به اندازه مالیاتی وصولی،معافیت داریم/بلاتکلیفی 3ساله لایحه اصلاحی دولت

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، داود منظور، رئیس سابق سازمان برنامه و بودجه، با اشاره به نقش مالیات در تأمین منابع پایدار دولت، بر ضرورت ساماندهی معافیت‌های مالیاتی و حرکت به سمت مالیات بر مجموع درآمد تأکید کرد.

وی گفت: مالیات یکی از منابع پایدار دولت و یک درآمد پاک محسوب می‌شود که برخلاف استقراض و درآمدهای نفتی، دولت را با مسائل و محدودیت‌های این منابع مواجه نمی‌کند. در چهار، پنج سال گذشته حرکت خوبی برای افزایش سهم مالیات در بودجه انجام شده و امسال مالیات به همراه گمرک حدود 3 هزار همت از 6 هزار همت منابع بودجه دولت را تشکیل می‌دهد.

منظور افزود: توسعه پایگاه‌های اطلاعاتی، استفاده از قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان، مکانیزه شدن وصول مالیات از اصناف و شناسایی مؤدیان جدید از جمله اقدامات مؤثر در این زمینه بوده است. به عنوان نمونه، در سال 1401 حدود 2 میلیون و 200 هزار مؤدی جدید در بخش اصناف شناسایی شد که این امر با استفاده از پایگاه‌های اطلاعاتی و شناسایی صاحبان کسب‌وکار فاقد پرونده مالیاتی انجام گرفت.

.

معافیت‌های مالیاتی باید بازنگری شوند

رئیس سابق سازمان برنامه و بودجه با بیان اینکه افزایش سهم مالیات در بودجه به معنای پایان اصلاحات نظام مالیاتی نیست، گفت: به این جمع‌بندی رسیده‌ایم که کشور نیاز دارد معافیت‌های مالیاتی را ساماندهی کند.

وی ادامه داد: اصل معافیت مالیاتی می‌تواند اهداف مشخصی داشته باشد؛ برای مثال، توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان، سرمایه‌گذاری در مناطق محروم یا حمایت از فعالیت‌های فرهنگی از جمله مواردی هستند که برای آنها معافیت در نظر گرفته شده است. همچنین در حوزه مالیات بر ارزش افزوده برای کالاهای اساسی و اقلامی مانند گوشت و لبنیات معافیت‌هایی وجود دارد که فلسفه مشخصی دارند.

منظور با اشاره به گستردگی معافیت‌های مالیاتی تصریح کرد: برآورد ما این است که حجم معافیت‌های مالیاتی تقریباً به اندازه مالیاتی است که دولت وصول می‌کند. بنابراین این معافیت‌ها باید ساماندهی شوند و مواردی که با اهداف اولیه خود فاصله گرفته‌اند، مورد بازنگری قرار گیرند.

وی افزود: لایحه «مالیات بر مجموع درآمد و ساماندهی معافیت‌های مالیاتی» را به مجلس ارائه کرده‌ایم. در بخش ساماندهی معافیت‌ها، موارد مختلف طبقه‌بندی شده و مشخص شده است که کدام معافیت‌ها باید کاهش پیدا کنند و کدام موارد باید حذف شوند. این لایحه از سال 1402 در مجلس باقی مانده و انتظار داریم در شرایط فعلی مالی دولت، رسیدگی به آن با سرعت بیشتری انجام شود.

حرکت به سمت مالیات بر مجموع درآمد

منظور همچنین بر ضرورت ایجاد نظام مالیات بر مجموع درآمد تأکید کرد و گفت: ممکن است یک فرد از محل اجاره، سود سهام، سود بانکی، حقوق و دستمزد، هبه و ده‌ها محل دیگر درآمد داشته باشد، اما نظام اطلاعاتی فعلی لزوماً تصویر کاملی از مجموع درآمدهای یک فرد در اختیار ندارد.

وی ادامه داد: باید به سمتی حرکت کنیم که برای هر فرد یک پرونده مالیاتی تشکیل شود و مجموع درآمدهای او قابل شناسایی باشد. البته قرار نیست همه خانوارها وارد فرآیند اظهار و رسیدگی مالیاتی شوند. از میان حدود 20 و چند میلیون خانوار، بخش محدودی از افراد درآمدهای قابل توجه و متنوع دارند که می‌توان تمرکز نظام مالیاتی را بر این گروه قرار داد.

رئیس سابق سازمان برنامه و بودجه گفت: برای این افراد می‌توان اظهارنامه درآمدی مانند شرکت‌ها در پایان سال دریافت کرد و بر اساس اطلاعات موجود، مالیات حقه را شناسایی و وصول کرد. مالیات بر مجموع درآمد در بسیاری از کشورها یکی از پایه‌های مهم مالیاتی است و اجرای آن می‌تواند ظرفیت جدیدی برای نظام مالیاتی کشور ایجاد کند.

قانون مالیات بر سوداگری در آستانه اجرا

منظور در بخش دیگری از سخنان خود به قانون مالیات بر سوداگری و عایدی سرمایه اشاره کرد و گفت: این قانون نیز با کمک دولت در مجلس به تصویب رسید و اکنون سازمان امور مالیاتی در حال فراهم کردن مقدمات اجرای آن است.

وی افزود: در کشور افرادی وجود دارند که حجم قابل توجهی از دارایی خود را در بخش‌هایی مانند مسکن، ارز، طلا و خودرو نگهداری می‌کنند و از افزایش قیمت این دارایی‌ها منتفع می‌شوند. در چنین شرایطی، سود حاصل از فروش این دارایی‌ها باید در چارچوب قانون مالیات بر عایدی سرمایه مشمول مالیات شود.

منظور با اشاره به افزایش قیمت مسکن و خودرو در سال‌های اخیر گفت: اگر فردی چندین واحد مسکونی یا تعداد قابل توجهی خودرو داشته باشد و از افزایش قیمت آنها سود ببرد، این سود در صورت تحقق شرایط قانونی باید مشمول مالیات شود. همین موضوع درباره ارز و طلا نیز مطرح است.

وی تأکید کرد: در صورتی که ساماندهی معافیت‌های مالیاتی، مالیات بر مجموع درآمد و قانون مالیات بر سوداگری در کنار زیرساخت‌هایی مانند مالیات بر ارزش افزوده و پایانه‌های فروشگاهی اجرا شوند، مجموعه منسجم‌تری برای گسترش پایه‌های مالیاتی کشور شکل خواهد گرفت.