پشت‌پرده نشست سعدآباد

همزمان، تنش‌ها میان صنعا و ریاض و احتمال از سرگیری جنگ، بر اهمیت تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از تشدید بحران افزوده است. لقاء مکی، تحلیلگر سیاسی، در واکنش به این نشست نوشت که حضور غافلگیرکننده کشورهای عضو توافق مکه در تهران، رویدادی سرنوشت‌ساز است که می‌تواند زمینه‌ساز مرحله‌ای تازه، امن، باثبات و شکوفا شود و یا ناکام بماند و به وقوع جنگی طولانی و ویرانگر بینجامد. مکی با طرح این ادعا که مقام‌‌های این سه کشور حامل ابتکاری برای حل‌وفصل درگیری‌ها هستند گفت که پذیرش این ابتکار از سوی ایران می‌تواند منطقه و جهان را نجات دهد. عبدالعزیز حمد العویشق، دستیار دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، اهداف سفر سه مقام ارشد کشورهای عضو به تهران را چنین برشمرد: کاهش تنش‌ها، اولویت دادن به گفت‌وگو و دیپلماسی، حمایت از تلاش‌های میانجی‌گرانه قطر و پاکستان میان ایران و ایالات متحده.

داوود الشریان، تحلیلگر سیاسی نیز سفر وزیر دفاع عربستان را در چارچوب مدیریت مسیرهای تقابل و صلح از سوی ریاض تحلیل کرد و گفت که گفت‌وگو میان تهران و ریاض به معنای اعتماد میان دو طرف نیست. هشام الغنام، تحلیلگر مسائل راهبردی هدف این نشست را مواجه کردن ایران با واقعیت‌ها و خطرات پیش رو، بدون هیچ‌گونه پرده‌پوشی، دانست. وی همچنین حضور همزمان مقام‌های ارشد نظامی و امنیتی در چنین سطحی را نشانه‌ای از محدود بودن زمان باقی‌مانده برای مهار بحران دانست.

دنی سیترینوویچ، پژوهشگر مرکز مطالعات امنیتی اسرائیل هم نشست تهران را تحولی مهم با پیامدهایی فراتر از دیدارهای دیپلماتیک دانست و با اشاره به اینکه توافق مکه نشان‌دهنده تمایل کشورهای منطقه به تنوع‌بخشی به شرکای امنیتی خود و کاهش اتکای انحصاری به ایالات متحده است، تاکید کرد که تعامل مستقیم با تهران، بیانگر پذیرش نقش غیرقابل انکار و محوری ایران در معادلات منطقه‌ای است. سیترینوویچ افزود کشورهای خلیج فارس، با توجه به خسارات احتمالی جنگی دیگر به زیرساخت‌های انرژی و تجارت دریایی، در پی کاهش تنش‌ها هستند. به باور سیترینوویچ، تقویت همکاری‌های امنیتی منطقه‌ای و گفت‌وگو با ایران می‌توانند مکمل یکدیگر باشند؛ هرچند اختلافات موجود همچنان پابرجاست و موفقیت دیپلماسی تضمین‌شده نیست. علی الشهابی، تحلیلگر مسائل عربستان، سفرخالد بن‌سلمان را فراتر از یک اقدام دیپلماتیک معمولی دانست و گفت که جایگاه ارشد او و نزدیکی‌اش به رهبری عربستان، پیامی قدرتمند ارسال می‌کند و نشان می‌دهد که ریاض سرمایه سیاسی قابل‌توجهی را صرف گفت‌وگو با ایران می‌کند و در پی مهار تنش‌ها و فراهم کردن مسیری دیپلماتیک و معتبر برای خروج از بحران است.

محمد‌ جواد ظریف، وزیر خارجه پیشین ایران نیز در پیامی این نشست را فرصتی برای پایه‌گذاری «شبکه امنیت غرب آسیا» (وَصل) دانست و گفت که امنیت در این منطقه چیزی وارداتی نیست بلکه مردم آن باید آن را با همکاری یکدیگر بنا کنند. ابتسام الکتبی، رئیس و بنیان‌گذار مرکز سیاستگذاری امارات، نوشت که کشورهای عضو توافق مکه با سفر به تهران می‌کوشند امکان تبدیل بازدارندگی به نفوذ در مذاکرات را بیازمایند و در مقابل، ایران تلاش می‌کند به‌رسمیت‌شناخته‌شدن خود به‌عنوان یکی از طرف‌های بحران را به پذیرش جایگاهش به‌عنوان شریکی ضروری در مدیریت امنیت منطقه تبدیل کند. احمد الشیخ، تحلیلگر مسائل منطقه، نشست تهران را نشانه ورود توافق مکه به معادلات منطقه‌ای دانست. به باور او، هدف این ابتکار، پایان دادن به جنگ‌ها و ترسیم آینده منطقه بر اساس اراده کشورهای آن است. . جابر الحرمی، سردبیر روزنامه الشرق نیز سفر هیات کشورهای عضو توافق مکه به تهران را تلاشی برای حمایت از ابتکارهای دیپلماتیک قطر و پاکستان و تقویت امنیت و ثبات منطقه از طریق گفت‌وگو و حل‌وفصل بحران دانست.