گرانی در اروپا؛ تهدید دولت‌ها و فرصت راست‌گرایان

به‌گزارش خبرگزاری تسنیم؛ شکست سنگین جمهوری‌خواهان همسو با دونالد ترامپ در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا نشان داد نارضایتی عمومی از افزایش هزینه‌های زندگی می‌تواند به تهدیدی جدی برای احزاب حاکم تبدیل شود؛ مسئله‌ای که در آستانه انتخابات کشورهای مهم اروپایی، از جمله اسپانیا، ایتالیا، فرانسه، یونان و لهستان، به هشداری برای دولت‌های این قاره تبدیل شده است.

در همین حال، مارین لو پن و حزب راست‌گرای افراطی او در فرانسه، از این نارضایتی‌ها به‌عنوان فرصتی برای تقویت موقعیت انتخاباتی خود بهره می‌برند.

افزایش خشم عمومی از گرانی و دشواری تأمین مسکن، احتمالاً برای جورجا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا، نیز دردسرساز خواهد شد؛ به‌ویژه آنکه دولت او پیش‌تر با موجی از اعتراضات درباره افزایش قیمت سوخت مواجه شده است.

ایرنه تیناگلی، نماینده ایتالیایی پارلمان اروپا از حزب دموکرات و جریان مخالف، معتقد است تحولات آمریکا نشان می‌دهد وقتی رهبران پوپولیست راست‌گرا به قدرت می‌رسند، اما به وعده‌های انتخاباتی خود عمل نمی‌کنند، با چه پیامدهایی روبه‌رو می‌شوند.

تیناگلی گفت: «ترامپ با وعده کاهش هزینه‌های زندگی روی کار آمد. او دولت پیشین را به خاطر تورم سرزنش می‌کرد و وعده داد که مشاغل باکیفیت را بازگرداند. اما این اتفاق نیفتاد.»

متیو گالارد، مدیر تحقیقات مؤسسه نظرسنجی «ایپسوس» (Ipsos)، نیز می‌گوید نتایج نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد مسائل اقتصادی به مهم‌ترین دغدغه رأی‌دهندگان تبدیل شده است.

در اسپانیا، توانایی تأمین هزینه‌های زندگی به یکی از محورهای اصلی کارزارهای انتخاباتی برای انتخابات 29 نوامبر تبدیل شده است. بیشتر نظرسنجی‌ها پیش‌بینی می‌کنند حزب راست‌گرای افراطی «واکس» (Vox) کرسی‌های کافی به دست آورد تا برای نخستین بار در قالب ائتلاف با حزب محافظه‌کار «مردم» (People’s Party) وارد دولت شود. این حزب، پدرو سانچز، نخست‌وزیر سوسیالیست اسپانیا را به ناتوانی در تأمین نیازهای اولیه شهروندان متهم می‌کند.

گالارد معتقد است صرف‌نظر از گرایش سیاسی، تمام احزاب حاکم در برابر نارضایتی عمومی آسیب‌پذیر هستند.

وی با اشاره به شکست ویکتور اوربان در مجارستان در سال جاری و همچنین کاهش شدید حمایت‌ها از حزب راست‌گرای افراطی «دموکرات‌های سوئد» گفت: «رهبران راست‌گرای افراطی یا رادیکال، وقتی به قدرت می‌رسند، خود را در همان موقعیتی می‌بینند که احزاب سنتی در آن قرار دارند و با همان دشواری‌ها روبه‌رو می‌شوند.»

با این حال، برای چهره‌های خارج از جریان اصلی سیاست و منتقدان وضع موجود، از جمله مارین لو پن در فرانسه و حزب راست‌گرای افراطی او، «اجتماع ملی» (National Rally)، نارضایتی رأی‌دهندگان فرصتی برای تقویت موقعیت سیاسی محسوب می‌شود.

الکساندر لوبه، قانون‌گذار حزب اجتماع ملی و از طراحان اصلی برنامه اقتصادی مارین لو پن، گفت: «هزینه‌های زندگی، مسئله محوری در کارزار انتخاباتی خواهد بود. مزیت ما این است که در این زمینه کاملاً ثابت‌قدم هستیم. درست مانند موضوع مهاجرت؛ در این مباحث، نام ما از پیش در ذهن مردم جای گرفته است.»

لو پن که در رقابت‌های ریاست‌جمهوری بهار آینده پیشتاز است، مدت‌هاست هزینه‌های زندگی را به یکی از محورهای اصلی برنامه سیاسی خود تبدیل کرده و اکنون از مشکلات اقتصادی و مالی دولت فعلی برای تقویت موقعیت انتخاباتی‌اش بهره می‌برد.

لو پن در کنگره حزب خود که هفته گذشته برگزار شد، با تأکید بر پیام تغییر و امید، واژه «رنسانس» (نوزایی) را به‌عنوان شعار انتخاباتی خود برگزید؛ واژه‌ای که شعار کلیدی امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فعلی فرانسه، نیز محسوب می‌شود.

لوبه در این باره گفت انتخاب این لحن مثبت «عامدانه» بوده است. وی افزود: «نوعی فضای یأس و ناامیدی بر کشور حاکم است. ما باید اندکی امید، چشم‌انداز و مسیری مشخص به مردم ارائه دهیم.»

اعتراضات معیشتی؛ وجه مشترک نارضایتی در اروپا و آمریکا

جنبش‌های اعتراضی اخیر در اسپانیا، فرانسه، ایتالیا و تا حدودی آلمان، عمدتاً حول محور نارضایتی از هزینه‌های زندگی، به‌ویژه در میان نسل جوان، شکل گرفته‌اند.

این اعتراضات بازتاب‌دهنده خشم مشابهی در ایالات متحده است؛ جایی که نظرسنجی‌ها نشان می‌داد جوانان آمریکایی احساس می‌کنند وضعیت اقتصادی‌شان رو به وخامت است و کشور در مسیر درستی حرکت نمی‌کند.

پنی ناس، معاون ارشد اندیشکده فرا‌آتلانتیکی «صندوق مارشال آلمان» (German Marshall Fund)، در این باره گفت: «بحث توانایی پرداخت هزینه‌ها در ایالات متحده، بر اساس مرزبندی‌های طبقاتی شکل می‌گیرد. اگر شما یک شهروند آمریکایی باشید که وضعیت مالی چندان مساعدی ندارید و هزینه‌های انرژی سهم بزرگی از درآمد خانوار شما را تشکیل می‌دهد، قطعاً فشار و آسیب بیشتری را از شرایط کنونی احساس می‌کنید.»

وی با اشاره به اعتراضات فرانسه که از حومه‌های نسبتاً فقیرنشین شهرها آغاز شد، افزود: «شباهت‌هایی میان این وضعیت و آنچه در اروپا می‌گذرد، وجود دارد.»

دشواری احزاب میانه‌رو در جلب حمایت رأی‌دهندگان

در همین حال، نامزدهای میانه‌رو تاکنون در یافتن رویکرد و پیام مناسب برای پاسخ به نگرانی‌های اقتصادی شهروندان با دشواری مواجه بوده‌اند.

ادوارد فیلیپ، نخست‌وزیر پیشین فرانسه و رقیب اصلی میانه‌رو مارین لو پن، در جلب حمایت عمومی با شعارهایی که بر «واقع‌گرایی اقتصادی» متمرکز بود، توفیق چندانی نداشته است.

در آلمان نیز حزب محافظه‌کار «دموکرات‌های مسیحی» به رهبری فریدریش مرتس، پس از شکست‌های پیاپی انتخاباتی، از جمله ناکامی در برابر جریان راست افراطی در ایالت‌های شرقی و چپ رادیکال در برلین، با فشار شدیدی مواجه شده است.

سیگرید فریس، عضو 32 ساله پارلمان اروپا از حزب «سوسیال لیبرال» دانمارک، معتقد است نتایج انتخابات آمریکا پیام روشنی برای احزاب سیاسی دارد.

وی گفت: «آنچه این انتخابات نشان می‌دهد این است که اگر بخواهید دل و ذهن شهروندان را به دست آورید، نمی‌توانید با دفاع از وضع موجود به مقابله با پوپولیسم (عوام‌گرایی) بروید.»

او همچنین افزود: «کسانی که در این کارزار پیروز شدند، جوانان، ترقی‌خواهان و نیروهایی هستند که در واقع پیشران تغییر محسوب می‌شوند.»