خبرگزاری علت
- 19 آبان 1405 - 08:36
- اخبار اقتصادی
- اخبار اقتصاد جهان
صنعت باد فراساحلی محدود به تولید برق نیست؛ بلکه مانند صنعت خودرو یا مسکن، موتور پیشران توسعه اقتصاد است.
گروه اقتصادی خبرگزاری تسنیم؛ رضا احسانی ــ در ادبیات اقتصادی، یک تمایز بنیادین بین دو واژه «رشد» و «توسعه» وجود دارد. رشد، افزایش کمی تولید است؛ اما توسعه، یک دگرگونی کیفی در ساختار اقتصاد است. صنعت باد فراساحلی، فراتر از تولید برق پاک، یک موتور توسعه اقتصادی است که می‌تواند ساختار صنعتی یک کشور را بازتعریف کند. این بخش به بررسی اثر تکاثری و فزاینده (Multiplier Effect) باد فراساحلی می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه این صنعت می‌تواند به کاتالیزور احیای صنایع سنگین، ایجاد مشاغل پایدار و تولید هیدروژن سبز تبدیل شود.
از "اقتصاد آبی" بیشتر بخوانید
+ گشایش پرونده "اقتصاد آبی" در خبرگزاری تسنیم
اثر تکاثری و فزاینده: هر گیگاوات، یک دارایی چندوجهی
شورای جهانی انرژی بادی در گزارش سالانه خود تأکید می‌کند: "هر گیگاوات نصب‌شده، همزمان یک دارایی امنیت انرژی، یک سرمایه‌گذاری توسعه اقتصادی و یک پایه برای رقابت‌پذیری صنعتی بلندمدت است." (GWEC 2026, p. 24) این جمله، جوهره اثر تکاثری و فزاینده باد فراساحلی را خلاصه می‌کند. برخلاف سوخت‌های فسیلی که ارزش اقتصادی آن‌ها به خارج از کشور منتقل می‌شود، باد فراساحلی ارزش را در داخل اقتصاد به گردش درمی‌آورد:
- در تولید: از طریق زنجیره تأمین محلی (توربین، پره، فونداسیون).
- در زیرساخت: از طریق بنادر، شبکه‌های انتقال و تأسیسات ذخیره‌سازی.
- در نیروی انسانی: از طریق ایجاد مشاغل تخصصی و توسعه مهارت‌ها.
سند فوق تصریح می‌کند: "سرمایه‌گذاری اولیه، ظرفیتی را می‌سازد که در طول زمان انباشته می‌شود. زنجیره‌های تأمین عمیق‌تر می‌شوند، مهارت‌ها انباشته می‌شوند و رقابت‌پذیری صادراتی نیز می‌تواند رشد کند." (همان)
اشتغال: 516 هزار شغل در برزیل تا 2050
یکی از قوی‌ترین شواهد اثر تکاثری و فزاینده، آمار اشتغال است. بر اساس مطالعه بانک جهانی که در گزارش فوق نقل شده، باد فراساحلی در برزیل می‌تواند تا سال 2050 بیش از 516,000 شغل ایجاد کند و حداقل 900 میلیارد رئال برزیل (178.5 میلیارد دلار) به اقتصاد این کشور بیفزاید. (GWEC 2026, p. 61)
این اعداد، صرفاً مشاغل مستقیم در ساخت و بهره‌برداری را شامل نمی‌شوند؛ بلکه مشاغل غیرمستقیم در زنجیره تأمین، لجستیک، خدمات مهندسی و صنایع وابسته را نیز در بر می‌گیرند.
مطالعه موردی ترکیه
بر اساس نقشه راه باد فراساحلی ترکیه، این صنعت می‌تواند بین 32,000 تا 110,000 شغل تمام‌وقت در دو سناریو ایجاد کند:
- سناریوی رشد پایین (3.5 گیگاوات): 32,000 شغل.
- سناریوی رشد بالا (7 گیگاوات): 110,000 شغل.
سهم اقتصادی این صنعت نیز بین 4 تا 16 میلیارد دلار برآورد می‌شود. (GWEC 2026, p. 71)
احیای صنایع سنگین: فولاد، سیمان و آلومینیوم
اما شاید مهم‌ترین اثر تکاثری و فزاینده باد فراساحلی، نقش آن به عنوان مشتری و کاتالیزور برای صنایع سنگین باشد. بر اساس تحلیل انجمن انرژی بادی اروپا، صنایعی مانند مواد شیمیایی، سیمان و آلومینیوم در اروپا انتظار رشد قابل توجه تقاضای برق خود را دارند:
|
صنعت |
تقاضای برق 2030 (TWh) |
تقاضای برق 2040 (TWh) |
|
مواد شیمیایی |
195 |
290 |
|
سیمان |
||
|
آلومینیوم |
100 |
(WindEurope 2024, p. 49, Table 5)
این افزایش تقاضا، فرصتی دوسویه ایجاد می‌کند: صنایع سنگین می‌توانند از برق پاک و ارزان باد فراساحلی برای کربن‌زدایی استفاده کنند، و در مقابل، تقاضای پایدار برای باد فراساحلی ایجاد کنند.
نمونه عملی: کارخانه سیمان Medgidia در رومانی
شرکتی موسوم به CRH یک مزرعه بادی 30 مگاواتی را برای تأمین برق کارخانه سیمان خود در Medgidia، در رومانی ساخته است. این مزرعه بادی که در نوامبر 2024 عملیاتی شد، شامل پنج توربین از نوع Nordex هرکدام با ظرفیت 6 مگاوات است و سالانه حدود 80 گیگاوات‌ساعت برق تولید می‌کند که 50درصد از نیاز انرژی کارخانه سیمان را تأمین می‌کند. (WindEurope 2024, p. 49)
هیدروژن سبز و برق‌رسانی صنعتی
همچنین باد فراساحلی، به دلیل ضریب ظرفیت بالا و تولید پایدار، یک منبع ایده‌آل برای تولید هیدروژن سبز و برق‌رسانی صنعتی است. بر اساس سند فوق "برق‌رسانی، مقرون‌به‌صرفه‌ترین و کارآمدترین راه برای افزایش تاب‌آوری و کربن‌زدایی اقتصاد اروپاست." (همان) در نگاهی کلی به شرایط اروپا، بر اساس ارزیابی اثرات کمیسیون اروپا برای کاهش 90درصدی انتشار گازهای گلخانه‌ای تا سال 2040، سهم برق در مصرف نهایی انرژی از کمتر از 25درصد امروز به 50درصد در سال 2040 به دو برابر خواهد رسید. تولید برق نیز از 3,360 تراوات‌ساعت در 2030 به 4,560 تراوات‌ساعت در 2040 افزایش خواهد یافت. (همان) نقش باد فراساحلی در این تحول حائز اهمیت است. بر اساس گزارش فوق، استقرار پایدار ظرفیت 30 گیگاوات در سال، در دهه 2030 می‌تواند تولید باد اروپا را تقریباً چهار برابر کند و به 1,830 تراوات‌ساعت برساند. (WindEurope 2024, p. 50) جدول زیر پیش‌بینی تولید باد اروپا را نشان می‌دهد:
|
سال |
ظرفیت نصب‌شده (GW) |
تولید (TWh) |
|
2024 |
231 |
475 |
|
2030 |
351 |
900 |
|
2040 |
590 |
1830 |
(WindEurope 2024, p. 50, Table 6)
زنجیره ارزش و صادرات: از ترکیه تا هند
باد فراساحلی می‌تواند به توسعه زنجیره ارزش صنعتی و صادرات منجر شود. شورای جهانی انرژی بادی خاطرنشان می‌کند که کشورهایی مانند ترکیه، هند و برزیل قبلاً اکوسیستم‌های تولید بادی خشکی را توسعه داده‌اند و اکنون فرصت دارند که ظرفیت‌های موجود خود را به باد فراساحلی منتقل کنند. (GWEC 2026, p. 24) برای نمونه ترکیه امروز 50 تا 70درصد از تولید قطعات خود را به 45 کشور صادر می‌کند... یا هند یکی از بزرگ‌ترین پایگاه‌های تولید یکپارچه بادی جهان را ساخته است. (همان) بنابراین این کشورها اکنون فرصت بزرگی برای انتقال توانمندی‌های صنعتی، نیروی کار ماهر و زنجیره‌های تأمین خود به باد فراساحلی دارند.
اثر تکاثری و فزاینده بر اقتصاد محلی: مطالعه موردی استرالیا
یکی از روشن‌ترین تحلیل‌های اثر تکاثری و فزاینده، مطالعه Jacobs Group برای منطقه Gippsland استرالیا است. بر اساس این مطالعه، 7 گیگاوات باد فراساحلی در Gippsland تا سال 2040 می‌تواند:
|
شاخص |
مقدار (میلیارد دلار استرالیا) |
|
صرفه‌جویی در هزینه‌های کل سیستم |
2.9 |
|
کاهش هزینه‌های سرمایه‌ای انتقال |
4.9 |
|
صرفه‌جویی در هزینه‌های سوخت |
2.5 |
|
کاهش قیمت عمده‌فروشی سالانه |
5.2 |
(GWEC 2026, p. 22-24, "Where the savings come from")
علاوه بر این، این پروژه می‌تواند هزینه‌های سرمایه‌ای انتقال را 4.9 میلیارد دلار استرالیا ، و نیاز به انتقال جدید را بین 500 تا 2000 کیلومتر کاهش دهد. (GWEC 2026, p. 22)
سرمایه‌گذاری عمومی: جریان‌های مالی به بازارهای نوظهور
بر اساس داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر، جریان‌های مالی بین‌المللی به کشورهای در حال توسعه برای تحقیق و توسعه انرژی پاک و تولید انرژی تجدیدپذیر در سال 2024 به 24.6 میلیارد دلار رسید. (IRENA 2026, p. 138) توزیع منطقه‌ای این جریان‌ها:
|
منطقه |
جریان مالی 2024 (میلیون دلار) |
|
آفریقا |
6,138.88 |
|
آسیا |
6,860.96 |
|
آمریکای جنوبی |
4,892.34 |
|
اروپا |
1,728.02 |
|
آمریکای مرکزی و کارائیب |
836.25 |
|
اقیانوسیه |
427.01 |
|
خاورمیانه |
331.28 |
(IRENA 2026, p. 138-140)
این سرمایه‌گذاری‌ها، پیش‌شرط ایجاد زیرساخت‌های باد فراساحلی در بازارهای نوظهور هستند.
از "اقتصاد آبی" بیشتر بخوانید
جمع‌بندی: باد فراساحلی به عنوان موتور توسعه
باد فراساحلی، فراتر از یک فناوری تولید برق، یک موتور توسعه اقتصادی است. اثر تکاثری و فزاینده آن در ایجاد مشاغل، احیای صنایع سنگین، تولید هیدروژن سبز و تقویت زنجیره ارزش، آن را به یک ابزار استراتژیک برای کشورهایی تبدیل می‌کند که به دنبال رشد پایدار و متنوع هستند. سه نتیجه کلیدی این صنعت عبارتند از:
- اشتغال: باد فراساحلی می‌تواند صدها هزار شغل در بازارهای نوظهور (مانند 516,000 شغل در برزیل تا 2050) ایجاد کند.
- صنایع سنگین: باد فراساحلی می‌تواند مشتری و کاتالیزور برای صنایع فولاد، سیمان و آلومینیوم باشد و به کربن‌زدایی آن‌ها کمک کند.
- زنجیره ارزش: کشورهایی که توانمندی‌های تولیدی خود را توسعه دهند، می‌توانند به صادرکنندگان تجهیزات و خدمات تبدیل شوند.
همان‌طور که شورای جهانی انرژی بادی در گزارش خود اشاره کرده "ارزش اقتصادی باد فراساحلی محدود به برقی که تولید می‌کند نیست. هر گیگاوات نصب‌شده، همزمان یک دارایی امنیت انرژی، یک سرمایه‌گذاری توسعه اقتصادی و یک پایه برای رقابت‌پذیری صنعتی بلندمدت است." (GWEC 2026, p. 24)
---
منابع:
- Global Wind Energy Council. (2026). Global offshore wind report 2026. GWEC.
- WindEurope. (2025). Wind energy in Europe: 2024 statistics and the outlook for 2025–2030. WindEurope.
- International Renewable Energy Agency. (2026). Renewable energy statistics 2026. IRENA.
نظر شما