خبرگزاری علت
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- کسری غفوری: حدود یک‌سوم کامیون‌هایی که امسال در بازار چین به فروش می‌رسند برقی خواهند بود. این روند گامی مهم در راستای تحقق هدف پکن برای تقویت امنیت انرژی به شمار می‌رود.
زمانی که چو شائولونگ کامیون برقی خود را به یکی از ایستگاه‌های شارژ پرشمار در یولین وارد می‌کند، جدیدترین مرحله از گذار انرژی این کشور به وضوح نمایان می‌شود.
به گزارش بلومبرگ، جاده‌های این منطقه از استان شنشی پر از کامیون‌های غول‌پیکری است که زغال‌سنگ را از معادن به پایانه‌های ریلی منتقل می‌کنند. روزبه‌روز بر تعداد کامیون‌های باتری‌دار مانند خودروی چو افزوده می‌شود.
این تغییر به مالکان ناوگان سنگین اجازه می‌دهد تا از موج فزاینده قیمت گازوئیل در سال جاری در امان بمانند و همین چرخش در حال دگرگون کردن چشم‌انداز انرژی چین است.
این راننده ۳۹ ساله که سه سال گذشته را پشت فرمان یک کامیون برقی سپری کرده است می‌گوید بعید می‌داند کسی دوباره به کامیون‌های دیزلی بازگردد، چرا که هیچ‌کس تمایلی به استفاده از فناوری نسل گذشته ندارد.
چو تنها یکی از هزاران راننده‌ای است که موتور محرک این تغییر عمیق در بزرگ‌ترین بازار واردات نفت جهان به شمار می‌روند.
طبق داده‌های موسسه بلومبرگ‌ان‌ای‌اف، فروش کامیون‌های برقی در چین طی نیمه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل نزدیک به ۸۰ درصد جهش داشته است. این رشد پس از آن شتاب بیشتری گرفت که جنگ آمریکا علیه ایران و همچنین حملات اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه، قیمت گازوئیل را به پرواز درآورد. پیش‌بینی می‌شود این خودروها در سال جاری نزدیک به یک‌سوم کل کامیون‌های فروخته‌شده را به خود اختصاص دهند، در حالی که این رقم چند سال پیش تنها هشت درصد بود.
موسسه تحقیقات اقتصاد و توسعه ساینوپک برآورد می‌کند که مصرف گازوئیل در چین امسال بیش از ۱۰ درصد کاهش یابد. این تغییر به پکن کمک کرده است تا شوک نفتی سال جاری را مدیریت کند و در نتیجه افزایش قیمت‌ها در بازارهای جهانی را محدود کند. این دستاورد مهم در شرایطی به دست آمده است که ضمن کاهش انتشار آلاینده‌ها، زغال‌سنگ همچنان نقش عمده‌ای در تولید برق چین ایفا می‌کند.
برقی‌سازی حمل‌ونقل جاده‌ای بار به عنوان یک نیروی ساختاری در حال ظهور است که می‌تواند تقاضای بلندمدت نفت در سراسر جهان را کاهش دهد.
آندرس هوو، پژوهشگر ارشد در موسسه مطالعات انرژی آکسفورد، معتقد است انقلاب خودروهای برقی که از ناوگان خودروهای سواری چین آغاز شد، اکنون به سرعت به حوزه کامیون‌های سنگین سرایت کرده است. به گفته او با تسریع روند پذیرش این خودروها، آن‌ها به ضربه‌گیر بزرگ‌تری در برابر شوک‌های عرضه مانند جنگ علیه ایران تبدیل می‌شوند.
هوو می‌افزاید روند برقی‌سازی کامیون‌ها در واقع بسیار سریع‌تر از خودروهای سواری پیش می‌رود، زیرا کامیون‌ها استفاده فشرده‌تری دارند و چرخه جایگزینی آن‌ها سریع‌تر است.
ارزان‌تر در جاده، گران‌تر هنگام خرید
کامیون‌های برقی از نظر ظاهری شباهت زیادی به نمونه‌های دیزلی دارند و تنها یک محفظه مستطیل‌شکل بزرگ برای قرارگیری سلول‌های باتری بین کابین و تریلر آن‌ها تعبیه شده است. با این حال هنگام استارت زدن، دیگر خبری از غرش موتور احتراقی نیست و صدای سوت‌مانند موتور الکتریکی و پمپ‌های سیستم هیدرولیک جای آن را می‌گیرد.
تفاوت عمده دیگر اقتصادی است. لی بائو، راننده دیگری در یولین، می‌گوید شارژ کامیونش حدود ۲۰۰ یوان معادل ۳۰ دلار هزینه دارد که کمتر از یک‌سوم مبلغی است که پیش‌تر برای پر کردن باک گازوئیل می‌پرداخت.
البته این صرفه‌جویی در هزینه‌های جاری با قیمت اولیه بالاتر کامیون‌های برقی متوازن می‌شود. بر اساس برآورد شرکت مشاوره صنعتی اس‌سی‌آی۹۹ در چین، خرید یک کامیون سنگین برقی حدود ۶۰۰ هزار یوان هزینه دارد در حالی که قیمت یک مدل دیزلی با ابعاد مشابه حدود ۴۰۰ هزار یوان است.
تفاوت استفاده از کامیون برقی در چین نسبت به نمونه‌های سنتی در آمریکا حتی چشمگیرتر است. طی کردن یک مسیر ۲۰۰ کیلومتری با کامیون دیزلی در ایالات متحده حدود ۱۰۱ دلار هزینه در بر دارد، در حالی که شارژ یک وسیله نقلیه مشابه در چین طی ساعات کم‌باری تنها ۲۱ دلار تمام می‌شود.
با رسیدن میانگین قیمت گازوئیل در سراسر آمریکا به رکورد بی‌سابقه بالای ۶.۵ دلار در هر گالن، این سوخت پرکاربرد به یک معضل تورمی و چالشی سیاسی در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای تبدیل شده است. همین موضوع دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا را واداشته است تا ممنوعیت صادرات را بررسی کند.
دلیل مهم‌تری نیز برای سیاست‌گذاران چینی وجود دارد تا برقی‌سازی حمل‌ونقل جاده‌ای بار را تشویق کنند و آن امنیت انرژی است. این کامیون‌ها می‌توانند با برق فراوانی که از منابع عظیم زغال‌سنگ و انرژی‌های تجدیدپذیر کشور تولید می‌شود کار کنند.
نقشه راه پکن تا ۲۰۳۰
صنعت کامیون‌های برقی چین از پروژه‌های آزمایشی اولیه در معادن و بنادر فراتر رفته و به یکی از ارکان اصلی استراتژی حمل‌ونقل این کشور تبدیل شده است. از زمان آزمایش اولین کامیون برقی سبک در ووهان در سال ۲۰۰۸، پکن به طور مستمر حمایت‌های سیاستی خود را گسترش داده است. این روند به مجموعه‌ای از اقدامات از سال ۲۰۲۵منجر شده که اولویت را به خودروهای سنگین، زیرساخت‌های شارژ و کریدورهای حمل‌ونقل با انرژی پاک اختصاص می‌دهد.
شهرهایی مانند پکن، شانگهای و شنژن به کامیون‌های برقی امتیازات ویژه‌ای برای تردد در جاده‌ها داده‌اند و در عین حال، مراکز صنعتی مانند لینفن در استان شانشی جایگزینی اجباری کامیون‌های دیزلی را به اجرا گذاشته‌اند. شهر بندری تیانجین یکی از مشتاق‌ترین مروجان این طرح بوده و استفاده از کامیون‌های برقی برای حمل کانتینر را تشویق کرده است. این شهر سرمایه‌گذاری هنگفتی نیز در تاسیسات شارژ و تعویض باتری برای خودروهای سنگین انجام داده است.
جدیدترین نقشه راه چین که اوایل امسال منتشر شد، هدف‌گذاری کرده است تا سال ۲۰۳۰ خودروهای انرژی نو یک‌پنجم ناوگان کامیون‌های سنگین کشور و حداقل ۴۰ درصد از فروش را به خود اختصاص دهند.
رشد این بخش که با کاهش هزینه باتری‌ها نیز تقویت شده نشان می‌دهد کامیون‌های برقی دیگر تنها برای حمل زغال‌سنگ، سیمان و مواد معدنی استفاده نمی‌شوند بلکه اکنون کالاهای مصرفی، قطعات الکترونیکی و محصولات صنعتی را نیز جابه‌جا می‌کنند.
پیاک هوی تان، معاون حساب‌های کلیدی بین‌المللی در شرکت سازنده سوپرپنتر که تولید کامیون‌های برقی برای بازار داخلی را در سال ۲۰۲۴ آغاز کرد، می‌گوید گذار از موتورهای احتراق داخلی به کامیون‌های برقی برای چین یک اتفاق شگفت‌انگیز بوده است.
از بازار داخلی تا جاده‌های جهان
در حال حاضر کامیون‌های برقی عمدتا یک پدیده چینی به شمار می‌روند. طبق گزارش بلومبرگ‌ان‌ای‌اف، بیش از ۹۰ درصد فروش جهانی این خودروها در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ مختص به این کشور بوده است. اما این شرایط در حال تغییر است. صادرات کشنده‌های برقی چین در نیمه نخست امسال بیش از دو برابر کل صادرات در سال ۲۰۲۵ بود و محموله‌هایی به سایر نقاط آسیا، آمریکای لاتین و آفریقا ارسال شد.
تان اشاره می‌کند که در آسیا دولت‌های زیادی هستند که به ویژه پس از بحران خاورمیانه، درباره برقی کردن ناوگان حمل‌ونقل خود صحبت می‌کنند و به دنبال انرژی‌های تجدیدپذیر هستند. به گفته او شرکت سوپرپنتر فروش خودرو به اروپا را در ماه جولای آغاز کرده است و قصد دارد اواخر امسال وارد بازار آسیای جنوب شرقی شود.
علاوه بر سوپرپنتر ده‌ها سازنده کامیون برقی دیگر نیز در چین فعالیت می‌کنند که از میان آن‌ها می‌توان به بی‌وای‌دی، ماشین‌آلات ساختمانی ایکس‌سی‌ام‌جی و صنایع سنگین سانی اشاره کرد. در اروپا شرکت‌های ولوو تراکس و دایملر تراک تولیدکنندگان برجسته‌ای هستند و تسلا نیز در حال ورود به این بخش است. شرکت کانتمپرری آمپرکس تکنولوژی که با نام کتل شناخته می‌شود، رهبری تامین باتری برای کامیون‌ها در چین را بر عهده دارد و در پی تسلط بر بازار جهانی است.
شعبه چین شرکت نیپون اکسپرس یکی از مجموعه‌هایی است که با این روند همراه شده است. این غول لجستیک ژاپنی چهار کامیون برقی را در شانگهای مستقر کرده است و از آن‌ها برای انتقال کالاهایی مانند قطعات الکترونیکی به مقاصدی در دلتای رود یانگ‌تسه در شرق چین استفاده می‌کند.
لی ونجون، رئیس نیپون اکسپرس چین، می‌گوید آرمان آن‌ها این است که همگام با اجرای برنامه نوسازی ناوگان خود، طی سه تا چهار سال آینده به طور کامل از وسایل نقلیه برقی در سیستم لجستیک خود استفاده کنند. این شرکت پیش‌تر کامیون‌های برقی را در ژاپن، تایوان و هنگ‌کنگ نیز به کار گرفته است.
برای شرکت‌های حمل‌ونقل، حرکت به سمت خودروهای برقی مستلزم ایجاد تعادل میان قیمت اولیه بالاتر و هزینه‌های نگهداری در برابر هزینه‌های جاری و روزمره پایین‌تر است. لیو شوان، تاجر ۳۴ ساله زغال‌سنگ در یولین که شرکتش سال گذشته ۱۵ کامیون برقی سوپرپنتر خریداری کرد، انتظار دارد هزینه‌های خرید بالاتر در مدت دو سال جبران شود.
کلوین تانگ، مدیر بخش حمل‌ونقل زمینی و ریلی آسیا و اقیانوسیه در شرکت باربری سوا لجستیک که بیش از ۵۰۰ کامیون برقی در سراسر جهان در اختیار دارد، توضیح می‌دهد که هرچند کامیون‌های برقی به طور کلی هزینه‌های انرژی بسیار پایین‌تری نسبت به خودروهای دیزلی دارند، اما هزینه‌های خرید وسیله نقلیه، بیمه و استهلاک آن‌ها در حال حاضر همچنان بالاتر از کامیون‌های دیزلی معمولی است.
سرعت پذیرش این خودروها در سراسر جهان و همچنین در چین به میزان حمایت‌های سیاستی دولت بستگی دارد. پکن از سال ۲۰۲۴برنامه سالانه یارانه اسقاط کامیون‌های دیزلی قدیمی را اجرا کرده است و با ارائه مشوق‌های نقدی، اپراتورهای ناوگان را به جایگزینی وسایل نقلیه فرسوده با جایگزین‌های پاک‌تر ترغیب می‌کند. اکنون شرکت‌های حمل‌ونقل منتظرند ببینند آیا این برنامه در سال آینده نیز تمدید خواهد شد یا خیر.
دلایل متعددی وجود دارد که سایر واردکنندگان انرژی در آسیا که هنوز درگیر تبعات شوک امسال خاورمیانه هستند، از رویه چین پیروی کنند.
فیری وانگ، نایب‌رئیس موسسه تحقیقاتی ساینوپک، در رویدادی که در ماه سپتامبر در پکن برگزار شد تاکید کرد که کامیون‌های سنگین برقی در سال جاری به عنوان یک نقطه درخشان ظاهر شده‌اند. او تصریح کرد برآورد می‌شود نیمی از کامیون‌های فروخته‌شده در سال جاری یا حتی بیشتر از آن، برقی باشند.
نظر شما