برندگان غیرمنتظره جنگ آمریکا علیه ایران

به گزارش خبرنگار گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد، جنگ ترامپ علیه ایران موتور محرک رونق تولید و صادرات نفت و گاز در سراسر قاره آمریکا شده است. خریداران بین‌المللی که ناآرامی‌های خاورمیانه را روندی طولانی و فرسایشی ارزیابی می‌کنند، برای تضمین امنیت تأمین انرژی به تکاپو افتاده‌اند.

داده‌های مؤسسه ریستاد انرژی نشان می‌دهد کشورهایی از کانادا تا برزیل رکوردهای تازه‌ای در استخراج نفت ثبت کرده‌اند و پیش‌بینی می‌شود مجموع تولید نفت و گاز در آمریکای شمالی و جنوبی طی دو سال تا پایان سال ۲۰۲۶ رشدی ۱۰ درصدی را تجربه کند.

به گزارش فایننشال تایمز، ونزوئلا و سورینام نیز در پی جذب موج تازه‌ای از سرمایه‌گذاری شرکت‌های غربی، در آستانه جهش چشمگیر تولید قرار گرفته‌اند. هم‌زمان تولید نفت ایالات متحده روندی صعودی دارد و صادرات نفت خام و فرآورده‌هایی مانند گازوئیل این کشور به مقصد اروپا، آسیا و اقیانوسیه ۱۵ درصد افزایش یافته است.

هفت ماه پس از آغاز جنگ آمریکا علیه ایران، تحولات قاره آمریکا به‌ویژه در ونزوئلا و آرژانتین در مسیری پیش می‌رود که دونالد ترامپ پیش‌تر با عنوان «دکترین دانرو» ترسیم کرده بود؛ راهبردی با هدف ایجاد حوزه نفوذی به رهبری واشنگتن بر پایه منابع گسترده انرژی، تا موازنه‌ای در برابر قطب‌های سنتی و به‌ویژه خاورمیانه برقرار شود.

حملات به زیرساخت‌های انرژی و نفتکش‌ها در تنگه هرمز تاکنون بازار جهانی را از بیش از دو میلیارد بشکه نفت محروم کرده است. این بحران منطقه‌ای که به تداوم رشد قیمت نفت خام، گاز طبیعی مایع و فرآورده‌های نفتی انجامیده، مصرف‌کنندگان و سرمایه‌گذاران را بر آن داشته است تا با امضای قراردادهای جدید و تزریق سرمایه به پروژه‌های قاره آمریکا، مبادی تأمین خود را متنوع کنند.

تحلیلگران می‌گویند این رونق علاوه بر دگرگون کردن اقتصاد آمریکای جنوبی، قاره آمریکا را به وزنه‌ای مؤثر در برابر خاورمیانه بدل خواهد کرد. به گفته کارشناسان، اگرچه منابع نیمکره غربی جایگزین کاملی برای نفت ارزان خاورمیانه نیست، در حال تعدیل قیمت‌های جهانی است و در بلندمدت نیز قدرت قیمت‌گذاری اوپک را محدود خواهد کرد.

دانیل یرگین، نایب‌رئیس اس‌اندپی گلوبال و نویسنده کتاب «تاریخ جهانی نفت»، باور دارد که حتی کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز برای تنوع بخشیدن به دارایی‌های خود راهی قاره آمریکا خواهند شد. او تأکید می‌کند این بحران، زنجیره‌های سنتی تأمین را دگرگون ساخته و کانون‌های تازه‌ای برای توسعه انرژی پدید آورده است.

شراینر پارکر، کارشناس ریستاد انرژی، معتقد است افزایش استخراج در نیمکره غربی، توان شورای همکاری خلیج فارس و به‌ویژه عربستان سعودی را برای مدیریت بازار در میان‌مدت محدود کرده است. او ونزوئلا، آرژانتین، گویان، آمریکا و کانادا را بازیگران اصلی این معادله تازه می‌داند.

ورود سرمایه‌ها به حیاط خلوت انرژی

در این میان آرژانتین جایگاهی ویژه دارد، زیرا سرمایه‌گذاری‌های ده سال گذشته در حوزه شیل «واکا موئرتا» سرانجام به بار نشسته است. خاویر میلی، رئیس‌جمهور آرژانتین که روابط نزدیکی با ترامپ دارد، جذب سرمایه خارجی در صنعت نفت را در کانون توجه خود قرار داده است. رشد پرشتاب تولید نفت کمک کرد تا بر پایه آمارهای رسمی بوینس‌آیرس، ارزش صادرات ماهانه این کشور در ماه گذشته میلادی یعنی سپتامبر برای نخستین بار از مرز ۱۰ میلیارد دلار بگذرد.

شرکت توتال‌انرژیز در ماه جاری میلادی از برنامه سرمایه‌گذاری ۱۰میلیارد دلاری خود در میدان‌های فراساحلی و گسترش پروژه‌های گازی خشکی آرژانتین پرده برداشت. پیش از این نیز در ماه اوت، هارولد هام، چهره سرشناس صنعت شیل آمریکا و حامی برجسته ترامپ، پروژه حفاری چند میلیارد دلاری خود را در واکا موئرتا کلید زده بود.

هام در گفت‌وگو با فایننشال تایمز، ایجاد موازنه در برابر عرضه خاورمیانه را برای امنیت جهانی انرژی بسیار مهم توصیف کرده و گفته است فکر می‌کند ورود شرکت‌های آمریکایی به میدان‌های آمریکای جنوبی در آینده به نفع آمریکا خواهد بود.

شورون یکی از فعال‌ترین بازیگران خارجی در آرژانتین به شمار می‌رود و توانسته است ظرف سه سال، تولید روزانه خود را در میدان شیل «ال‌تراپیال» از ۵ هزار بشکه به ۴۰ هزار بشکه معادل نفت برساند. این شرکت قصد دارد طی یک دهه آینده ۱۳ میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار دیگر در این میدان سرمایه‌گذاری کند و تولید خود در آرژانتین را به سه برابر رقم کنونی برساند.

آنا سیموناتو، مدیر کشوری شورون در آرژانتین، خاطرنشان می‌کند که بحران خاورمیانه ضرورت تنوع‌بخشی راهبردی را آشکار کرده و همین مسئله جایگاهی کلیدی در سبد جهانی سرمایه‌گذاری این شرکت به آرژانتین بخشیده است.

در سپتامبر نیز بانک صادرات و واردات آمریکا تسهیلاتی ۷ میلیارد دلاری برای حمایت از طرح‌های انرژی و مواد معدنی استراتژیک در آرژانتین اعلام کرد.

واشنگتن در ونزوئلا نیز هم‌زمان با بازداشت نیکلاس مادورو در ژانویه و دعوت از غول‌های نفتی برای سرمایه‌گذاری ۱۰۰ میلیارد دلاری با هدف احیای ظرفیت تولید روزانه ۳ میلیون بشکه‌ای، جانی تازه به این بخش دمید. تولید نفت ونزوئلا از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ (۱۱ دی) با افزایشی ۱۰درصدی به حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه در روز رسیده است.

شرکت‌هایی مانند ادنوک امارات، شل، بی‌پی و چندین غول نفتی دیگر توافق‌های اولیه‌ای با کاراکاس امضا کرده‌اند. شورون نیز متعهد شده است با سرمایه‌گذاری ۷ میلیارد دلاری ظرف پنج سال، تولید خود را در این کشور به بیش از دو برابر رسانده و رقم ۶۰۰ هزار بشکه در روز را ثبت کند.

سرمایه‌گذارانی که به دنبال بازارهایی با ریسک سیاسی کمتر هستند، کانادا را انتخاب کرده‌اند. کانادا اکنون چهارمین تأمین‌کننده بزرگ نفت خام جهان است و دولت مارک کارنی تلاش می‌کند موقعیت این کشور را به عنوان یک «ابرقدرت انرژی» تثبیت کند.

نظرسنجی مؤسسه سرمایه‌گذاری ای‌تی‌بی کورمارک نشان می‌دهد نزدیک به ۸۰ درصد از سرمایه‌گذاران نهادی، محدودیت صادرات نفت خام و ال‌ان‌جی خاورمیانه را عاملی در تمایل بیشتر خود به خرید سهام شرکت‌های انرژی کانادا اعلام کرده‌اند.

در سپتامبر کنسرسیومی به رهبری شل از طرحی بیش از ۲۰ میلیارد دلاری برای دو برابر کردن ظرفیت صادرات تأسیسات ال‌ان‌جی کانادا در سواحل بریتیش کلمبیا رونمایی کرد تا سالانه ۲۸ میلیون تن گاز طبیعی مایع صادر شود. سرمایه‌گذاران همچنین انتظار دارند دو ابرپروژه دیگر مجوز نهایی بگیرند: پایانه صادراتی کسی لیسیمز و خط لوله‌ای با ظرفیت انتقال روزانه یک میلیون بشکه نفت از آلبرتا به سواحل غربی برای ارسال به بازارهای آسیا.

در ایالات متحده، مؤسسه وود مکنزی پیش‌بینی کرده است که طولانی شدن جنگ به افزایش سریع تولید این کشور می‌انجامد. این مؤسسه برآورد می‌کند تولید شیل آمریکا تا پایان سال ۲۰۲۷ به حدود ۱۱میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه در روز برسد که افزایشی نزدیک به یک میلیون بشکه نسبت به دوره پیش از جنگ نشان می‌دهد.

پارکر، تحلیلگر ریستاد، معتقد است این جنگ بار دیگر اهمیت حیاتی دسترسی به منابع امن را به دنیا گوشزد کرد. به گفته او در نظم جدید انرژی، موقعیت جغرافیایی هم‌تراز با ویژگی‌های زمین‌شناسی اهمیت پیدا کرده و حاشیه اقیانوس اطلس از این جابه‌جایی ژئوپلیتیک بهره‌مند خواهد شد.