وقتی نمایشگاه تخصصی لوازم خانگی به بازارچه هفتگی تبدیل شد

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، نمایشگاه‌های تخصصی در تمام دنیا یک فلسفه روشن و تعریف‌شده دارند: محلی برای تبادل دانش فنی، جذب سرمایه‌گذاری، مذاکرات تجاری رو‌در‌رو (B2B)، امضای قراردادهای کلان صادراتی و از همه مهم‌تر، رونمایی از نوآوری‌ها و دستاوردهای صنعتی. اما چند سالی است که نمایشگاه لوازم خانگی در ایران، سال‌به‌سال از این فلسفه و اهداف بنیادین فاصله می‌گیرد؛ نمایشگاه لوازم خانگی امسال که در مهرماه برگزار شد بیش از هر زمان دیگری به نقطه افول خود رسید و تصویری تمام‌عیار از یک «افتضاح در حوزه سیاست‌گذاری و برگزاری» را به نمایش گذاشت.

*سالن‌های صنعتی یا بساط جمعه‌بازار؟

کافی بود چند دقیقه‌ای در سالن‌های نمایشگاه لوازم خانگی قدم بزنید تا متوجه شوید مرزهای میان «صنعت لوازم خانگی» و «خرده‌فروشی پلاسکو» کاملاً فرو ریخته است. بخش قابل‌توجهی از مساحت مفید نمایشگاه امسال به محصولاتی اختصاص یافته بود که نه‌تنها نسبتی با فناوری و سرمایه‌گذاری سنگین این صنعت ندارند، بلکه حضورشان در یک رویداد به‌اصطلاح «تخصصی» جای شگفتی دارد.

کتری‌های روحی، انواع کلمن آب، سفره‌های پلاستیکی، صندلی‌های مسافرتی تاشو، عروسک، استندهای فلزی فروشگاهی و حتی شوینده‌ها و مواد پاک‌کننده!  
حضور هر یک از این اقلام به‌تنهایی کافی است تا مهر تاییدی بر انحراف مطلق نمایشگاه از ماهیت تخصصی‌اش باشد. آیا صنعتی که ادعای داخلی‌سازی تلویزیون‌های هوشمند، موتورهای اینورتر و خطوط پیشرفته شست‌وشو را دارد، باید ویترین بین‌المللی و ملی‌اش را با عروسک و سفره پلاستیکی پر کند تا متراژ سالن‌ها خالی نماند؟

نکته تامل‌برانگیز دیگر، خالی بودن سالن‌ها از نام‌های شناخته‌شده لوازم خانگی بزرگ کشور بود؛ به‌جز یک برند نام‌آشنا، دیگر مدعیان و سرمایه‌گذاران باسابقه صنعت حضور محسوسی نداشتند. در غیاب برندهای ایرانی، نمایشگاه به تسخیر نام‌های بی‌هویت، برندهای بی‌شناسنامه و تولیدات فاقد اصالت درآمد؛ کالاهایی که وارداتی بدون هویت‌اند حتی هیچ پشتوانه تحقیق و توسعه (R&D)، شبکه خدمات پس از فروش و تعهد صنعتی ندارندو تنها یک برچسب تجاری خورده‌اند.

از سوی دیگر، در عصر جهش فناوری و رقابت‌های منطقه‌ای، در سرتاسر نمایشگاه حتی یک غرفه بین‌المللی معتبر یا هیئت تجاری رسمی خارجی مشاهده نشد. نمایشگاهی که نه می‌تواند خریدار خارجی جذب کند و نه شرکای تجاری جدیدی برای تعمیق ساخت داخل معرفی کند، در واقع تمام ارتباط خود را با مناسبات جهانی صنعت قطع کرده است.

 با کنار هم گذاشتن این پازل، این پرسش بنیادین مطرح می‌شود: برگزاری رویدادهایی از این دست دقیقاً چه دستاوردی برای این صنعت بزرگ دارد؟ 

واقعیت این است که برای برگزارکنندگان، معادله به متراژ، اجاره هر متر مربع سالن و سودآوری مالی سریع خلاصه شده است؛ اینکه غرفه‌دار چه کالایی می‌فروشد و چقدر به زنجیره ارزش لوازم خانگی مربوط است، ظاهراً کمترین اهمیتی ندارد. 

اما نتیجه برای صنعت چیست؟

- ناامیدی شبکه توزیع و زنجیره تامین:  بازرگانان، قطعه‌سازان و شبکه‌های پخش در چنین فضایی عملاً مجالی برای تعامل راهبردی و عقد قراردادهای کلان پیدا نمی‌کنند.
- سلب اعتماد مصرف‌کننده:  وقتی مخاطب عمومی، نمایشگاه تخصصی را آمیخته با اجناس نامرغوب و فاقد اصالت و ابزارآلات دم‌دستی می‌بیند، ناخودآگاه سطح کل توان تولید داخل را در همان مقیاس قضاوت می‌کند.
-  تثبیت برندهای کاغذی:  رویدادی که باید غربال‌کننده تولیدکننده واقعی از مونتاژکار بی‌کیفیت باشد، خود تبدیل به بستری برای مشروعیت‌بخشی به کالاهای بی‌شناسنامه می‌شود.

نمایشگاه صنعتی ابزاری برای رقابت، صادرات و نمایش افتخارآمیز ظرفیت‌های تولید است، نه بازارچه‌ای فصلی برای فروش کلمن و صندلی سفری. اگر قرار است تقویم نمایشگاهی کشور صرفاً با هدف پر کردن سالن‌ها و فروش متراژ بدون کمترین گزینش فنی و تخصصی بسته شود، تعطیلی چنین رویدادهایی به مراتب خدمت بزرگ‌تری به آبرو و حیثیت تولیدکنندگان واقعی لوازم خانگی کشور خواهد بود.