فرصت چین برای اقتصاد ایران در شرایط جنگ و تحریم

به گزارش خبرگزاری تسنیم، در شرایطی که جنگ و تحریم، محدودیت‌هایی در تجارت خارجی، تأمین مالی، واردات تجهیزات و دسترسی به بازارهای بین‌المللی ایجاد کرده است، توسعه همکاری اقتصادی با چین می‌تواند فرصتی برای تقویت ظرفیت تولید، بازسازی زیرساخت‌ها و کاهش آسیب‌پذیری اقتصاد ایران باشد؛ فرصتی که تحقق آن به عبور از مبادلات تجاری معمول و حرکت به سمت سرمایه‌گذاری و تولید مشترک وابسته است.

محمدباقر قالیباف، نماینده ویژه جمهوری اسلامی ایران در امور چین، در سرمقاله‌ای به مناسبت پنجاه‌وپنجمین سالگرد روابط دیپلماتیک دو کشور، چهار محور را برای توسعه مناسبات تهران و پکن مطرح کرده است. در میان این محورها، توسعه همکاری‌های اقتصادی، فناوری و سرمایه‌گذاری بلندمدت اهمیت ویژه‌ای دارد.

قالیباف با تأکید بر تفاوت میان سند راهبردی و قرارداد اجرایی، معتقد است تحقق برنامه جامع همکاری 25 ساله ایران و چین نیازمند تعریف پروژه‌های مشخص، توافقات اجرایی، تأمین مالی و مسئولیت‌پذیری دستگاه‌ها و بنگاه‌های اقتصادی است.

چین؛ بازاری بزرگ برای تجارت و سرمایه‌گذاری

اهمیت چین برای اقتصاد ایران تنها به ظرفیت خرید نفت محدود نمی‌شود. این کشور یکی از مهم‌ترین شرکای تجاری ایران است و می‌تواند در حوزه‌های مختلف صنعتی، معدنی، کشاورزی و زیرساختی نقش‌آفرینی کند.

بر اساس آمار گمرک ایران، در 10 ماهه سال 1404 چین با حدود 11 میلیارد دلار، سهم 24.2 درصدی از ارزش صادرات غیرنفتی ایران را به خود اختصاص داده است. همچنین با 13.4 میلیارد دلار و سهم 27.4 درصدی، دومین مبدأ اصلی واردات کشور بوده است.

این ارقام نشان‌دهنده جایگاه قابل توجه چین در تجارت خارجی ایران است؛ اما توسعه این رابطه می‌تواند از سطح خرید و فروش کالا فراتر برود و به ایجاد ظرفیت‌های جدید اقتصادی منجر شود.

سه فرصت مهم برای اقتصاد ایران

نخستین فرصت، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و بازسازی ظرفیت‌های اقتصادی است. توسعه نیروگاه‌ها، شبکه برق، پالایشگاه‌ها، صنایع پتروشیمی، خطوط ریلی، بنادر و زیرساخت‌های حمل‌ونقل از جمله حوزه‌هایی هستند که همکاری با شرکت‌های چینی می‌تواند در تأمین تجهیزات، فناوری و منابع مالی آنها مؤثر باشد. این موضوع در شرایط جنگی و ضرورت بازسازی و افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌ها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

دومین فرصت، توسعه تولید مشترک و انتقال فناوری است. واردات ماشین‌آلات و تجهیزات از چین در صورتی که با مشارکت تولیدکنندگان داخلی، انتقال دانش فنی و ساخت قطعات در داخل همراه شود، می‌تواند به کاهش وابستگی صنعتی و افزایش ارزش افزوده منجر شود. صنایع برق و الکترونیک، ماشین‌آلات کشاورزی، تجهیزات نفت و گاز و قطعه‌سازی از جمله حوزه‌های دارای ظرفیت همکاری هستند.

سومین فرصت، افزایش صادرات غیرنفتی و توسعه صنایع تبدیلی است. بازار بزرگ چین می‌تواند مقصدی برای محصولات پتروشیمی، مواد معدنی فرآوری‌شده، محصولات کشاورزی، خشکبار و آبزیان ایران باشد. در بخش کشاورزی نیز سرمایه‌گذاری مشترک در صنایع بسته‌بندی، فرآوری و نگهداری محصولات می‌تواند ضمن کاهش ضایعات، ارزش صادراتی تولیدات کشور را افزایش دهد.

 ظرفیت همکاری با چین در شرایط جنگ و تحریم می‌تواند به تأمین تجهیزات، بازسازی زیرساخت‌ها، توسعه تولید، انتقال فناوری و گسترش بازارهای صادراتی ایران کمک کند. با این حال، تحقق این فرصت‌ها به هماهنگی دستگاه‌های اجرایی، مشارکت بخش خصوصی و تعریف پروژه‌های دارای منافع اقتصادی متقابل وابسته است.

عبور از توافقات کلی و حرکت به سمت پروژه‌های عملیاتی

تأکید رئیس مجلس ایران بر عبور از توافقات کلی و حرکت به سمت پروژه‌های عملیاتی، در واقع مهم‌ترین معیار سنجش آینده روابط اقتصادی دو کشور را مشخص می‌کند.

برای اقتصاد ایران، موفقیت این همکاری نه با تعداد تفاهم‌نامه‌ها و ارقام سرمایه‌گذاری اعلام‌شده، بلکه با میزان سرمایه جذب‌شده، پروژه‌های به بهره‌برداری رسیده، فناوری منتقل‌شده، اشتغال ایجادشده و افزایش تولید و صادرات قابل ارزیابی خواهد بود.