کند در صورت ارائه اسناد مطابق شرایط اعتبار، وجه معامله را پرداخت کند. صادرکننده ایرانی پس از دریافت اطلاعیه معتبر اعتبار اسنادی، کالا را طبق قرارداد آماده و حمل می‌کند. سپس اسناد مورد توافق، مانند فاکتور تجاری، سند حمل و گواهی بازرسی را به بانک ارائه می‌دهد. اگر اسناد با شرایط اعتبار مطابقت داشته باشند، بانک متعهد به پرداخت خواهد بود. بنابراین، فروشنده به جای اتکای صرف به وعده خریدار، به تعهد یک بانک نیز اتکا می‌کند. البته یک نکته مهم وجود دارد: بانک در اعتبار اسنادی اصولا با اسناد سروکار دارد، نه با کیفیت واقعی کالا. بنابراین، اگر خریدار بخواهد از کیفیت کالا نیز اطمینان حاصل کند، باید از بازرسی مستقل، استانداردهای فنی و شروط قراردادی مناسب استفاده شود.
مراحل اصلی یک معامله امن بانکی
در مرحله نخست، خریدار و فروشنده درباره قیمت، مشخصات کالا، زمان تحویل، شرایط حمل و روش پرداخت توافق می‌کنند.
در مرحله دوم، بانک خریدار اعتبار اسنادی را صادر می‌کند.
در مرحله سوم، بانک فروشنده اعتبار را بررسی و به صادرکننده ابلاغ می‌کند. در صورت نیاز، یک بانک معتبر دیگر نیز می‌تواند اعتبار را تایید کند و تعهد پرداخت مستقلی بپذیرد.
در مرحله چهارم، فروشنده کالا را حمل و اسناد لازم را ارائه می‌کند.
در مرحله پنجم، بانک‌ها مطابقت اسناد با شرایط اعتبار را بررسی می‌کنند.
در مرحله ششم، پرداخت طبق شرایط اعتبار انجام می‌شود و اسناد لازم برای تحویل کالا در اختیار خریدار قرار می‌گیرد.
این روش ریسک عدم پرداخت را کاهش می‌دهد؛ اما تمام ریسک‌های تجارت را از بین نمی‌برد. برای مثال، خطر جعل اسناد، اختلاف درباره کیفیت کالا، ورشکستگی بانک، محدودیت انتقال ارز و تغییر مقررات همچنان وجود دارد.
آیا اعتبار اسنادی برای ایران قابل استفاده است؟
از نظر حقوقی و فنی، اعتبار اسنادی یکی از مناسب‌ترین ابزارهای تجارت خارجی است. اما کارآمدی آن برای ایران به دسترسی به بانک‌های معتبر خارجی، روابط کارگزاری، امکان انتقال وجه و رعایت مقررات کشورهای طرف معامله بستگی دارد. در شرایط تحریم و محدودیت روابط بانکی، ممکن است بانک خارجی حاضر به گشایش یا تایید اعتبار برای یک معامله مرتبط با ایران نباشد. به همین دلیل، نباید تصور کرد که صرف استفاده از عنوان LC، معامله را کاملا ایمن می‌کند. اعتبار اسنادی زمانی موثر است که بانک متعهد، توانایی و مجوز پرداخت داشته باشد و مسیر انتقال ارز نیز واقعا برقرار باشد.
پیشنهاد برای ایران
ایران برای توسعه تجارت خارجی باید استفاده از ابزارهای استاندارد بانکی را در مسیرهایی که از نظر حقوقی و عملیاتی قابل اجرا هستند، گسترش دهد. در این زمینه، تقویت روابط کارگزاری بانکی، استفاده از بانک‌های معتبر، توسعه خدمات بیمه اعتبار صادراتی، بازرسی مستقل کالا و آموزش بنگاه‌های تجاری اهمیت دارد. همچنین قراردادهای صادراتی باید به‌گونه‌ای تنظیم شوند که شرایط پرداخت، تحویل کالا، حل اختلاف و مسوولیت طرفین کاملا روشن باشد. نتیجه آنکه اعتبار اسنادی می‌تواند پایه مهمی برای تجارت امن باشد؛ اما موفقیت آن به اعتبار بانک‌ها و امکان واقعی اجرای تعهدات وابسته است.
* عضو هیات‌علمی دانشگاه علامه‌طباطبایی
سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد را بشنوید:
- عضو کمیسیون امنیت ملی: در کوه کلنگ مواد هستهای وجود ندارد/ این مجموعه در عمق حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ متری زیر کوه قرار دارد
- تاکر کارلسون مدعی شد: آمریکا ممکن است در چند روز آینده به ایران حمله هستهای کند
- واشنگتن پست: دولت ترامپ به این نتیجه رسیده، محسن رضایی مهمترین نقطه تماس برای دستیابی به توافق در تهران است/ محاسبات انتخاباتی در پشت ابتکار صلح
- ادعای سنتکام درپی اظهارات عراقچی مبنی بر عدم حمله ایران به غیرنظامیان در کشورهای مجاور
- شروط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز در ۴۸ ساعت به روایت الجزیره
- احتمال شنیده شدن صدای انفجار در تهران/ مردم آرامش خود را حفظ کنند
- حمله تروریستی در سراوان+ جزئیات
- تصویر معنادار سخنگوی سپاه از پهپادها و شناورهای آمریکا در تنگه هرمز
- ادعای جدید ترامپ درباره جنگ با ایران/ شاید در حذف رهبران ایران زیاده روی کرده باشم/ واشنگتن از آنچه مقامهای تهران میگویند اطلاع دارد
- ادعای جدید ترامپ درباره حمله به تهران/ میخواهم با آنها مهربان باشم
- واکنش ستوننویس واشنگتنپست به احتمال حمله اتمی آمریکا به ایران/ چینیها دنبال این هستند که هیچکس از این خط قرمز عبور نکند+ فیلم
- گزینه لیبرمن برای نخستوزیری اسرائیل معرفی شد/ شمارش معکوس برای نتانیاهو آغاز شده است؟
- ادعای رویترز درباره پیشنویس یک پیشنهاد میان ایران و آمریکا/ احتمال برگزاری نشست وجود دارد
- زمان اعلام نتایج نهایی کنکور ۱۴۰۵ مشخص شد
- زلزله بم را لرزاند
- قابی از حمید علیدوستی در کنار دخترش ترانه علیدوستی + عکس
- معوقات برخی از بازنشستگان واریز شد+ جزئیات
- قالیباف گفت اگر مرا به دار بکشند با دو جریان کنار نخواهم آمد
- سفر قریب الوقوع فرستاده ویژه چین به ایران و کشورهای منطقه
- واکنش قیمت نفت به دیدار مقامات ایران و قطر برای پایان دادن به جنگ
- واکنش حقیقتپور به ادعای تندروها درباره ساخت بمب اتم/ با تصمیم مقامات یک هفتهای میتوانیم بسازیم
- فلاحت پیشه توئیت مهمی زد/ میانجیها حین تبادل پیام به طرحهای دیوانهوار طرفین برای جنگ چهارم پی بردند
- ادعای آکسیوس درباره مذاکرات ایران و آمریکا؛ مثبت پیش رفت/ ایرانیها بامداد یکشنبه دوحه را ترک کردند
- پشتپرده لغو برنامههای تبلیغاتی ترامپ/ سناتور آمریکایی افشاگری کرد
- رقابت ۸ نفر برای دبیر کلی سازمان ملل / چه کسی پیشتاز است؟
نظر شما