خبرگزاری علت
قیمت دلار در معاملات نقدی روز دوشنبه از محدوده ۲۶۸هزار و ۸۰۰تومان آغاز شد، تا نزدیکی ۲۷۱هزار تومان پیش رفت، در ادامه معاملات تا محدوده ۲۶۷هزار تومان کاهش یافت و در نهایت در سطح ۲۶۹هزار و ۸۰۰تومان به کار خود پایان داد. آخرین نرخ ثبت‌شده برای معاملات نقدی دلار در روز دوشنبه، هزار و ۸۰۰تومان معادل ۰.۷درصد بالاتر از آخرین نرخ ثبت‌شده در روز یکشنبه بود. به این ترتیب، روز دوشنبه هشتمین روز معاملاتی متوالی بود که نرخ دلار در مسیر صعودی قرار گرفت؛ اما برخلاف روزهای نخست این روند، میزان رشد اسکناس آمریکایی در دو روز یکشنبه و دوشنبه کمتر از یک درصد و به ترتیب ۰.۱ و ۰.۷درصد ثبت شد.
به بیان دیگر، سرعت رشد دلار طی دو روز اخیر به شکل محسوسی کاهش یافته و قیمت نتوانسته است وارد سطوح بالاتر شود. این در حالی است که نرخ اسکناس آمریکایی از هفته گذشته تاکنون از کانال ۲۳۰هزار تومان فاصله گرفته و با عبور از کانال‌های ۲۴۰، ۲۵۰و ۲۶۰هزار تومان، به کانال ۲۷۰هزار تومان رسیده است.
به نظر می‌رسد رشد انتظارات افزایشی از یک سو به اصلی‌ترین محرک رشد دلار تبدیل شده و فشار صعودی بر قیمت‌ها وارد می‌کند و از سوی دیگر، بازارساز با افزایش عرضه در بازار ارز و طلا و استفاده از مجموعه‌ای از ابزارهای تنظیمی، در جهت مخالف این جریان حرکت می‌کند. برآیند این دو نیروی متضاد آن است که نرخ دلار آزاد طی دو روز یکشنبه و دوشنبه در محدوده‌ای کوچک نوسان کرده و عملا درجا زده است.
در همین حال، نرخ حواله دلار در مرکز مبادله نیز به روند افزایشی خود ادامه داد. طی روزهای یکشنبه و دوشنبه، نرخ حواله دلار رسمی هر روز ۰.۳درصد افزایش یافت. روز گذشته نرخ حواله دلار در مرکز مبادله ایران ۱۷۶هزار و ۲۸۲تومان اعلام شد که با نرخ دلار در بازار آزاد، در سطح حدود ۲۶۹هزار و ۸۰۰تومان، بیش از ۹۳هزار تومان اختلاف داشت. به این ترتیب، نرخ دلار در بازار آزاد حدود ۵۳.۱درصد بالاتر از نرخ حواله دلار مرکز مبادله قرار گرفت.
از روز شنبه هفته جاری که نرخ دلار آزاد وارد کانال ۲۶۰هزار تومان و بالاتر شد، شکاف میان نرخ بازار آزاد و نرخ حواله دلار مرکز مبادله نیز به بیش از ۵۲درصد افزایش یافته است. در نتیجه، روز دوشنبه سومین روز متوالی بود که اختلاف این دو بالاتر از ۵۰ درصد ثبت شد.
حرکت خلاف جهت نیم‌سکه و ربع‌سکه
روز دوشنبه، درحالی‌که قیمت دلار در محدوده‌ای تکراری و با نوسانی کمتر از یک درصد حرکت کرد، بازار سکه مسیر یکدستی نداشت. بیشتر قطعات فیزیکی بازار سکه و طلا با افزایش قیمت نسبت به روز یکشنبه معامله شدند؛ با این حال، ربع‌سکه پس از هفت روز معاملاتی متوالی افزایش، روز گذشته با افت بیش از یک‌درصدی مواجه شد.
ربع‌سکه در معاملات روز دوشنبه با ۱.۴درصد کاهش نسبت به روز یکشنبه، به کانال ۷۶میلیون تومان بازگشت و در رقم ۷۶میلیون و ۹۰۰ هزار تومان معامله شد. در مقابل، نیم‌سکه با رشد یک‌درصدی نسبت به روز یکشنبه، در قیمت ۱۴۳میلیون تومان قرار گرفت و به این ترتیب، دوازدهمین روز معاملاتی متوالی افزایش قیمت این قطعه نیز به ثبت رسید.
در همین روز، سکه طلای طرح جدید (سکه امامی) با ۰.۶درصد افزایش در محدوده ۲۷۱میلیون و ۵۰۰ هزار تومان و هر گرم طلای ۱۸عیار با ۰.۸درصد افزایش در محدوده ۲۶میلیون و ۶۰۳هزار تومان معامله شدند.
در حال حاضر، نوسانات بازار طلای داخلی بیش از آنکه از تغییرات روزانه طلای جهانی اثر بپذیرد، تحت‌تاثیر نرخ دلار و شرایط عرضه و تقاضا در بازار داخلی قرار دارد. روز گذشته طلای جهانی در معاملات نقدی با نوسانات محدودی مواجه بود و در بازه ۴۱۲۴ تا ۴۱۶۹دلار به ازای هر اونس معامله شد.
در هفته‌های اخیر، بالا ماندن بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا همچنان یکی از عوامل فشار بر بهای فلزات گران‌بها بوده است. بازده اوراق ۱۰ساله خزانه‌داری آمریکا در نزدیکی بالاترین سطح خود از سال ۲۰۰۲ قرار دارد و بالا ماندن نرخ‌های بهره و بازده اوراق، یکی از موانع مهم در مسیر بازگشت پایدار بهای طلا به سطوح بالاتر از ۴۲۰۰دلار به شمار می‌رود.
مداخله ارزی و مدیریت انتظارات
مداخله بانک مرکزی در بازار ارز لزوما به معنای مصرف ذخایر ارزی نیست و در صورت مدیریت مناسب می‌تواند علاوه بر کاهش دامنه نوسانات، بر متغیرهای پولی و انتظارات بازار نیز اثر بگذارد. سیاستگذار ارزی می‌تواند با اثرگذاری بر نوسانات کوتاه‌مدت نرخ دلار، از شدت حرکت‌های صعودی بازار در افق بلندمدت بکاهد.
برای مثال، در صورتی که بانک مرکزی در دوره‌های جهش و هیجان، ارز را در قیمت‌های بالاتر عرضه و پس از فروکش کردن تقاضا در سطوح پایین‌تر اقدام به خرید کند، ضمن کاهش دامنه نوسانات و تعدیل انتظارات، می‌تواند بخشی از ارز فروخته‌شده را با هزینه ریالی کمتری بازخرید کند. در این حالت، اگر ارزش ریالی فروش ارز از ارزش خرید مجدد آن بیشتر باشد، بخشی از نقدینگی ریالی موجود در بازار نیز جمع‌آوری می‌شود و این عملیات می‌تواند آثار انقباضی بر پایه پولی داشته باشد.
از سوی دیگر، تداوم مداخلات هدفمند می‌تواند این پیام را به معامله‌گران منتقل کند که بانک مرکزی در برابر جهش‌های هیجانی منفعل نیست و از شکل‌گیری انتظارات افزایشی خودتقویت‌شونده جلوگیری می‌کند.
با این حال، در شرایط فعلی که انتظارات حاکم بر بازار بیش از هر چیز تحت‌تاثیر ریسک‌های ژئوپلیتیک، اختلال یا محدودیت در مسیرهای تجاری، چشم‌انداز درآمدهای ارزی و میزان فروش نفت و در نتیجه دسترسی به منابع ارزی قرار دارد، مداخله بانک مرکزی به‌تنهایی نمی‌تواند جهت بلندمدت نرخ ارز را تغییر دهد. در چنین شرایطی، نقش اصلی مداخله ارزی می‌تواند مدیریت سرعت تعدیل نرخ و کاهش دامنه نوسانات بازار باشد.
افزایش عرضه دلار سهمیه‌ای
بر اساس اعلام بانک مرکزی، در حال حاضر پنج بانک ملت، تجارت، صادرات، سامان و ملی در حال عرضه دلار سهمیه‌ای به متقاضیان هستند. این اقدام در چارچوب برنامه بانک مرکزی برای عرضه تا ۲میلیارد دلار اسکناس ارز انجام می‌شود و در مرحله نخست قرار است نیمی از این مبلغ، معادل یک‌میلیارد دلار، از طریق شعب منتخب بانک‌ها و صرافی‌های بانکی در سراسر کشور عرضه شود.
بانک مرکزی از روز شنبه، یازدهم مهرماه ۱۴۰۵، این طرح را آغاز کرده است. بر اساس این طرح، برای هر فرد حقیقی سهمیه ۱۰هزاردلاری در نظر گرفته شده که مستقل از سایر نیازهای ارزی مانند ارز مسافرتی است و متقاضیان می‌توانند با مراجعه و ارائه کارت ملی به شعب بانک‌های اعلام‌شده، این سهمیه را دریافت کنند.
نظر شما