دیپلماسی دریایی باید به اولویت سیاست خارجی ایران تبدیل شود

حسن بیک‌محمدلو، عضو سابق هیئت عامل سازمان بنادر و دریانوردی در گفت‌وگو با  خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم با اشاره به روز جهانی دریانوردی اظهار کرد: این روز صرفاً فرصتی برای پاسداشت دریانوردان و فعالان صنعت کشتیرانی نیست، بلکه یادآور جایگاه دریا به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عرصه‌های قدرت، اقتصاد، امنیت، تجارت و تعاملات بین‌المللی کشورهاست.

وی با اشاره به شعار سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) برای سال‌های 2026 و 2027 با عنوان «از سیاست تا عمل؛ تقویت تعالی دریایی» افزود: این شعار بر ضرورت تبدیل سیاست‌ها، مقررات و تعهدات بین‌المللی به اقدامات واقعی و نتایج ملموس تأکید دارد و برای ایران نیز می‌تواند پیام مهمی در زمینه تبدیل سیاست‌های توسعه دریامحور به چارچوبی فعال برای حضور در عرصه بین‌المللی داشته باشد.

بیک‌محمدلو با بیان اینکه ایران از ظرفیت‌های گسترده دریایی برخوردار است، تصریح کرد: دسترسی به خلیج فارس، دریای عمان و آب‌های آزاد، برخورداری از ظرفیت‌های بندری و کشتیرانی و قرار گرفتن در مسیرهای مهم تجارت جهانی، فرصت‌های راهبردی برای کشور ایجاد کرده است. همچنین عضویت ایران در سازمان بین‌المللی دریانوردی از سال 1958، سرمایه نهادی مهمی برای حضور در نظام حکمرانی دریایی جهان به شمار می‌رود.

وی با تأکید بر اهمیت دیپلماسی دریایی در شرایط پس از جنگ گفت: ایران باید از ظرفیت سازمان بین‌المللی دریانوردی، کنوانسیون‌ها و سازوکارهای حقوقی بین‌المللی و همچنین همکاری‌های منطقه‌ای و شبکه ارتباطات دریایی خود، فعالانه‌تر استفاده کند.

وی ادامه داد: این ظرفیت‌ها نباید صرفاً برای طرح مسائل فنی کشتیرانی به کار گرفته شوند، بلکه باید در راستای پیگیری منافع ملی، صیانت از حقوق و منافع دریایی کشور، توسعه همکاری‌های منطقه‌ای، کاهش ریسک‌های ناشی از بحران‌ها و تقویت جایگاه ایران در معادلات دریایی منطقه و جهان مورد استفاده قرار گیرند.

عضو سابق هیئت عامل سازمان بنادر و دریانوردی با اشاره به تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی و درگیری‌ها بر صنعت کشتیرانی اظهار کرد: تجربه سال‌های اخیر نشان داده است که این تحولات به‌طور مستقیم بر ایمنی کشتی‌ها، امنیت دریانوردان، مسیرهای کشتیرانی و زنجیره‌های تأمین جهانی اثر می‌گذارند.

بیک‌محمدلو افزود: سازمان بین‌المللی دریانوردی نیز در پیام روز جهانی دریانوردی 2026 بر اهمیت حفظ و اجرای چارچوب حقوقی بین‌المللی برای ایجاد کشتیرانی ایمن‌تر، امن‌تر و تاب‌آورتر تأکید کرده است.

وی با بیان اینکه اجرای سیاست‌های کلی توسعه دریامحور ابلاغی سال 1402 نباید صرفاً به توسعه بنادر، ناوگان، صنایع دریایی، اقتصاد ساحلی و زیرساخت‌های دریایی محدود شود، گفت: یکی از ارکان تحقق واقعی این سیاست‌ها، شکل‌گیری و تقویت دیپلماسی دریایی کشور است.

وی حضور مؤثرتر و تخصصی‌تر ایران در سازمان بین‌المللی دریانوردی و کمیته‌های تخصصی آن، استفاده هدفمند از ظرفیت کنوانسیون‌ها و حقوق بین‌الملل دریایی، توسعه همکاری با کشورهای منطقه و قدرت‌های بزرگ دریایی و فعال‌سازی دیپلماسی بندری و کشتیرانی را از محورهای دیپلماسی دریایی برشمرد.

بیک‌محمدلو ادامه داد: استفاده از ظرفیت کریدورهای بین‌المللی و اتصال بنادر ایران به شبکه‌های تجارت جهانی، همکاری در زمینه ایمنی و امنیت دریایی، محیط‌زیست، دیجیتالی‌شدن و فناوری‌های نوین دریایی و ایجاد شبکه همکاری‌های علمی، اقتصادی، حقوقی و فناورانه در حوزه دریا نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

وی تأکید کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری نیاز داریم که «ایران دریایی» صرفاً یک مفهوم جغرافیایی نباشد، بلکه به رویکردی فعال در سیاست خارجی، اقتصاد، تجارت و حکمرانی کشور تبدیل شود.

عضو سابق هیئت عامل سازمان بنادر و دریانوردی با اشاره به ظرفیت روز جهانی دریانوردی برای بازتعریف این رویکرد گفت: باید از حضور در سازمان‌های بین‌المللی دریایی به سمت اثرگذاری در آنها، از عضویت به کنشگری و از سیاست دریامحور به دیپلماسی دریامحور حرکت کنیم.

بیک‌محمدلو یادآور شد: اجرای سیاست‌های کلی توسعه دریامحور همراه با بهره‌گیری از ظرفیت‌های حقوقی و نهادی بین‌المللی می‌تواند زمینه‌ساز نقش‌آفرینی فعال‌تر ایران در حکمرانی دریایی منطقه‌ای و جهانی باشد. روز جهانی دریانوردی فرصتی برای یادآوری این واقعیت است که آینده ایران تا حد زیادی به شناخت، بهره‌برداری و کنشگری هوشمندانه در دریا وابسته است.