بورس در تعقیب رکورد تاریخی؛ بازدهی 124 درصدی در 7 ماه

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، بررسی وضعیت تالار شیشه‌ای از ابتدای سال حکایت از این دارد که بازدهی 124 درصدی شاخص کل تا پایان معاملات دیروز، جایگاه چهارم را در میان سال‌های پربازده تاریخ این نماگر به بازار امسال اختصاص می‌دهد؛ جایی که فاصله شاخص بورس با بازدهی 125 درصدی سال 1382، تنها یک واحد درصد است و عبور از این سطح می‌تواند رتبه سوم را به سال جاری منتقل کند.

سه رکورد پیش روی شاخص

مروری بر عملکرد تاریخی بورس نیز نشان می‌دهد سال 1398 با بازدهی 187 درصدی شاخص کل، در جایگاه نخست قرار دارد. سال 1399 با بازدهی 155 درصدی دوم است و سال 1382 نیز با ثبت بازدهی 125 درصدی، رتبه سوم را در اختیار دارد. عملکرد 124 درصدی سال 1405، بازار را به فاصله‌ای اندک از سومین رکورد تاریخی رسانده است.

بازگشت خریداران پس از شروع منفی

این در شرایطی است که معاملات دیروز(دوشنبه) تصویری از تغییر سریع رفتار معامله‌گران ارائه کرد؛ به طوری که شاخص کل در ساعات ابتدایی معاملات دیروز تا محدوده 8 میلیون و 184 هزار واحد عقب نشست، اما با افزایش تقاضا، افت اولیه را جبران کرد و در نهایت با رشد 1.11 درصدی به 8 میلیون و 333 هزار واحد رسید. شاخص هم‌وزن نیز 0.75 درصد افزایش یافت و شاخص کل فرابورس با رشد 0.64 درصدی همراه شد.

همچنین 73 درصد نمادهای معاملاتی روز گذشته در محدوده مثبت به کار خود پایان دادند؛ و ورود حدود 4 هزار و 100 میلیارد تومان پول حقیقی و ثبت ارزش معاملات خرد در سطح 49 هزار میلیارد تومان، دو نشانه دیگر از حضور فعال خریداران بود.

رشد بورس تا چه اندازه ناشی از افزایش دلار است؟

از نگاهی دیگر، یکی از نکات مهم در ارزیابی وضعیت کنونی بازار سهام، فاصله میان رشد ریالی شاخص‌ها و تغییر ارزش دلاری بازار سرمایه است. به باور کارشناسان، ارزش دلاری بورس تهران از مردادماه تاکنون تقریبا در محدوده 100 میلیارد دلار باقی مانده؛ در حالی که ارزش ریالی بازار از حدود 17 تا 18 هزار همت به محدوده 27 هزار همت افزایش یافته است.

در همین بازه، نرخ دلار نیز از محدوده 180 تا 185 هزار تومان به حدود 263 تا 270 هزار تومان رسیده است. این هم‌زمانی نشان می‌دهد که بخشی از افزایش ارزش ریالی بازار را باید در ارتباط با رشد نرخ ارز تحلیل کرد. بنابراین، افزایش شاخص‌ها لزوما به معنای رشد متناسب ارزش دلاری شرکت‌ها نیست.

با این حال، ارزش دلاری بازار سرمایه نیز به‌تنهایی معیار قطعی ارزندگی سهام محسوب نمی‌شود؛ و ترکیب صنایع بورسی، میزان سودآوری شرکت‌ها، ظرفیت صادراتی و چشم‌انداز جریان‌های نقدی آینده، در تعیین ارزش اقتصادی بنگاه‌ها نقش مهمی دارند.

افزایش ارزش‌گذاری‌ها و حساسیت معامله‌گران

به باو کارشناسان، نسبت قیمت به سود گذشته‌نگر بازار یا P/E پس از عبور از محدوده 9 واحد، در حوالی 10 واحد قرار گرفته است؛ سطحی که در سال‌های اخیر کمتر تجربه شده بود. افزایش این نسبت می‌تواند بخشی از سرمایه‌گذاران را به شناسایی سود ترغیب کند و حساسیت بازار به اخبار و تغییر انتظارات را افزایش دهد.

در چنین شرایطی، تحولات نرخ ارز اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند؛ به طوری که کاهش سرعت رشد دلار یا ناتوانی آن در عبور از مقاومت‌های قیمتی می‌تواند انتظارات معامله‌گران سهام را تغییر دهد. در مقابل، بهبود شرایط صادراتی، تسهیل تأمین مواد اولیه و افزایش سودآوری شرکت‌ها ممکن است حتی بدون جهش نرخ ارز، چشم‌انداز ارزش‌گذاری سهام را تقویت کند.

رکوردشکنی در گرو متغیرهای بنیادی

در مجموع، بورس تهران اکنون در نقطه‌ای قرار دارد که عبور از سومین رکورد تاریخی بازدهی آن دور از دسترس نیست؛ اما ثبت بازدهی 155 درصدی سال 1399 یا رکورد 187 درصدی سال 1398، به رشد بیشتری در ماه‌های باقی‌مانده نیاز دارد. تحقق چنین سناریویی را نمی‌توان صرفا بر اساس عملکرد گذشته پیش‌بینی کرد.

در ادامه مسیر، تداوم ورود پول حقیقی، حفظ ارزش معاملات، رشد سودآوری شرکت‌ها و تحولات نرخ ارز و سیاست خارجی، جهت حرکت بازار سهام را مشخص خواهند کرد؛ ضمن این که اگر رشد قیمت‌ها با بهبود بنیادهای اقتصادی شرکت‌ها همراه شود، امکان پایداری روند صعودی افزایش می‌یابد. در غیر این صورت، بالا رفتن نسبت‌های ارزش‌گذاری می‌تواند زمینه نوسان و اصلاح قیمت‌ها را فراهم کند.