خبرگزاری علت
- 28 مهر 1405 - 08:10
- اخبار اقتصادی
- اخبار اقتصاد جهان
دنیای باد فراساحلی در 2025 باوجود رکود در مناقصات، با 9.3 گیگاوات نصب، سومین سال برتر تاریخ نصب را ثبت کرد.
گروه اقتصادی خبرگزاری تسنیم؛ رضا احسانی __ در سال 2025، از یک سو جهان شاهد سومین سال پررونق تاریخ خود از نظر ظرفیت نصب‌شده بود و از سوی دیگر، تعداد مناقصات برگزارشده به یک‌پنجم سال قبل سقوط کرد. این تناقض، نشانه‌ای از یک نقطه عطف ساختاری است. سال 2025 را باید «سال انباشت زیرساخت‌ها» و نه «سال شکوفایی بازار» نامید.
بیشتر بخوانید
+ گشایش پرونده "اقتصاد آبی" در خبرگزاری تسنیم
نگاهی به اعداد سال 2025
بر اساس گزارش بازار شورای جهانی انرژی بادی GWEC2026 ، در سال 2025، 9.3 گیگاوات ظرفیت جدید باد فراساحلی در سراسر جهان به شبکه متصل شده است. این رقم اگرچه نسبت به سال 2024 حدود 16٪ افزایش نشان می‌دهد، اما همچنان از رکورد سال 2021 (21.1 گیگاوات) فاصله قابل توجهی دارد (GWEC 2026, p. 37). شورای جهانی انرژی بادی در گزارش خود تصریح می‌کند:
"در سال 2025، 9.3 گیگاوات ظرفیت جدید باد فراساحلی در سراسر جهان به شبکه متصل شد که تا پایان سال گذشته مجموع را به 92.5 گیگاوات رسانده است. افزوده‌های جدید 16٪ بالاتر از سال قبل بود و 2025 را به سومین سال برتر برای نصب‌های جدید در تاریخ باد فراساحلی تبدیل کرد." (GWEC 2026, p. 37)
با این احتساب، مجموع ظرفیت نصب‌شده باد فراساحلی جهان در پایان سال 2025 به 92.5 گیگاوات رسید که معادل 7.1٪ از کل ظرفیت بادی جهانی است (GWEC 2026, p. 40). برای درک مقیاس این عدد، کافی است بدانیم که این ظرفیت معادل برق مصرفی سالانه ده‌ها میلیون خانه است و می‌تواند نیاز چندین کشور صنعتی کوچک را بطور کامل تأمین کند.
جدول زیر توزیع منطقه‌ای این ظرفیت را نشان می‌دهد:
|
منطقه |
ظرفیت جدید 2025 (گیگاوات) |
سهم از رشد جهانی |
مجموع ظرفیت (گیگاوات) |
|
چین |
6.6 |
71٪ |
48.4 |
|
اروپا |
~2.0 |
21٪ |
~38 |
|
آسیا-پاسیفیک (بدون چین) |
~0.7 |
8٪ |
~5.5 |
|
آمریکای شمالی |
0٪ |
0.174 |
|
|
مجموع جهانی |
9.3 |
100٪ |
92.5 |
(GWEC 2026, p. 37-40)
چین: موتور محرک جهان
بدون اغراق، می‌توان گفت که بازار باد فراساحلی جهان در سال 2025 یک بازار «چینی» بوده است. چین برای هشتمین سال متوالی، بزرگترین بازار جهان از نظر نصب سالانه باقی ماند و با نصب 6.6 گیگاوات ظرفیت جدید، 71٪ از کل رشد جهانی را به خود اختصاص داد (GWEC 2026, p. 37-38).
شورای جهانی انرژی بادی در گزارش خود می‌گوید:
"نصب‌های جدید باد فراساحلی چین برای هشتمین سال متوالی بالاترین در جهان بود. با 6.6 گیگاوات ظرفیت جدید بهره‌برداری‌شده، مجموع ظرفیت باد فراساحلی این کشور تا پایان سال 2025 به 48.4 گیگاوات رسید. (GWEC 2026, p. 37).
این موفقیت نتیجه مستقیم برنامه‌ریزی استراتژیک این کشور در قالب «برنامه پنج‌ساله پانزدهم» است که هدف تجمعی 100 گیگاوات تا سال 2030 را تعیین کرده است (GWEC 2026, p. 19). چین به‌سرعت در حال گذار از آب‌های کم‌عمق ساحلی به آب‌های عمیق و دور از ساحل است و در این مسیر، از فناوری‌های پیشرفته‌ای مانند توربین‌های 16 و 20 مگاواتی و سیستم‌های انتقال HVDC انعطاف‌پذیر بهره می‌برد.
پروژه‌هایی مانند CTG Jiangsu Dafeng با ظرفیت 800 مگاوات و فاصله بیش از 80 کیلومتر از ساحل، نشان‌دهنده بلوغ فنی زنجیره تأمین چین است (GWEC 2026, p. 57). همچنین، پروژه Huadian Yangjiang Sanshan Island Phase VI یکی از اولین پروژه‌هایی است که از توربین‌های کلاس 16 مگاواتی در مقیاس تجاری استفاده می‌کند و سیستم‌های کنترل مبتنی بر هوش مصنوعی را برای بهینه‌سازی عملکرد ادغام کرده است (GWEC 2026, p. 57).
اروپا: پیشرفت پایدار اما محتاطانه
اروپا در سال 2025 نزدیک به 2 گیگاوات ظرفیت جدید را از پنج مزرعه بادی در سه بازار به شبکه متصل کرد (GWEC 2026, p. 37). این رقم اگرچه سهم 21 درصدی از رشد جهانی را نشان می‌دهد، اما در مقایسه با پتانسیل واقعی این قاره، ناچیز است.
بریتانیا با اتصال 1,049 مگاوات، بزرگترین بازار اروپا در سال 2025 بود (GWEC 2026, p. 39) . GWEC اشاره می‌کند:
"بریتانیا 1,049 مگاوات ظرفیت باد فراساحلی را در سال 2025 متصل کرد و به بزرگترین بازار اروپا در افزوده‌های جدید تبدیل شد". (GWEC 2026, p. 39)
پروژه‌هایی مانند Neart na Gaoithe (448 مگاوات) و فاز A Dogger Bank (1.2 گیگاوات) نقش کلیدی در این رشد داشتند (GWEC 2026, p. 39). آلمان با 503 مگاوات (عمدتاً از پروژه‌های Borkum Riffgrund 3 و He Dreiht ) و فرانسه با 408 مگاوات )پروژه Îles d'Yeu ) در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند (GWEC 2026, p. 39).
اما مشکل اصلی اروپا، کندی در مجوزدهی و اتصال به شبکه است. بر اساس گزارش انرژی بادی در اروپا، WindEurope، این قاره در سال 2024 تنها 16.4 گیگاوات ظرفیت بادی (مجموع خشکی و دریایی) نصب کرد که 23٪ کمتر از پیش‌بینی‌های قبلی بود (WindEurope 2024, p. 9). برای دستیابی به هدف 425 گیگاوات ظرفیت بادی تا سال 2030، اتحادیه اروپا باید سالانه بطور متوسط 36 گیگاوات ظرفیت جدید نصب کند؛ رقمی که با سرعت فعلی، دست‌نیافتنی به نظر می‌رسد (WindEurope 2024, p. 9).
سقوط آزاد مناقصات: زنگ خطر برای آینده
شاید نگران‌کننده‌ترین آمار سال 2025، مربوط به حوزه مناقصات باشد. در این سال، تنها 11.4 گیگاوات ظرفیت باد فراساحلی در سراسر جهان در مناقصات برنده شدند. این رقم، یک‌پنجم رکورد سال 2024 است و نشان‌دهنده یک افت شدید در تعهدات بلندمدت دولت‌ها و سرمایه‌گذاران است (GWEC 2026, p. 42).
شورای جهانی انرژی بادی در گزارش خود تصریح می‌کند:
"11.4 گیگاوات ظرفیت باد فراساحلی در سال گذشته در سراسر جهان تخصیص یافت که تنها یک‌پنجم ظرفیت تخصیص‌یافته در سال 2024 بود و یک سال رکوردشکن برای مناقصات باد فراساحلی به شمار می‌رفت" (GWEC 2026, p. 42).
دلایل این سقوط را می‌توان در سه دسته خلاصه کرد:
- شکست مناقصات در اروپا: کشورهای آلمان، فرانسه، هلند و بلژیک در مجموع شاهد شکست مناقصاتی به میزان 6.1 گیگاوات بودند (GWEC 2026, p. 42). دلیل اصلی، عدم تطابق قیمت‌های پیشنهادی با واقعیت‌های اقتصادی (افزایش هزینه‌ها و نرخ بهره) بود.
- لغو پروژه‌ها در آمریکا: هیچ ظرفیتی در ایالات متحده برنده نشد. مناقصات نیوجرسی و نیویورک لغو شدند و ماساچوست مناقصه خود را به تعویق انداخت (GWEC 2026, p. 42). فضای سیاسی متخاصم با انرژی‌های تجدیدپذیر، سرمایه‌گذاران را فراری داده است.
- تغییر مکانیزم حمایتی در چین: چین 3.9 گیگاوات را از طریق مکانیزم قیمت‌گذاری مبتنی بر بازار تخصیص داد، اما این رقم نسبت به سال‌های قبل کاهش یافته است (GWEC 2026, p. 42).
این کاهش مناقصات، یک هشدار جدی برای سال‌های 2028 به بعد است. اگر این روند ادامه یابد، جهان با یک شکاف عرضه در اواخر دهه 2020 مواجه خواهد شد.
50 گیگاوات در حال ساخت
در میان تمام اخبار ناامیدکننده، یک عدد درخشان وجود دارد: حدود 50 گیگاوات ظرفیت باد فراساحلی در سراسر جهان در حال ساخت است (GWEC 2026, p. 9). GWEC در گزارش خود اشاره می‌کند:
"حدود 50 گیگاوات ظرفیت باد فراساحلی در حال حاضر در سراسر جهان در حال ساخت است و انتظار می‌رود نصب‌های سالانه در دهه آینده بطور قابل توجهی تسریع شود". (GWEC 2026, p. 9)
این رقم، بیش از پنج برابر ظرفیت نصب‌شده در سال 2025 است و نشان می‌دهد که موتور صنعت، هرچند کند بوده، اما متوقف نشده است. این 50 گیگاوات، در پروژه‌هایی در چین، بریتانیا، آلمان، فرانسه، تایوان و کره جنوبی پراکنده است. اگر این پروژه‌ها طبق برنامه پیش بروند، سال‌های 2026 تا 2028 شاهد یک موج جدید نصب خواهیم بود. GWEC پیش‌بینی می‌کند که «افزوده‌های سالانه در سال 2026 دو برابر شود و تا سال 2030 سه برابر شود و تا سال 2035 از 50 گیگاوات در سال فراتر رود». (GWEC 2026, p. 9)
چالش‌های اقتصاد کلان: تورم، نرخ بهره و زنجیره تأمین
چرا صنعت باد فراساحلی با وجود تقاضای بالا، نمی‌تواند با سرعت مورد انتظار رشد کند؟ پاسخ در شرایط اقتصاد کلان نهفته است.
بر اساس تحلیل IEA (Renewables 2025)، سه عامل کلیدی سرعت توسعه را کند کرده است:
- تورم و افزایش نرخ بهره: باد فراساحلی یک صنعت سرمایه‌بر است. IEA اشاره می‌کند: «از آنجایی که فناوری‌های انرژی تجدیدپذیر نیازمند سرمایه‌گذاری اولیه قابل توجهی هستند و هزینه‌های عملیاتی آن‌ها نسبتاً پایین است، رقابت‌پذیری آن‌ها (به‌ویژه باد و خورشید) به همه شاخص‌های اصلی اقتصاد کلان حساس است. تورم و نرخ بهره بالاتر، هزینه سرمایه انرژی‌های تجدیدپذیر را افزایش می‌دهد، بنابراین اگر سیاست‌ها به‌سرعت با محیط اقتصاد کلان جدید سازگار نشوند، تأخیر و لغو پروژه می‌تواند رخ خواهد داد». (IEA 2025, p. 105)
- محدودیت‌های زنجیره تأمین: تولید توربین‌های غول‌پیکر، فونداسیون‌های مونوپایل و کابل‌های زیردریایی نیازمند کارخانه‌های تخصصی، کشتی‌های نصب و بنادر عمیق است. IEA اشاره می‌کند: «تا سال 2030، انتظار می‌رود گلوگاه‌های عرضه برای فونداسیون‌های شناور و توربین‌های بادی از سال 2033 ظهور کند، به ویژه اگر سیاست‌های تجاری محدودکننده و الزامات محتوای داخلی در اروپا اجرا شوند». (IEA 2025, p. 98)
- عدم قطعیت سیاسی: تغییرات ناگهانی در سیاست‌های انرژی (مانند آنچه در ایالات متحده رخ داد) و تأخیر در تصویب قوانین حمایتی، سرمایه‌گذاران را به سمت احتیاط سوق داده است. GWEC اشاره می‌کند: «چیزی که صورتحساب مصرف‌کنندگان را کاهش نمی‌دهد، عدم قطعیت است». (GWEC 2026, p. 9)
جمع‌بندی: 2025، سال انباشت نه شکوفایی
سال 2025 را نمی‌توان یک سال شکست خورده برای باد فراساحلی دانست. این سال، سالی بود که صنعت ماهیت چرخه‌ای خود را نشان داد. دوره‌های رکوردشکنی نصب، همواره با دوره‌های رکود در مناقصات همراه بوده است. آنچه اهمیت دارد، روند بلندمدت است.
با 50 گیگاوات ظرفیت در حال ساخت (GWEC 2026, p. 9)، 92.5 گیگاوات ظرفیت نصب‌شده (GWEC 2026, p. 37) و هدف 100 گیگاواتی چین تا سال 2030 (GWEC 2026, p. 19)، مسیر رشد این صنعت همچنان روشن است. اما برای تحقق پیش‌بینی‌های بلندپروازانه شورای جهانی انرژی بادی (رسیدن به 420 گیگاوات تا سال 2035)، دولت‌ها باید سه اقدام فوری انجام دهند:
- تثبیت سیاست‌ها: ایجاد چارچوب‌های قانونی باثبات و بلندمدت که سرمایه‌گذاران بتوانند با اطمینان برنامه‌ریزی کنند.
- تسریع مجوزدهی و اتصال به شبکه: حذف موانع بوروکراتیک و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های شبکه انتقال.
- حمایت هدفمند از زنجیره تأمین: ارائه مشوق‌های مالی برای توسعه کارخانه‌های تولید توربین، بنادر تخصصی و کشتی‌های نصب.
اگر این اقدامات انجام شود، سال 2025 در تاریخ به عنوان «سال آرامش قبل از طوفان» ثبت خواهد شد؛ سالی که پایه‌های انفجار ظرفیت در دهه 2030 ریخته شد. در مقاله بعدی، به بررسی چشم‌انداز 10 ساله 2035-2026 خواهیم پرداخت و نشان می‌دهیم که چگونه چهار برابر شدن ظرفیت جهانی، جغرافیای اقتصادی انرژی را بازتعریف خواهد کرد.
---
منابع:
- Global Wind Energy Council. (2026). Global offshore wind report 2026. GWEC.
- WindEurope. (2025). Wind energy in Europe: 2024 statistics and the outlook for 2025–2030. WindEurope.
---
نظر شما