رتبه 160 ایران در شاخص آزادی اقتصادی جهان

به گزارش خبرگزاری تسنیم، مؤسسه بین‌المللی فریزر در تازه‌ترین گزارش خود از شاخص آزادی اقتصادی جهان، وضعیت 165 کشور را بر اساس اطلاعات سال 2024 بررسی کرده است. بر اساس این گزارش، ایران با کسب نمره 4.51 از 10، در جایگاه 160 جهان قرار گرفته است.

مؤسسه فریزر در گزارش سالانه خود، آزادی اقتصادی کشورها را با استفاده از شاخصی جامع ارزیابی می‌کند که میزان حمایت سیاست‌ها و نهادهای هر کشور از آزادی فعالیت‌های اقتصادی را نشان می‌دهد.

این شاخص پنج حوزه اصلی شامل اندازه دولت، نظام قضایی و حقوق مالکیت، پول قوی، آزادی تجارت بین‌المللی و مقررات‌گذاری در بازارهای اعتباری، نیروی کار و کسب‌وکار را در بر می‌گیرد. این حوزه‌ها به زیرشاخص‌های مختلف تقسیم شده‌اند و در مجموع 42 متغیر برای ارزیابی وضعیت آزادی اقتصادی کشورها مورد استفاده قرار می‌گیرند.

امتیاز کشورها در این شاخص از صفر تا 10 محاسبه می‌شود و نمره بالاتر نشان‌دهنده آزادی اقتصادی بیشتر است. از آنجا که گزارش‌های فریزر با استفاده از داده‌های دو سال قبل تهیه می‌شوند، ارزیابی امسال نیز بر اطلاعات سال 2024 استوار است.

هنگ‌کنگ در صدر و چین در رتبه 110 جهان

بر اساس گزارش فریزر، هنگ‌کنگ با کسب امتیاز 8.53 آزادترین اقتصاد جهان شناخته شده است. سوئیس با نمره 8.45 و سنگاپور با امتیاز 8.43 در جایگاه‌های دوم و سوم قرار گرفته‌اند.

آمریکا، به‌عنوان بزرگ‌ترین اقتصاد جهان، در رتبه پنجم این رده‌بندی قرار دارد. در مقابل، چین با وجود برخورداری از جایگاه دوم در اقتصاد جهانی، رتبه 110 را به دست آورده است. امتیاز آزادی اقتصادی این کشور 6.14 اعلام شده که نشان می‌دهد از نظر معیارهای مورد استفاده فریزر، 109 کشور وضعیت بهتری از چین دارند.

در انتهای جدول نیز ونزوئلا با امتیاز 2.94 به‌عنوان کشوری با کمترین میزان آزادی اقتصادی معرفی شده است.

کاهش نمره آزادی اقتصادی ایران

ایران در گزارش جدید فریزر رتبه 160 جهان را به دست آورده است؛ جایگاهی که نسبت به گزارش سال قبل تغییری نکرده است. با این حال، نمره کشور از 4.53 به 4.51 کاهش یافته که از افت اندک ایران در شاخص آزادی اقتصادی حکایت دارد.

بر این اساس، ایران در میان کشورهای انتهایی جدول قرار گرفته و تنها پنج کشور میانمار، لیبی، سودان، زیمبابوه و ونزوئلا رتبه پایین‌تری از ایران دارند.

فاصله رتبه آزادی اقتصادی با جایگاه کشورها در اقتصاد جهان

مقایسه رتبه کشورها در شاخص فریزر با جایگاه آنها در اقتصاد جهانی نشان می‌دهد که میان اندازه اقتصاد و میزان آزادی اقتصادی، لزوماً رابطه مستقیمی وجود ندارد.

چین، به‌عنوان دومین اقتصاد بزرگ جهان، در رتبه 110 آزادی اقتصادی قرار گرفته و هند نیز با وجود قرار داشتن در میان پنج اقتصاد بزرگ جهان، رتبه 88 را کسب کرده است. ترکیه در جایگاه 142 قرار دارد و رتبه عراق و مصر نیز به‌ترتیب 152 و 157 اعلام شده است.

این تفاوت‌ها نشان می‌دهد که شاخص آزادی اقتصادی فریزر، برخلاف شاخص‌هایی مانند تولید ناخالص داخلی، مستقیماً اندازه اقتصاد یا سطح توسعه کشورها را اندازه‌گیری نمی‌کند؛ بلکه بر اساس معیارهایی مشخص، میزان آزادی فعالیت‌های اقتصادی را می‌سنجد.

بنابراین، رتبه پایین یک کشور در این شاخص را نمی‌توان به‌تنهایی معادل توسعه‌نیافتگی اقتصادی آن دانست. برای ارزیابی جامع وضعیت اقتصادی کشورها، لازم است شاخص‌هایی مانند رشد اقتصادی، بهره‌وری، درآمد سرانه، فقر و کیفیت زندگی نیز در کنار آزادی اقتصادی مورد بررسی قرار گیرند.