"اقتصاد آبی" 5 - دهه انفجار ظرفیت انرژی‌ باد فراساحلی جهان تا 2035

گروه اقتصادی خبرگزاری تسنیم؛ رضا احسانی __ دهه پیش رو را باید «دهه انفجار ظرفیت انرژی‌های بادی» بنامیم. بر اساس تحلیل‌های شورای جهانی انرژی بادی (GWEC) و آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) ، جهان در آستانه یک جهش تاریخی در صنعت باد فراساحلی است.

پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که ظرفیت تجمعی جهانی از 92.5 گیگاوات در پایان 2025 به 420 گیگاوات تا پایان 2035 خواهد رسید؛ رقمی که به معنای چهار برابر شدن ظرفیت فعلی در طول یک دهه است(GWEC 2026, p. 10). در این بخش به تحلیل عمیق این چشم‌انداز، مناطق پیشرو و شکاف‌های اجرایی خواهیم پرداخت.

بیشتر بخوانید

"اقتصاد آبی" 2 - ضرورت ورود به انرژی باد فراساحلی

"اقتصاد آبی" 3 - نگاه راهبردی جهان به انرژی باد فراساحلی

تصویر کلان: رشد سالانه مرکب 13٪ و عبور از 50 گیگاوات

بر اساس گزارش GWEC، انتظار می‌رود که بیش از 328 گیگاوات ظرفیت جدید باد فراساحلی در فاصله سال‌های 2026 تا 2035 به شبکه متصل شود. این نهاد در گزارش خود تصریح می‌کند: « GWEC Market Intelligence انتظار دارد بیش از 328 گیگاوات ظرفیت جدید باد فراساحلی در دهه آینده (2026-2035) اضافه شود که مجموع ظرفیت باد فراساحلی را تا پایان 2035 به 420 گیگاوات می‌رساند». (GWEC 2026, p. 10) این رقم، معادل کل ظرفیت نصب‌شده جهانی در طول سه دهه گذشته است. جدول رشد سالانه نصب، یک منحنی نمایی را نشان می‌دهد:

(GWEC 2026, p. 9)

GWEC در گزارش خود می‌گوید: «GWEC پیش‌بینی می‌کند که افزوده‌های سالانه در سال 2026 دو برابر شود، تا سال 2030 سه برابر شود و تا سال 2035 از 50 گیگاوات در سال فراتر رود». (GWEC 2026, p. 9)

نکته کلیدی این است که نرخ رشد سالانه مرکب (CAGR) در دوره 2026-2030 حدود 24٪ و در دوره 2031-2035 حدود 13٪ خواهد بود (GWEC 2026, p. 74). این الگو نشان می‌دهد که صنعت در نیمه اول دهه، یک جهش سریع را تجربه می‌کند و سپس وارد فاز رشد پایدار می‌شود. درعین‌حال، GWEC  اشاره می‌کند که «تنها 37٪ از این حجم پیش‌بینی‌شده جدید در دوره 2026-2030، نیمه اول دوره پیش‌بینی، اضافه خواهد شد».  (GWEC 2026, p. 10) این بدان معناست که 63٪ از رشد در نیمه دوم دهه 2031-2035 محقق می‌شود. این توزیع نامتقارن، نشان‌دهنده یک شکاف اجرایی جدی در کوتاه‌مدت است که نیازمند توجه فوری سیاست‌گذاران است.

منطقه آسیا-پاسیفیک: قلب تپنده بازار جهانی

منطقه آسیا-پاسیفیک (APAC) بدون شک موتور محرک رشد جهانی در دهه پیش رو خواهد بود. GWEC  پیش‌بینی می‌کند که این منطقه «58٪ از افزوده‌های جهانی باد فراساحلی بین 2026 و 2035 را تشکیل دهد». (GWEC 2026, p. 75)

در این اثنا، چین همچنان بازیگر غالب باقی می‌ماند. سهم این کشور از ظرفیت تجمعی جهانی که در پایان 2025 حدود 52٪ بود (GWEC 2026, p. 40)، تا سال 2030 به 54٪ افزایش می‌یابد و سپس تا 2035 به 48٪ کاهش می‌یابد (GWEC 2026, p. 89). این کاهش سهم، نه به دلیل افت چین، بلکه به دلیل رشد سریع سایر بازارها خواهد بود. GWEC  اشاره می‌کند: «با ادامه تسلط چین بر رشد منطقه در کوتاه‌مدت، سهم بازار این کشور پیش‌بینی می‌شود که در سال 2027 به 97٪ برسد. با متنوع‌تر شدن بازار باد فراساحلی در منطقه APAC، سهم بازار چین به 82٪ در سال 2030 و 72٪ در سال 2035 کاهش خواهد یافت». (GWEC 2026, p. 89)

چین در برنامه پنج‌ساله پانزدهم خود، هدف 100 گیگاوات ظرفیت تجمعی تا 2030 را تعیین کرده است که نیازمند نصب سالانه 10 گیگاوات (سه تا چهار برابر میانگین تاریخی) است (GWEC 2026, p. 19). GWEC اشاره می‌کند: «این چارچوب برای اولین بار یک هدف ملی توسعه باد فراساحلی حداقل 100 گیگاوات تا سال 2030 را تعیین می‌کند». (GWEC 2026, p. 89)

پروژه‌های کلیدی چین در دهه پیش رو شامل موارد زیر است:

• پروژه Wanning (1 گیگاوات، شناور) با فاز اول 100 مگاوات که در سال 2027 تحویل داده می‌شود (GWEC 2026, p. 57).
• پروژه‌های آب عمیق در دریای چین شرقی و جنوبی که از توربین‌های 16 مگاواتی و سیستم‌های HVDC انعطاف‌پذیر استفاده می‌کنند (GWEC 2026, p. 57).
• توسعه پایگاه‌های صنعتی یکپارچه در استان‌های جیانگسو، گوانگ‌دونگ و شاندونگ با ظرفیت تولید سالانه بیش از 20 گیگاوات توربین (GWEC 2026, p. 57).

کره جنوبی، ژاپن، ویتنام و تایوان نیز سهم قابل توجهی از رشد APAC را به خود اختصاص خواهند داد. GWEC پیش‌بینی می‌کند که «پنج بازار برتر APAC در افزوده‌های دهه آینده چین (153 گیگاوات)، تایوان (10 گیگاوات)، کره جنوبی (8 گیگاوات)، ژاپن (8 گیگاوات) و ویتنام (7 گیگاوات) خواهند بود». (GWEC 2026, p. 89)

اروپا: رشد پایدار و بازآفرینی

اروپا اگرچه رهبری تاریخی خود را به APAC واگذار کرده، اما همچنان دومین بازار بزرگ جهان باقی می‌ماند. GWEC پیش‌بینی می‌کند که این قاره 122 گیگاوات ظرفیت جدید در دوره 2026-2035 نصب کند که معادل 37٪ از کل رشد جهانی است (GWEC 2026, p. 79). 

بر اساس گزارش GWEC، توزیع این 122 گیگاوات به شرح زیر است: بریتانیا 39 گیگاوات (نزدیک به یک‌سوم کل اروپا)، آلمان 21 گیگاوات، لهستان 15 گیگاوات، هلند 13 گیگاوات، فرانسه 9 گیگاوات و دانمارک 5 گیگاوات (GWEC 2026, p. 79).

نکات کلیدی چشم‌انداز اروپا:

• بازآفرینی (Repowering): بخش قابل توجهی از رشد اروپا از بازآفرینی مزارع بادی قدیمی ناشی می‌شود. بر اساس گزارش انجمن انرژی بادی اروپا (WindEurope)، «بازآفرینی مزارع بادی به طور متوسط تولید را سه برابر می‌کند و در همان زمان تعداد توربین‌ها را 25٪ کاهش می‌دهد».(WindEurope 2024, p. 9)  انتظار می‌رود که سالانه بیش از 5 گیگاوات ظرفیت بازآفرینی شود (WindEurope 2024, p. 46).
• بیانیه هامبورگ: GWEC  اشاره می‌کند: «در نشست سران دریای شمال در ژانویه 2026، نه دولت بیانیه هامبورگ را امضا کردند و جاه‌طلبی مشترک خود را برای تحویل 300 گیگاوات ظرفیت باد فراساحلی تا سال 2050، شامل هدف مشترک 100 گیگاوات ظرفیت فرامرزی، تأیید کردند». (GWEC 2026, p. 9) این توافق، یک سیگنال سیاسی قوی برای سرمایه‌گذاران است.
• چالش‌های باقی‌مانده: GWEC اشاره می‌کند: «اروپا همچنان با کندی مجوزدهی، محدودیت توسعه شبکه، نتایج ناهموار مناقصات و گلوگاه‌های زنجیره تأمین در زیرساخت‌های پشتیبان مانند بنادر، کشتی‌ها و پست‌های فرعی مواجه است.» (GWEC 2026, p. 65)

آمریکای شمالی: افول پس از 2028

در تضاد شدید با APAC و اروپا، آمریکای شمالی با یک چشم‌انداز مبهم و نزولی مواجه است. بر اساس گزارش GWEC، اگرچه 5.9 گیگاوات ظرفیت جدید در دوره 2026-2028 (عمدتاً از پروژه‌های در حال ساخت مانند Revolution Wind، CVOW، Empire Wind 1 و Sunrise Wind ) به شبکه متصل می‌شود، اما پس از سال 2028، هیچ ظرفیت جدیدی پیش‌بینی نمی‌شود (GWEC 2026, p. 95).

GWEC  تصریح می‌کند: «با توجه به زمان‌های طولانی پیشرو برای تحویل دارایی‌های باد فراساحلی و عقب‌نشینی قابل توجه اعتماد سرمایه‌گذاران، صرف‌نظر از تحولات سیاسی آینده، افزودن ظرفیت جدید بین سال‌های 2029 تا 2035 بسیار بعید است». (GWEC 2026, p. 95)دلیل این افول، سیاست‌های خصمانه دولت فدرال است:

• دستور اجرایی ریاست‌جمهوری در اوایل 2025، تمام اجاره‌های جدید در فلات قاره (OCS) را به حالت تعلیق درآورد (GWEC 2026, p. 95).
• لغو مناطق انرژی بادی که از سال 2014 تعیین شده بودند (GWEC 2026, p. 95).
• توقف ساخت در پنج پروژه به بهانه «نگرانی‌های امنیتی» (GWEC 2026, p. 95).

این سیاست‌ها، اعتماد سرمایه‌گذاران را به شدت تضعیف کرده و حتی با فرض تغییر دولت در آینده، بعید است که آمریکا تا اواخر دهه 2030 به یک بازار قابل توجه تبدیل شود. با این حال، آمریکای شمالی عمدتاً به دلیل ظرفیت‌های نصب‌شده موجود، همچنان سومین بازار بزرگ جهان تا سال 2035 باقی خواهد ماند(GWEC 2026, p. 76).

آمریکای لاتین: مرز جدید صنعتی

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های چشم‌انداز 10 ساله، ظهور آمریکای لاتین به عنوان یک مرز جدید صنعتی است. برزیل با تصویب قانون 15,097/2025 و کلمبیا با برگزاری اولین مناقصه بستر دریا در دسامبر 2025، پایه‌های قانونی و تجاری این صنعت را بنا نهاده‌اند (GWEC 2026, p. 60-62).

شورای جهانی انرژی بادی (GWEC) پیش‌بینی می‌کند: «آمریکای لاتین به احتمال زیاد اولین پروژه باد فراساحلی در مقیاس تجاری خود را در اوایل دهه 2030 شاهد خواهد بود». (GWEC 2026, p. 76) برزیل با پتانسیل فنی 1200 گیگاوات، ظرفیت باد 60٪ و صلح‌آمیز بودن دریا، می‌تواند به یک قطب جهانی تبدیل شود (GWEC 2026, p. 60). کلمبیا نیز با هدف 1.5 گیگاوات تا 2035 و معرفی مکانیزم CfD، در حال جذب سرمایه‌گذاران بین‌المللی است (GWEC 2026, p. 96).

بزرگ‌ترین چالش پیش رو

شاید مهم‌ترین یافته این تحلیل، شکاف بین اهداف اعلامی و واقعیت‌های اجرایی باشد.

بر اساس گزارش GWEC، بیش از 25 گیگاوات پروژه در سراسر جهان (خارج از چین) که دارای مجوز و تأییدیه هستند، همچنان منتظر تصمیم سرمایه‌گذاری نهایی (FID) هستند. GWEC در گزارش خود تصریح می‌کند: «تحلیل GWEC نشان می‌دهد که حدود 25 گیگاوات پروژه در سراسر جهان خارج از چین همچنان منتظر چراغ سبز هستند، علی‌رغم اینکه توسط GWEC به عنوان "آماده ساخت" طبقه‌بندی شده‌اند و مجوز و تأییدیه برنامه‌ریزی دریافت کرده‌اند. این پروژه‌ها ممکن است منتظر اتصال به شبکه، نتایج مناقصه یا ترتیبات یارانه‌ای قبل از رسیدن به تصمیم سرمایه‌گذاری نهایی (FID) باشند». (GWEC 2026, p. 10)

این شکاف اجرایی، یک هشدار جدی است. اگر این 25 گیگاوات به موقع به FID نرسند، پیش‌بینی نصب سالانه 50 گیگاوات تا سال 2035 با خطر جدی مواجه خواهد شد.

علاوه بر این، زمان‌های طولانی توسعه یک مانع ساختاری است. GWEC اشاره می‌کند: «زمان‌های طولانی توسعه و ریسک‌های مرتبط با آن همچنان یک مانع بزرگ برای استقرار است. تأمین اجاره بستر دریا، مجوزها، تأمین مالی و زیرساخت شبکه می‌تواند در برخی بازارها نزدیک به یک دهه طول بکشد». (GWEC 2026, p. 10)

بر اساس تحلیل آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، «ظرفیت تجدیدپذیر جهانی انتظار می‌رود بین اکنون و 2030 دو برابر شود و 4,600 گیگاوات افزایش یابد». (IEA 2025, p. 7) این افزایش، «تقریباً معادل افزودن ظرفیت تولید برق چین، اتحادیه اروپا و ژاپن به ترکیب انرژی جهانی است». (IEA 2025, p. 7) با این حال، IEA اشاره می‌کند: «ظرفیت تجدیدپذیر جهانی انتظار می‌رود تا سال 2030 به 2.6 برابر سطح 2022 برسد اما از تعهد سه‌برابر COP28 عقب بماند». (IEA 2025, p. 8)

جمع‌بندی: چهار برابر شدن، یک هدف بلندپروازانه اما دست‌یافتنی

چشم‌انداز 2026-2035 یک فرصت تاریخی برای صنعت باد فراساحلی است. چهار برابر شدن ظرفیت جهانی به 420 گیگاوات، این فناوری را از یک منبع حاشیه‌ای به ستون فقرات سیستم انرژی جهانی تبدیل می‌کند. اما تحقق این هدف، نیازمند اقدام فوری در سه حوزه است:

1. تسریع اجرا: کاهش زمان‌های توسعه از طریق اصلاحات مجوزدهی، دیجیتالی‌سازی و هماهنگی بین‌سازمانی (GWEC 2026, p. 10).
2. تثبیت سیاست‌ها: ایجاد چارچوب‌های قانونی باثبات و بلندمدت که از چرخه‌های سیاسی مصون باشند (GWEC 2026, p. 31).
3. سرمایه‌گذاری در زیرساخت: توسعه شبکه‌های انتقال، بنادر تخصصی، کشتی‌های نصب و زنجیره‌های تأمین محلی (GWEC 2026, p. 33).

اگر این اقدامات انجام شود، دهه پیش رو نه تنها شاهد چهار برابر شدن ظرفیت خواهد بود، بلکه نقشه اقتصادی انرژی جهان را برای همیشه تغییر خواهد داد.

در بخش بعدی، به تحلیل عمیق بازار اروپا خواهیم پرداخت و بررسی می‌کنیم که چرا این قاره با وجود پیشگامی تاریخی، در عمل با کندی مواجه است و چه اصلاحاتی برای بازگشت به مسیر رشد لازم است.

---

منابع:

1. Global Wind Energy Council. (2026). Global offshore wind report 2026. GWEC.
2. International Energy Agency. (2025). Renewables 2025: Analysis and forecasts to 2030. IEA.
3. WindEurope. (2025). Wind energy in Europe: 2024 statistics and the outlook for 2025–2030. WindEurope.