تحریم‌های دلاری، موتور محرک مسیرهای مالی جایگزین در جهان

به گزارش خبرگزاری تسنیم، روند دلارزدایی در اقتصاد جهانی طی سال‌های اخیر نه از طریق یک تصمیم ناگهانی برای کنار گذاشتن دلار، بلکه در نتیجه افزایش تلاش کشورها برای کاهش وابستگی به زیرساخت‌های مالی و پرداختی تحت کنترل آمریکا شکل گرفته است.

یکی از عوامل مؤثر در این روند، استفاده از ابزارهای مالی و تحریمی برای اعمال فشار اقتصادی است؛ موضوعی که پس از مسدود شدن بخشی از ذخایر ارزی روسیه، توجه بیشتری به ریسک‌های ناشی از وابستگی به نظام مالی مبتنی بر دلار ایجاد کرد.

در همین چارچوب، استفاده از یوان در تسویه‌های تجاری افزایش یافته و سامانه پرداخت بین‌بانکی چین موسوم به CIPS نیز طی سال‌های اخیر توسعه قابل توجهی داشته است. بر اساس آمارهای منتشرشده، حجم پردازش این سامانه اکنون به حدود 7 تریلیون دلار در ماه رسیده است.

توسعه مسیرهای جایگزین پرداخت

افزایش استفاده از یوان و گسترش CIPS را می‌توان بخشی از تلاش کشورها برای ایجاد مسیرهای جایگزین در تجارت و تسویه‌های مالی دانست. این روند لزوماً به معنای حذف سریع دلار از نظام مالی جهان نیست، بلکه بیشتر نشان‌دهنده تلاش برای کاهش وابستگی به یک ارز و زیرساخت پرداخت واحد است.

در واقع، هرچه استفاده از دلار و شبکه‌های مالی وابسته به آن بیشتر با تحریم‌ها و محدودیت‌های مالی گره بخورد، انگیزه برخی کشورها برای توسعه ابزارهای پرداخت مستقل و استفاده از ارزهای جایگزین افزایش پیدا می‌کند.

تحریم‌ها و تقویت انگیزه دلارزدایی

بر این اساس، سیاست‌های تحریمی آمریکا می‌تواند در بلندمدت، به‌صورت ناخواسته انگیزه کشورهای هدف و برخی شرکای تجاری آنها را برای توسعه سازوکارهای مستقل مالی افزایش دهد.

از این منظر، دلارزدایی را نباید صرفاً به معنای جایگزینی دلار با یوان یا یک ارز دیگر دانست؛ بلکه بخش مهم‌تر این روند، ایجاد شبکه‌های پرداخت، تسویه و ذخایر متنوع‌تر و کاهش تمرکز ریسک در زیرساخت‌های مالی جهانی است.

با وجود این، جایگاه دلار در تجارت و نظام مالی بین‌المللی همچنان گسترده است و توسعه مسیرهای جایگزین به معنای حذف فوری نقش این ارز از اقتصاد جهانی نیست؛ بلکه می‌تواند به تدریج سهم برخی ارزها و سامانه‌های پرداخت رقیب را افزایش دهد.