یادداشت | نوسان بورس تهران میان صعود و سقوط

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، رفتار بورس تهران در روزهای اخیر در حالی از شکنندگی روند معاملات حکایت دارد، که بازار سهام پس از ثبت معاملات مثبت و ورود پول در روز دوشنبه، در معاملات سه‌شنبه با افت شاخص‌ها و خروج سنگین سرمایه حقیقی مواجه شد. این تغییر جهت در فاصله‌ای کوتاه نشان می‌دهد که بهبود تقاضا هنوز به معنای شکل‌گیری یک روند صعودی پایدار نیست و معامله‌گران همچنان نسبت به آینده بازار با تردید مواجه‌اند.

به باور کارشناسان، این نوسانات ناشی از مجموعه‌ای از متغیرهای سیاسی، اقتصادی و رفتاری، هم‌زمان بر تصمیم سرمایه‌گذاران اثر می‌گذارند و گاه پیام‌های متناقضی به بازار سهام می‌فرستند.

سیاست؛ متغیری اثرگذار اما نه تعیین‌کننده مطلق

همچنین ابهام در چشم‌انداز سیاسی و تحولات دیپلماتیک از جمله عواملی است که می‌تواند انتظارات فعالان بازار سرمایه را به‌سرعت تغییر دهد. از این رو، انتشار اخبار امیدوارکننده ممکن است تقاضا برای سهام را افزایش دهد، اما تا زمانی که آثار این تحولات بر متغیرهای اقتصادی و عملکرد شرکت‌ها روشن نشده باشد، پایداری واکنش بازار قابل اطمینان نیست.

در چنین شرایطی، معامله‌گران ممکن است با انتشار یک خبر مثبت وارد موقعیت خرید شوند و با تغییر فضای خبری یا افزایش نگرانی‌ها، بخشی از دارایی خود را بفروشند. حاصل این رفتار، نوساناتی است که لزوما با تغییر بنیادهای اقتصادی شرکت‌ها تناسب ندارد.

جدال نرخ بهره و انتظارات تورمی

دومین عامل مهم، تقابل میان نرخ بهره و انتظارات تورمی است؛ جایی که افزایش انتظارات تورمی می‌تواند تقاضا برای دارایی‌هایی مانند سهام را تقویت کند؛ زیرا بخشی از سرمایه‌گذاران در جست‌وجوی حفظ ارزش دارایی‌های خود هستند. در مقابل، بالا بودن بازده ابزارهای کم‌ریسک مالی، هزینه فرصت سرمایه‌گذاری در بورس را افزایش می‌دهد.

از سوی دیگر، رشد نرخ ارز نیز اثر یکسانی بر همه شرکت‌ها ندارد؛ چرا که بنگاه‌های صادرات‌محور ممکن است از افزایش درآمدهای ارزی منتفع شوند، اما افزایش هزینه مواد اولیه، انرژی، حمل‌ونقل و سایر نهاده‌های تولید می‌تواند بخشی از این مزیت را خنثی کند. بنابراین، رشد نرخ ارز تنها زمانی پشتوانه‌ای برای افزایش ارزش سهام خواهد بود که در نهایت به بهبود سودآوری شرکت‌ها منجر شود.

سودآوری شرکت‌ها؛ آزمون پایداری رشد

گزارش‌های مالی شرکت‌ها نیز این روزها سومین متغیر مهم در تعیین مسیر بازار سهام هستند؛ به طوری که انتشار عملکرد مناسب می‌تواند انتظارات سرمایه‌گذاران را تقویت کند، اما تداوم رشد قیمت‌ها به آن وابسته است که سودآوری مورد انتظار در دوره‌های بعد نیز تحقق یابد.

کارشناسان می‌گویند، حتی پایین بودن نسبت قیمت به درآمد یک سهم، به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره ارزندگی آن کافی نیست؛ و کیفیت سود، پایداری درآمدها، وضعیت تولید و میزان تحقق جریان نقدی نیز باید بررسی شود. علاوه بر این محدودیت انرژی، افزایش هزینه‌های تولید و افت مقدار فروش می‌توانند مانع تبدیل افزایش قیمت محصولات به رشد واقعی سود شرکت‌ها شوند.

خروج پول؛ نشانه‌ای از شکنندگی تقاضا

از سوی دیگر، آمار معاملات سه‌شنبه اهمیت جریان نقدینگی را برجسته می‌کند؛ چرا که در این روز، شاخص کل بورس با افت 1.77 درصدی به حدود 7 میلیون و 926 هزار واحد رسید و شاخص هم‌وزن نیز 1.2 درصد کاهش یافت. هم‌زمان، حدود 7 هزار و 500 میلیارد تومان پول حقیقی از بازار خارج شد و 72 درصد نمادها در محدوده منفی قرار گرفتند.

این ارقام نشان می‌دهد فشار فروش تنها به چند نماد بزرگ محدود نبوده است. همچنین عقب‌نشینی شاخص کل از قله 8 میلیون و 460 هزار واحدی ثبت‌شده در 21 مهرماه، از اصلاح حدود 6.3 درصدی نماگر اصلی بازار حکایت دارد.

البته خروج پول در یک روز به‌تنهایی برای پیش‌بینی ادامه افت کافی نیست؛ همان‌طور که ورود نقدینگی در یک روز نیز نمی‌تواند بازگشت پایدار بازار را تضمین کند. با این حال تداوم جریان ورود پول، گستردگی تقاضا و بهبود ارزش معاملات در کنار عملکرد شرکت‌ها، تصویر دقیق‌تری از وضعیت بازار سهام ارائه می‌دهد.

آیا بورس به روندی باثبات بازمی‌گردد؟

در شرایط کنونی، مهم‌ترین مسئله برای بازار سهام جدای از مثبت یا منفی شدن شاخص، کیفیت حرکت آن است؛ به طوری که اگر کاهش نااطمینانی‌ها با بهبود چشم‌انداز سودآوری، مدیریت فشار هزینه‌ها و ورود مستمر نقدینگی همراه شود، امکان تقویت روند صعودی افزایش خواهد یافت. در مقابل، تداوم ابهام‌های سیاسی و اقتصادی در کنار نرخ بهره بالا و ضعف تقاضای پایدار می‌تواند نوسانات رفت‌وبرگشتی را ادامه‌دار کند.

در نهایت، بورس تهران برای عبور از وضعیت فعلی به مجموعه‌ای از نشانه‌های همسو نیاز دارد؛ از بهبود متغیرهای بنیادی شرکت‌ها گرفته تا کاهش نااطمینانی و تقویت اعتماد سرمایه‌گذاران!

بنابراین تا زمانی که این عوامل در یک مسیر مشترک قرار نگیرند، رشدهای مقطعی و اصلاح‌های سریع همچنان بخشی از رفتار بازار خواهند بود.