خبرگزاری علت
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-کسری غفوری: مارکو روبیو این روزها مجری بیچونوچرای خواستههای رئیسجمهور آمریکا در سراسر جهان است، حتی زمانی که این سیاستها با باورهای گذشته خودش در تضاد باشد. اما پرسش اساسی این است که او در این بازی پیچیده چه هدف بلندی را دنبال میکند.
دفتر مارکو روبیو در طبقه هفتم وزارت امور خارجه آمریکا یکی از باشکوهترین فضاهای اداری در واشنگتن به شمار میرود. این مجموعه با دیوارهای چوبی مجلل، مبلمان عتیقه، تابلوهای نقاشی تاریخی و فرشهای دستباف، نمایی چشمنواز رو به یادبود لینکلن و رودخانه پوتوماک دارد.
این فضا حس اقتدار را القا میکند؛ جایی که در دوران جنگ سرد محل رویارویی هنری کیسینجر با دیپلماتهای شوروی بود و سالها بعد کالین پاول در آن متحدان مردد را برای حمله به عراق متقاعد میکرد.
با این حال، بنابر روایت بلومبرگ، در ساعات بعدازظهر یک روز کاری بهندرت میتوان روبیو را در این دفتر پیدا کرد. وزیر امور خارجه صبحها ساعاتی را صرف هدایت ساختار بوروکراتیک گسترده این وزارتخانه میکند، اما اندکی بعد با خودرویی در سفری نه دقیقهای راهی دفتری کوچکتر و سادهتر در کاخ سفید میشود، جایی که کانون اصلی قدرت در آن قرار دارد.
روبیو نخستین فردی است که پس از دوران کیسینجر در دولت ریچارد نیکسون، یعنی حدود نیم قرن پیش، همزمان در دو جایگاه ارشدترین دیپلمات آمریکا و مشاور امنیت ملی رئیسجمهور فعالیت میکند.
عنوان مشاور امنیت ملی امتیازی ویژه برای او به همراه داشته که همان میزی در گوشه بال غربی کاخ سفید است. از آنجا او میتواند هر زمان که دونالد ترامپ اراده کند، بیدرنگ خود را به دفتر بیضی برساند.
به گفته کارکنان کاخ سفید، روبیو در یک هفته کاری معمول، بیش از هر عضو دیگر کابینه در این ساختمان حضور دارد.
در میان مقامات دولت این باوری پذیرفتهشده است که هر کس خواهان تأثیرگذاری بر ترامپ باشد، باید حتما در کنار او و در اتاق تصمیمگیری حضور داشته باشد.
در هر روز کاری، ممکن است رئیسجمهور پیشبینیناپذیر آمریکا ناگهان به یک متحد بتازد یا به یک دشمن روی خوش نشان دهد، معاهدهای را لغو کند یا تهدید به جنگ کند. برای مقامات ارشد دولتی غیرعادی نیست که تازه پس از وقوع ماجرا مطلع شوند ترامپ پروژههای بزرگی را در نهادهای زیر نظر آنها متوقف کرده یا کلید زده است. به گفته یکی از دستیاران پیشین ترامپ، بدترین اتفاق ممکن برای کسی که با او کار میکند، غافلگیر شدن است.
روبیو مصمم به نظر میرسد که اجازه ندهد چنین وضعیتی برای او پیش بیاید. او از جایگاه خود در کاخ سفید میتواند از طریق سوزی وایلز، رئیس دفتر ترامپ و از چهرههای مورد اعتماد دوران فعالیت سیاسی روبیو در فلوریدا، از خلقوخوی رئیسجمهور باخبر شود یا سری به جیدی ونس بزند. معاون رئیسجمهور هم دوست نزدیک، هم همکار سابق در سنا و هم رقیب احتمالی او برای انتخابات ۲۰۲۸ به حساب میآید و دفترش در مجاورت روبیو قرار دارد.
روبیو همچنین دو تن از معاونان ارشد خود را در نقاط کلیدی بال غربی مستقر کرده است تا چشم و گوش بیشتری در آنجا داشته باشد. یکی از نمایشگرهای دفتر او همواره بر روی حساب پرکار ترامپ در شبکه تروث سوشیال تنظیم شده است تا روبیو و کارکنانش نشانههای هرگونه تنش احتمالی را فورا رصد کنند.
روبیو در زمره معدود مقاماتی است که میتوانند بدون وقت قبلی وارد دفتر ترامپ شوند. او از این سطح از دسترسی استفاده کرده تا با کسی که یک دهه پیش در جریان رقابتهای مقدماتی جمهوریخواهان او را متقلب و مبتذلترین فردی خوانده بود که تاکنون هوس ریاستجمهوری کرده است، رابطهای کاری و نزدیک ایجاد کند.
او توانست با همراهی کامل با تمامی تصمیمات ترامپ، دوباره دل رئیسجمهور را به دست آورد. در جلسات کابینه، روبیو در سمت راست ترامپ مینشیند و به ستایش از او میپردازد. او در خصوص آتشبس سال گذشته میان اسرائیل و حماس گفته بود هیچ رئیسجمهوری در تاریخ معاصر آمریکا توان انجام چنین کاری را نداشت و از ترامپ برای آنچه برای جهان انجام داده قدردانی کرد. روبیو همچنین در دفتر بیضی وقت میگذارد تا با ترامپ درباره موضوعاتی چون فوتبال آمریکایی و بوکس گفتوگو کند و به او نزدیکتر شود.
این وفاداری نتیجهبخش بوده است. به گفته کارکنان کاخ سفید، ترامپ که زمانی روبیو را مارکوی کوچک و فردی کاملا کممایه میخواند که حاضر نیست مدیریت یکی از شرکتهای کوچکش را به او بسپارد، اکنون او را معاون و دستیاری قابل اتکا و مسلط بر امور میداند.
ترامپ در تماسی تلفنی با یک مهمانی سفارت آمریکا طی سفر روبیو به دهلینو، او را بزرگترین وزیر امور خارجه در تاریخ ایالات متحده خواند.
حراج اصول برای ماندن در مدار
کمتر کسی در واشنگتن تصور میکرد روبیو بتواند یک سال زیر دست ترامپ دوام بیاورد. او سابقه صحبت صریح به شیوه سناتورها را داشت و پیشتر علنا با بسیاری از رویکردهای تندروانه سیاست خارجی ترامپ مخالفت کرده بود.
پیشبینی عمومی این بود که او با ترامپ وارد چالش خواهد شد و یا استعفا خواهد داد یا مانند رکس تیلرسون در دوره نخست، روزی با یک پیام اینترنتی ناگهانی از کار برکنار خواهد شد. اما در عوض، روبیو از هرگونه اصطکاکی که ممکن بود توجه منفی جلب کند یا جایگاهش نزد ترامپ را به خطر بیندازد دوری کرده است.
حفظ این سطح از وفاداری مستلزم آن بوده که روبیو برخی از دیرینهترین باورهای سیاسیاش را کنار بگذارد؛ از جمله اعتقاد به اهمیت کمکهای خارجی و حمایت از پناهجویانی که از حکومتهایبهاصطلاح سرکوبگر میگریزند.
با این حال، او اکنون تمامقد پشت سیاستهای ترامپ برای قطع کمکهای خارجی و تشدید اخراج مهاجران ایستاده است. بهگفته استیون والت، استاد روابط بینالملل دانشگاه هاروارد، روبیو با تمامی پیشنهادهای ترامپ همراهی کرده، حتی در مواردی که به نظر میرسید قلباً با آنها موافق نیست.
روبیو در دوران سناتوری از منتقدان سرسخت چین بود و آن را نظامی تمامیتخواه و خشن میدانست که با فریبکاری به جایگاه جهانی رسیده است. او همچنین حامی استوار اتحاد نظامی آمریکا با اروپا در برابر ولادیمیر پوتین به شمار میرفت و پوتین را جنایتکار جنگی خوانده بود. روبیو در سال ۲۰۲۴ به رسانهها گفته بود ناتو یکی از نقاط قوت راهبردی آمریکاست، چرا که چین، روسیه و ایران از چنین ائتلافهایی بیبهرهاند.
با این حال، او در جایگاه وزیر امور خارجه از رویکردهای ترامپ در قبال شی جینپینگ دفاع کرده و گلایههای ترامپ از سایر کشورهای عضو ناتو را بازتاب داده است. او در شرایطی نظارهگر بوده که ترامپ رهبر کره شمالی را ستوده و اختلافات شخصیاش را با متحدان تاریخی تشدید کرده است.
سناتور روبیو زمانی نسبت به پیامدهای عقبنشینی آمریکا از جهان هشدار میداد، اما وزیر خارجه روبیو شاهد کاهش کمسابقه اعتبار جهانی آمریکا بوده است. رهبران خارجی که زمانی او را یکی از مدافعان نظم غربی پس از جنگ میدانستند، اکنون از اینکه او تجربه و اعتبارش را در خدمت اقدامات ترامپ برای متزلزل کردن این نظم قرار داده، شگفتزده شدهاند.
روبیو در گفتوگویی تلفنی پس از پایان سفرش به کلمبیا، اکوادور و پرو، این تغییر موضع را توجیه کرد و گفت اکنون در نقش و شغلی متفاوت با مسئولیتهایی دیگر قرار دارد. او افزود در دوران سناتوری نماینده مردم فلوریدا بود، اما اکنون باید به شخص دیگری پاسخ دهد. به گفته روبیو، وظیفه او به عنوان وزیر امور خارجه مشاوره دادن به رئیسجمهور و در نهایت اجرای دقیق سیاستهای اوست.
روبیو نقشی محوری در اجرای برخی از تهاجمیترین اقدامات خارجی ترامپ ایفا کرده است. او در برنامهریزی عملیات نظامی ماه ژانویه که به برکناری نیکلاس مادورو در ونزوئلا انجامید نقشی اساسی داشت و در اقامتگاه مارالاگو در کنار ترامپ روند عملیات را به صورت زنده تماشا کرد.
او اکنون به شکلی عمیق درگیر کارزار فشار دولت برای سرنگونی حکومت کوباست، تلاشی که برای فرزند یک خانواده مهاجر کوبایی همواره اهمیت شخصی داشته است.
در خصوص جنگ ترامپ علیه ایران، روبیو موضعی محتاطانهتر در پیش گرفته و صحنه علنی دفاع از این درگیری را که با مخالفت شدید افکار عمومی و حتی بسیاری از حامیان تندرو ترامپ روبهرو شده، تا حد زیادی به ونس و خود ترامپ واگذار کرده است.
با این حال، او در پشت صحنه ماجرا را به دقت پیگیری میکند، جلسات روزانه را هدایت میکند و به تماسهای متحدان آمریکا که خواهان خروج ترامپ از این بنبست هستند پاسخ میدهد.
تنشهای فزاینده میان آمریکا با متحدان و رقبایش در نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک و سفر پیشروی رئیسجمهور چین به کاخ سفید بیش از پیش آشکار خواهد شد.
جنیفر ولش، تحلیلگر ارشد ژئواکونومیک در بلومبرگ اکونومیکس، معتقد است پیامدهای سیاست خارجی ترامپ که روبیو نقشی اساسی در اجرای آن داشته، تا مدتها پس از پایان ریاستجمهوری او ادامه خواهد داشت.
به گفته او، ترامپ مکررا متحدان نزدیک خود را رنجانده و جنگ او با ایران به بحران جهانی انرژی دامن زده، معادلات امنیتی خاورمیانه را وخیمتر کرده و ذخایر نظامی کلیدی آمریکا را تحلیل برده است، امری که موجب کاهش آمادگی آمریکا و شرکایش برای مناقشات آینده میشود.
با این وجود، عملکرد روبیو تحسین جمهوریخواهان و همکارانش در کاخ سفید را به همراه داشته است. سناتور جیمز ریش، که چهارده سال در کمیته روابط خارجی سنا در کنار روبیو حضور داشت، میگوید ترامپ ارزش روبیو را به خوبی میداند و او توانایی دارد چندین پرونده پیچیده را به طور همزمان مدیریت کند.
رویکرد روبیو توجه حامیان مالی برجسته جمهوریخواه را که در حال ارزیابی نامزدهای احتمالی ریاستجمهوری ۲۰۲۸ هستند به خود جلب کرده است. برخی از افرادی که از سبک ریاستجمهوری فردمحور ترامپ خسته شدهاند، روبیو را محافظهکاری باثبات میدانند که میتواند بدنه هواداران ترامپ را حفظ کند و همزمان آرای رأیدهندگان مردد را به دست آورد.
کن گریفین، مدیرعامل سیتادل که بیش از صد میلیون دلار در انتخابات ۲۰۲۴ کمک مالی کرده بود، تابستان امسال با اعلام تمایل به حمایت از روبیو در برابر ونس توجهات را به خود جلب کرد.
روبیو گمانهزنیها درباره استفاده از این جایگاه برای دستیابی به کاخ سفید را رد کرده و گفته است در حال حاضر به رقابت ریاستجمهوری فکر نمیکند. او تاکید دارد که دو مسئولیت سنگین دارد که تمام وقت او را در هفت روز هفته پر کردهاند و جز کیسینجر در مقطعی کوتاه، هیچکس تا این مدت هر دو سمت را به طور همزمان در دنیایی پرسرعت در اختیار نداشته است، بنابراین فرصتی برای پرداختن به این مباحث ندارد.
اما با فرسایشی شدن جنگ با ایران، تداوم تورم و افت محبوبیت ترامپ، برخی اطرافیان روبیو به آرامی در حال بررسی این موضوع هستند که آیا او باید از دولت خارج شود و چه زمانی برای این کار مناسب است.
یکی از افراد مطلع میگوید مشاوران او چندین بار در سال جاری با کارشناسان راهبردی مشورت کردهاند و حداقل یک استراتژیست با توجه به سابقه ترامپ در رویگردانی از اطرافیانش، خروج زودهنگام را به او توصیه کرده است. روبیو این گفتوگوها را تکذیب کرده و ادعاهای مطرحشده را ساختگی دانسته است.
اگر او در آینده تصمیم به ورود به رقابت ریاستجمهوری بگیرد، از حمایت قابل توجه کارکنان کاخ سفید برخوردار خواهد بود، جایی که یکی از چهرههای محبوب به شمار میرود. یکی از متحدان ترامپ میگوید در پشت درهای بسته، بسیاری از افراد او را پیشتاز واقعی انتخابات ۲۰۲۸ میدانند و معتقدند روبیو بهترین گزینه برای ادامه مسیر است.
فرصتطلبی عملگرایانه
مسیر شغلی روبیو آنگونه که در نوجوانی تصور میکرد پیش نرفته است. او که در دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ در جامعه مهاجران کوبایی میامی بزرگ شد، با سیاستهای زادگاه والدینش و میهن جدید مأنوس بود.
پدرش متصدی بار و مادرش خدمتکار هتل بودند که چند سال پیش از به قدرت رسیدن فیدل کاسترو به صورت قانونی به آمریکا مهاجرت کردند. مارکوی جوان ابتدا اسپانیایی و سپس انگلیسی آموخت و در کودکی خود را در قامت رهبری تصور میکرد که نظام کمونیستی کوبا را ساقط میکند.
او در کتاب خاطراتش با عنوان یک پسر آمریکایی نوشت که بزرگترهای خانوادهاش از جیمی کارتر به دلیل وقایع مربوط به بحران گروگانگیری در تهران بیزار بودند و در انتخابات ۱۹۸۰ از رونالد ریگان حمایت کردند تا با شوروی مقابله کند و اقتدار آمریکا را بازیابد. روبیو نوشت که از همان مقطع به حزب جمهوریخواه گرایش پیدا کرد.
او پس از تحصیل در رشته حقوق، در سال ۲۰۰۰ به مجلس نمایندگان فلوریدا راه یافت و با تواناییاش در سیاستگذاری بهسرعت ارتقا پیدا کرد و در ۳۵ سالگی جوانترین رئیس مجلس این ایالت شد. در سال ۲۰۱۰ روبیو با نزدیک شدن به جنبش تیپارتی، که جریانی راستگرای تندرو و ضدساختار بود، برای سنا نامزد شد. او با اتکا به شعارهای کاهش مالیات و مواضع محافظهکارانه فرهنگی پیروز شد و به سنا راه یافت.
در سنا، روبیو به کمیتههای روابط خارجی و اطلاعات ملحق شد و عرصه بینالملل را حوزهای برای اثرگذاری دید. پس از شکست میت رامنی در انتخابات ۲۰۱۲، جمهوریخواهان به دنبال تقویت پایگاه خود در میان رأیدهندگان اسپانیاییتبار بودند.
روبیو در تدوین لایحه جامع اصلاحات مهاجرتی مشارکت کرد تا مسیری برای قانونی شدن وضعیت یازده میلیون مهاجر غیرقانونی باز کند. مجله تایم تصویر او را روی جلد برد و او را منجی جمهوریخواهان نامید. با این حال، او فضای حزب خود را اشتباه محاسبه کرده بود. این لایحه در سنا تصویب شد اما در مجلس نمایندگان با مخالفت شدید همحزبیهایش در تیپارتی روبهرو شد و روبیو ناچار به عقبنشینی شد.
روبیو سپس در انتخابات ۲۰۱۶ نامزد ریاستجمهوری شد اما پس از شکستی سنگین از ترامپ در ایالت فلوریدا از رقابتها کنار کشید. او بار دیگر به سنا بازگشت و روابطش را با ترامپ احیا کرد. روبیو به عنوان مشاور غیررسمی سیاست خارجی رئیسجمهور، خواستار افزایش فشار بر مادورو و احیای نفوذ آمریکا در آمریکای لاتین در مواجهه با سرمایهگذاریهای فزاینده چین شد.
در بازگشت ترامپ به قدرت در سال ۲۰۲۴، روبیو بخت بالایی برای نامزدی معاونت ریاستجمهوری داشت، اما چهرههایی چون پسر ترامپ و تاکر کارلسون از ونس حمایت کردند. آنها ونس را گزینهای مناسبتر برای جلب طبقه کارگر سفیدپوست میدانستند و ونس نیز روحیه سرسختتری در همراهی با شیوههای تهاجمی ترامپ نشان میداد. با این حال، پیشنهاد وزارت امور خارجه فرصتی جذاب برای روبیو به شمار میرفت.
تیغ جراحی بر پیکر وزارت خارجه
روبیو خیلی زود دریافت که ترامپ تمایلی به یک وزیر خارجه سنتی که مدام در سفرهای بینالمللی باشد ندارد. رئیسجمهور پروندههای دیپلماتیک مهم را به چهرههای دیگری واگذار کرد، از جمله دامادش جرد کوشنر و استیو ویتکاف که به عنوان فرستادگان ویژه برای مذاکرات خاورمیانه، میانجیگری در مناقشه اوکراین و گفتوگو با ایران تعیین شدند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری و جیمیسون گریر، نماینده تجاری آمریکا نیز سکان اصلی سیاستهای مربوط به چین را در دست گرفتند.
این وضعیت موجب شد تمرکز اصلی روبیو بر آمریکای لاتین و برنامههای فشار بر ونزوئلا و کوبا معطوف شود. ترامپ همچنین مسئولیتهای دیگری به او سپرد.
در فوریه ۲۰۲۵، روبیو مدیریت آژانس توسعه بینالمللی آمریکا موسوم به یواساید را که بر دهها میلیارد دلار کمک خارجی نظارت داشت بر عهده گرفت. در حالی که روبیو زمانی کمکهای خارجی را ابزاری مقرونبهصرفه برای گسترش قدرت نرم آمریکا میدانست، ترامپ نگاه کاملا متفاوتی داشت.
ترامپ در نخستین روز بازگشت به کاخ سفید این کمکها را تعلیق کرد و به بهینهسازی ساختار دولتی از طریق تیم ایلان ماسک پرداخت. ماسک این نهاد را یک سازمان جنایتکار خواند و بخش اعظم کارکنانش را کنار گذاشت.
در مارس ۲۰۲۵، روبیو توقف موقت کمکها را دائمی کرد و از لغو ۸۳ درصد از برنامههای این آژانس از جمله برنامههای مربوط به سلامت و کنترل بیماریها خبر داد. رقم کمکهای توسعهای به کسری ناچیز از ۴۳ میلیارد دلار پیشین رسید و ساختار باقیمانده این آژانس در وزارت امور خارجه ادغام شد.
دولت ترامپ رویکرد خود را به سمت توافقات دوجانبه مستقیم با کشورها و مطالبه مابهازای اقتصادی یا سیاسی تغییر داد. روبیو هدف این رویکرد را توانمندسازی داخلی کشورها طی یک بازه پنج تا ده ساله دانست تا دیگر متکی به کمکهای مالی نباشند.
با این حال، برخی دولتها با این شرایط مخالفت کردند و آن را تلاشی برای دسترسی به ذخایر معدنی یا دادههای سلامت شهروندان خود دانستند. همزمان، پکن با بهرهگیری از خلاء ایجادشده، کمکهای مستقیم خود را به آفریقا و سایر مناطق افزایش داد.
پیامدهای این کاهش بودجه بسیار چشمگیر است. پژوهشهای علمی هشدار دادهاند که این تصمیم میتواند به مرگ میلیونها انسان تا پایان دهه جاری منجر شود، هرچند مقامات وزارت خارجه این برآوردها را نمیپذیرند.
روبیو انتقادهای سازمانهای مردمنهاد را به چالش کشیده و تأکید دارد که کمکهای خارجی هرگز خیریه نبوده بلکه بر اساس منافع ملی تعریف میشود و انتظار تأمین این هزینهها از جیب مالیاتدهندگان آمریکایی پایه منطقی ندارد.
ترامپ همچنین روبیو را مأمور اجرای سیاستهای اخراج گسترده مهاجران کرد. وزارت خارجه به توافقاتی با دولت السالوادور برای اعزام بیش از دویست مهاجر به زندان بدنام این کشور دست یافت، هرچند نهادهای ناظر اعلام کردند بسیاری از آنها هیچ ارتباط اثباتشدهای با باندهای تبهکار نداشتند.
توافقات مشابهی با کشورهایی در آمریکای لاتین، حوزه کارائیب و آفریقا انجام شد تا مهاجرانی را که امکان یا تمایل بازگشت به کشور خود را ندارند پذیرش کنند.
بر اساس گزارشهای مستقل، تاکنون بیش از بیست و پنج هزار نفر به مقصد بیست و نه کشور ثالث از جمله رواندا، سودان جنوبی و اوگاندا اعزام شدهاند، مناطقی که این افراد هیچگونه آشنایی با زبان، فرهنگ، ساختار حقوقی یا امکان کسب درآمد در آنها ندارند.
در میان این افراد، هزاران کوبایی حضور دارند که برای زندگی بهتر به آمریکا آمده بودند. دیدهبان حقوق بشر در بررسی وضعیت ۴۳۵۳ کوبایی اخراجشده به مکزیک اعلام کرد ۲۷ درصد آنها هیچ پیشینه کیفری نداشتهاند و ۷۳۱ نفر دیگر نیز پرونده باز داشتند اما محکوم نشده بودند.
روبیو همچنین از لغو وضعیت حفاظت موقت برای صدها هزار ونزوئلایی حمایت کرد. او تأکید دارد که آمریکا نمیتواند پناهگاه همه افراد باشد و اجرای قوانین مهاجرتی امری اجتنابناپذیر است.
بزک دیپلماتیک ترامپیسم
روبیو در عرصه عمومی هیچگاه در قبال این سیاستها تردیدی نشان نداده است. دستیاران کاخ سفید میگویند او در جلسات خصوصی نظراتش را بیپرده به ترامپ انتقال میدهد و رئیسجمهور به دیدگاههای او گوش میسپارد. روبیو توانسته است در مواردی مانند ضرورت احتیاط در برابر روسیه در پرونده اوکراین بر ترامپ تأثیر بگذارد و همچنین مانع از اجرایی شدن تهدید ترامپ برای اخذ عوارض از کشتیها در تنگه هرمز شود، با این استدلال که تحمیل هزینه بر آبراهههای بینالمللی وجاهت قانونی ندارد.
در مواضع بیرونی، روبیو ادبیات تند و جنجالی ترامپ را به تعابیری دیپلماتیک و آرام تبدیل میکند. هنگامی که ترامپ سال گذشته ادعا کرد آمریکا کنترل نوار غزه را در دست خواهد گرفت و آن را به قطب گردشگری منطقه تبدیل میکند، روبیو این سخنان را رویکردی سخاوتمندانه از سوی رئیسجمهور برای مشارکت در بازسازی آن منطقه بازتعریف کرد.
تلطیف سخنان ترامپ زمانی دشوارتر شد که ترامپ و ونس در دفتر بیضی، ولودیمیر زلنسکی را به دلیل قدردانی ناکافی از کمکهای مالی و تسلیحاتی واشنگتن به شدت سرزنش کردند. روبیو که زمانی مدافع سرسخت اوکراین بود، در کنار ونس روی کاناپه چهرهای گرفته به خود گرفت، تصویری که به سرعت در شبکههای اجتماعی فراگیر شد. اما او در مصاحبه پس از جلسه کاملا با روایت ترامپ همراهی کرد و گفت زلنسکی باید قدردان تلاشهای رئیسجمهور برای صلح باشد. جان کری، وزیر خارجه اسبق آمریکا بر این باور است که وظیفه وزیر خارجه ارائه مشاورههای صریح است، اما پس از اتخاذ تصمیم، یا باید سیاست رئیسجمهور را موبهمو اجرا کرد یا از سمت خود کنار رفت.
کارکنان وزارت خارجه در آغاز امید داشتند حضور روبیو ثباتی در این نهاد ایجاد کند، اما با دستور ترامپ و ماسک برای کوچکسازی ساختار اداری، بیش از هزار کارمند تعدیل شدند و برخی دفاتر حقوق بشری محدود یا تعطیل شدند. در حال حاضر نیمی از سفارتخانههای آمریکا بدون سفیر اداره میشوند و مناصب کلیدی به حامیان سیاسی ترامپ واگذار شده است. این دگرگونیها موجب افت شدید انگیزه دیپلماتهای حرفهای شده است، در حالی که روبیو این کاهشها را برای ارتقای بهرهوری در ساختاری با هفتاد هزار نیرو طبیعی و لازم میداند.
ایوو دالدر، سفیر اسبق آمریکا در ناتو معتقد است روبیو ساختار دستگاه دیپلماسی را به گونهای تضعیف کرده که جبران آن نسلها زمان میبرد. با وجود این انتقادات، شیوه کاری روبیو سبب شد ترامپ پس از ماجرای برکناری مایک والتز به دلیل نشت اطلاعاتی، سمت مشاور امنیت ملی را نیز به او واگذار کند؛ سمتی که موقعیت او را در حلقه نخست تصمیمگیران تحکیم کرد.
روبیو چندی پیش اذعان کرد که به تفاوت سازوکار اجرایی با فضای آرام سنا پی برده و حتی به شوخی اشاره کرد که گاه قوانینی که خود پیشتر تصویب کرده بود مانع سرعت عمل فعلیاش میشوند. پس از عملیات در ونزوئلا، ترامپ مدیریت روابط با دولت موقت دلسی رودریگز را به روبیو سپرد. رودریگز هماهنگی نزدیکی با او دارد و در حالی که واشنگتن از دموکراسی سخن میگوید، ترامپ توانسته امتیاز بهرهبرداری طولانیمدت از بخش قابل توجهی از ذخایر نفتی ونزوئلا را برای شرکتهای آمریکایی تثبیت کند؛ قراردادی که روبیو آن را موفقیتی بزرگ خواند اما مخالفان دولت ونزوئلا مشروعیت آن را زیر سؤال بردهاند.
پیامدهای تحولات ونزوئلا به کوبا نیز گسترش یافت. هاوانا که همواره به نفت ارزان ونزوئلا وابسته بود، با محاصره نفتی از سوی ترامپ و توقف ارسال سوخت از جانب مکزیک به دلیل تهدیدهای تجاری واشنگتن روبهرو شد. روبیو به دنبال تشدید تحریمها برای به زانو درآوردن نظام کوبا بوده است، اقدامی که خاموشیهای مکرر و هشدارهای بینالمللی درباره بحران خدمات عمومی در این جزیره را به دنبال داشته است. با این حال، دخالت نظامی در کوبا به دلیل درگیریهای فرسایشی ارتش آمریکا در خاورمیانه بعید به نظر میرسد.
روبیو اکنون بخش عمدهای از انرژی خود را صرف مهار پیامدهای جنگآمریکا علیه ایران میکند. در شرایطی که افزایش قیمت سوخت و مواد غذایی به اقتصاد فشار آورده است، او کوشیده تا مستقیما در کانون مناقشات کلامی قرار نگیرد. هنگامی که ونس برای پیگیری آتشبس به پاکستان سفر کرد و ساعتها به مذاکرات بینتیجه ادامه داد، روبیو در رویدادی ورزشی در میامی در کنار ترامپ دیده شد، امری که نشاندهنده ترجیح او برای فاصله گرفتن از تبعات این پرونده بود.
برخی چهرههای کهنهکار جریان ترامپ از انفعال روبیو در موضوع جنگ انتقاد کرده و او را به شانه خالی کردن از مسئولیت متهم کردهاند.
با این حال، روبیو در حوزه دیپلماتیک کوشیده تا با ارتباطگیری با شرکای سنتی مانع از شکاف بیشتر شود و از جمله پس از اظهارات تنشزای ترامپ درباره گرینلند، به مقامات دانمارک اطمینان داد که قصدی برای اقدام علیه متحدان وجود ندارد.
در انتظار زمان مناسب برای پرش از قطار ترامپ
در گردهمایی اخیر در کاخ سفید، ترامپ موضوع جانشینی خود در انتخابات ۲۰۲۸ را مطرح کرد و به شوخی مقایسهای میان ونس و روبیو انجام داد. در میان حامیان مالی و نخبگان جمهوریخواه، روبیو
به دلیل تسلط بر حوزه امنیت ملی، سابقه قانونگذاری و مشی محافظهکارانهاش گزینهای جذاب به حساب میآید و بسیاری او را چهرهای مناسب برای پیوند دادن بدنه ترامپ با رأیدهندگان سنتی میدانند. برخی صاحبنظران معتقدند این جریان هنوز به روبیو به عنوان نماد محافظهکاری پیش از ترامپ امید دارد، هرچند واقعیت حزب جمهوریخواه به کلی دستخوش تغییر شده است.
نزدیکان روبیو میگویند او ممکن است به جای ورود به رقابتی شکننده با ونس، مسیر دیگری را انتخاب کند و در مقطعی راهی بخش خصوصی شود. روبیو خود همواره بر شایستگی ونس تأکید کرده و گمانهزنیها درباره آینده سیاسیاش را بیپاسخ گذاشته است؛ موضعی که کارشناسان سیاسی آن را تاکتیکی هوشمندانه میدانند، زیرا هرگونه شتابزدگی برای مطرح کردن خود به عنوان جانشین ترامپ در ساختار فعلی حزب به سرعت با پسزدگی مواجه خواهد شد.
نظر شما