کالابرگ در پیچ تصمیمات جدید

 شیرین جمشیدیان: دولت به دنبال تغییراتی در پرداخت کالا برگ است و در این راستا قرار است که اعتبار کالا برگ حدود ۳۵‌میلیون نفر ۵۰درصد افزایش یابد؛ اما در عین حال زمزمه‌هایی از حذف کالابرگ دهک‌های بالای جامعه شنیده می‌شود. با این حال حذف کالابرگ دهک‌های بالای جامعه در مجلس موافقان و مخالفانی دارد. همچنان‌که روز ۱۱آبان ماه فضل‌الله رنجبر، سخنگوی کمیسیون اجتماعی، با اشاره به نشست مشترک اعضای این کمیسیون با وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از مخالفت کمیسیون متبوعش با حذف افراد از پرداخت کالابرگ خبر داد و اعلام کرد: این موضوع در قالب یک نامه رسمی نظر به سران قوا اعلام خواهد شد. 

منتقدان کالا برگ همگانی آن را اقدامی پوپولیستی می‌دانند که با تشدید کسری بودجه، موتور تورم را شعله‌ورتر می‌کند. در مقابل، موافقان با اشاره به خطای بالا در دهک‌بندی‌های فعلی، بر این باورند قطع این حمایت، به معیشت خانوارها آسیب خواهد زد. از سوی دیگر دولت معیارهای جدید شناسایی مشمولان افزایش اعتبار کالابرگ را مشخص کرده و آن‌طور که یعقوب اندایش، معاون وزیر کار، می‌گوید برای خانوارهای یک تا سه نفره، درآمد کمتر از ۲۰‌میلیون تومان، برای خانوار چهار نفره درآمد کمتر از ۲۷‌میلیون تومان و به ازای هر نفر اضافه، هفت‌میلیون تومان به این سقف درآمدی افزوده می‌شود.

فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، نیز روز پنج‌شنبه در زمینه برخی گمانه‌زنی‌ها مبنی بر حذف چند ۱۰میلیون نفر از مشمولان کالابرگ گفت که اعداد و ارقام مطرح‌شده درباره حذف گسترده مشمولان صحت ندارد و اصلاحات مورد نظر دولت با هدف تحقق عدالت و رساندن حمایت‌ها به اقشاری انجام می‌شود که آسیب‌پذیری بیشتری دارند. او دیروز نیز از افزایش ۵۰درصدی اعتبار کالابرگ برای بیش از ۳۰‌میلیون نفر از مشمولان خبر داد و گفت: در راستای گسترش رویکرد عدالت‌محور دولت، اصلاحاتی با هدف رساندن کالابرگ به افرادی که محرومیت بیشتری دارند، در دستور کار قرار دارد. با این حال کالابرگ همچنان موضوعی داغ در مجلس است و در کمیسیون اجتماعی همچنان گفت‌وگوها بر سر کالابرگ ادامه دارد. کمیسیون اجتماعی همچنین مخالفت خود با حذف کالابرگ دهک‌های بالای جامعه را اعلام کرده است.

انتقاد از معیار دهک‌بندی‌ها

احمد فاطمی، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس، در گفت‌وگو با «دنیای‌اقتصاد» با اشاره به پیشنهادهایی مبنی بر حذف کالابرگ دهک‌های بالای جامعه گفت: با حذف کالابرگ مخالفم؛ چراکه اولا معیار دهک‌بندی‌ها مشخص و منطقی نیست. به عنوان مثال یک نفر در دهک ۹ قرار دارد، اما عملا جزو اقشار ضعیف جامعه است. از ۹۰‌میلیون جمعیت کشور تنها ۴تا ۵میلیون نفر افراد برخوردار هستند. بنابراین معتقدم که دهک یک تا چهار زیر خط فقر هستند؛ اما دهک ۴ تا ۹ هم وضعیت بهتری ندارند. بر این اساس باید کالابرگ و یارانه را تمام اقشار جامعه دریافت کنند به‌غیر از ۴ تا ۵‌میلیون نفر که خودشان ثبت‌نام نمی‌کنند. او ادامه داد: بنابراین با حذف کالابرگ مخالفم؛ چراکه ارائه کالا برگ تضمین این است که روزانه ۲۲۰۰کالری به هر فرد ایرانی برسد و دولت باید از این موضوع مراقبت کند. اما آنچه مهم است اینکه کالابرگ تنها باید به کالاهای اساسی اختصاص داشته باشد و نباید برای جای دیگری هزینه شود و باید براین موضوع نظارت کرد. چون معیار دهک‌بندی مشخص نیست دهک‌های بالا جامعه هم به اقلام اساسی نیازمند هستند و به سختی زندگی را می‌گذرانند.

اکثریت مجلس مخالف حذف کالابرگ

این نماینده مجلس، درخصوص اینکه استدلال‌ها برای حذف کالابرگ دهک‌های بالای جامعه چیست؟ خاطرنشان کرد: دولت نمی‌خواهد کالابرگ دهک‌های بالای جامعه را حذف کند و در حال حاضر بحث این است که ۵۰۰ هزارتومانی که قرار است به کالا برگ اضافه شود شامل دهک‌های بالای جامعه نشود. البته برخی این ایده را مطرح کردند که کالابرگ سه دهک بالای جامعه حذف شود؛ اما ما به‌عنوان مجلس با حذف کالابرگ دهک‌های ۸، ۹ و ۱۰ مخالف هستیم و اکثریت مجلس این نگاه را دارد.

فاطمی، با اشاره به برخی اظهارات مبنی بر محدودیت منابع مالی دولت، تاکید کرد: متاسفانه تعرفه‌های واردات خودرو را بالا بردند و ۱۵۰همت درآمد ایجاد شده که قرار است هزینه کالابرگ از این محل پرداخت شود. از سوی دیگر اگر دولت توان پرداخت کالا برگ را ندارد، می‌تواند از بودجه‌های عمرانی بردارد. او یادآور شد: جلسات کمیسیون اجتماعی درخصوص کالابرگ همچنان ادامه دارد و هنوز به جمع‌بندی نهایی نرسیده‌ایم. بحث حذف کالابرگ یا عدم حذف، افزایش کالابرگ و... مطرح است. حتی این پیشنهاد هم مطرح است که پرداخت یک‌میلیون و پانصدهزار تومان یارانه نیز کافی نیست؛ چون به واقع تورم فزاینده است و معتقدم تورم غیر رسمی بیش از ۱۰۰درصد است.

 پردرآمدها باید حذف شوند

جعفر قادری، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، نیز با اشاره به زمزمه‌های حذف کالابرگ دهک‌های بالای جامعه، درگفت‌وگو با «دنیای‌اقتصاد» گفت: اگر دولت منابع داشته باشد خوب است که به همه کالا برگ بدهد. اما زمانی که منابع ندارد، مجبور است که منابع مورد نیاز را از طریق افزایش پایه پولی و نقدینگی تامین کند که به تورم منجر می‌شود. تورم هم بیشترین فشار را بر مردم کم درآمد جامعه می‌گذارد. بنابراین منطقی است کسانی که تمکن مالی دارند از گروه یارانه‌بگیران حذف شوند. کالابرگ برای جبران قدرت خرید است؛ اما قشرهای بادرآمد بالا و متغیر که با افزایش تورم درآمدشان کاهش پیدا نمی‌کند آنها برای چه باید یارانه بگیرند؟ او تاکید کرد: کسانی که این مباحث را مطرح می‌کنند که یارانه باید به همه پرداخت شود کارهای پوپولیستی می‌کنند و من به‌عنوان نماینده اگر به دنبال رأی باشم و بخواهم کار پوپولیستی انجام بدهم، باید بگویم که به همه یارانه بدهید و یارانه کسی را حذف نکنید تا در این شرایط کسی از من ناراحت نشود. اما ما باید واقعیت‌هایی را بپذیریم؛ چون درآمدهای دولت محدود است. در کجای دنیا به همه مردم یارانه می‌دهند. در همه‌جا مرسوم است و عقل و منطق هم ایجاب می‌کند به کسانی که نیازدارند یارانه داده شود.

این نماینده مجلس تصریح کرد: منتها باید یک مطلبی را مدنظر داشته باشیم و اطلاعات سامانه‌های مربوط به وزارت رفاه باید به‌روز باشد و نباید افرادی که استحقاق دارند حذف شوند و افرادی که استحقاق ندارند، یارانه‌بگیر باشند. بنابراین اگر این اطلاعات به‌روز و درست باشد کسانی که استحقاق دارند باید یارانه دریافت کنند.

دولت چگونه باید منابع کالابرگ را تامین کند؟

قادری، در پاسخ به اینکه نگاه کلیت مجلس درخصوص حذف کالابرگ دهک‌های بالای جامعه چیست، خاطرنشان کرد: برخی از آقایان همیشه سعی می‌کنند که مثبت حرف بزنند و کسی را از خودشان ناراحت نکنند و این کم‌هزینه‌ترین راه است. اما کسی که در محور تصمیم‌گیری است باید منابع مالی را از کجا تامین کند؟ آقایانی که می‌گویند کالابرگ به همه پرداخت شود، بگویند که دولت منابع را از کجا تامین کند؟ آیا حاضر هستند که بپذیرند که با پرداخت کالابرگ به همه در جامعه تورم ایجاد شود و همه از جمله قشرهای کم‌درآمد متضرر شوند؟ او افزود: این افراد-حامیان پرداخت کالابرگ همگانی- مباحثی را مطرح می‌کنند که پشتوانه علمی ندارد و بیشتر یک کار پوپولیستی و نگاه سیاسی است. بنابراین نمی‌دانم نگاه کلی مجلس در این زمینه چه خواهد بود. برخی همکاران ما سعی می‌کنند با مردم صادقانه صحبت کنند و برخی هم به سبد رأیشان نگاه می‌کنند که کدام تصمیم کم‌هزینه‌تر است و رأی بیشتری دارد.