مهریه در عصر سکه‌ ۲۶۱ میلیونی | جهش قیمت سکه چگونه زوج‌ها را گرفتار کرد؟

گروه طلا و ارز؛ در ایران، مهریه می‌تواند به شکل پول، دارایی، طلا یا سکه تعیین شود و سکه همچنان یکی از رایج‌ترین انواع آن است. مشکل برای بدهکاران زمانی جدی‌ می‌شود که قیمت سکه در فاصله چند سال به‌شدت افزایش پیدا کند؛ به دلیل اینکه تعداد سکه‌های تعیین‌شده تغییر نمی‌کند، اما ارزش ریالی تعهد بالا می‌رود.

در تاریخ ۲ اکتبر ۲۰۲۶، قیمت هر سکه امامی حدود ۲۶۱ میلیون تومان و هر گرم طلای ۱۸ عیار حدود ۲۵ میلیون تومان بود. طلای ۱۸ عیار نیز نسبت به مدت مشابه سال قبل بیش از ۱۳۳ درصد افزایش قیمت داشت. دلار آزاد در همین روز از مرز ۲۶۰ هزار تومان عبور کرد.

برای نمونه، مهریه ۱۰۰ سکه امامی با قیمت‌های امروز حدود ۲۶.۱ میلیارد تومان ارزش داشت؛ رقمی که البته لزوماً به معنای پرداخت یکجای بدهی نیست و دادگاه می‌تواند در صورت پذیرش اعسار، پرداخت آن را قسط‌بندی کند.

هزاران بدهکار مهریه پشت میله‌های زندان

بر اساس جدیدترین آمار ستاد مردمی دیه کشور، ۱۶ هزار و ۴۲۸ زندانی به دلیل محکومیت‌های مالی در زندان‌های ایران هستند که ۴ هزار و ۴۳ نفر از آنها بدهکاران مهریه و نفقه‌اند. در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ نیز بیش از پنج هزار زندانی جرائم غیرعمد آزاد شدند که ۱۱۸۶ نفر از آنها بدهکار مهریه و ۲۶۸ نفر بدهکار نفقه بودند.

در همین بازه، بیش از ۳۶ هزار میلیارد تومان از بدهی زندانیان با پذیرش ناتوانی مالی، گذشت طلبکاران و کمک‌های ستاد دیه کاهش یافت. حدود ۷۶ درصد این کاهش بدهی به پذیرش ناتوانی فرد در پرداخت، ۲۱ درصد به گذشت طلبکاران و بخش باقی‌مانده به کمک‌های ستاد دیه مربوط بوده است.

اعسار؛ راهی برای پرداخت قسطی

نداشتن توان مالی برای پرداخت مهریه به معنای از بین رفتن بدهی نیست. فرد بدهکار می‌تواند با ارائه درخواست اعسار، ناتوانی خود در پرداخت را به دادگاه اعلام کند.

دادگاه با بررسی درآمد، دارایی‌ها و هزینه‌های ضروری زندگی درباره نحوه پرداخت تصمیم می‌گیرد و در صورت پذیرش اعسار، امکان تعیین اقساط وجود دارد. با تغییر وضعیت مالی فرد نیز می‌توان درخواست تعدیل اقساط را مطرح کرد؛ بنابراین افزایش قیمت سکه لزوماً به معنای افزایش خودکار اقساط همه بدهکاران نیست؛ مسئله اصلی، فاصله‌ای است که میان ارزش روز تعهد و توان واقعی پرداخت فرد ایجاد می‌شود.

مجلس به دنبال کاهش سقف زندان مهریه

همزمان با تشدید فشار اقتصادی، مجلس در شهریور ۱۴۰۵ مصوبه‌ای را برای تغییر مقررات اجرای محکومیت‌های مالی و مهریه تصویب کرد که بر اساس آن، سقف مهریه مرتبط با امکان زندانی شدن بدهکار از ۱۱۰ سکه به ۱۴ سکه کاهش می‌یافت.

این مصوبه، اما هنوز به قانون نهایی و لازم‌الاجرا تبدیل نشده و شورای نگهبان به آن ایراد گرفته است. یکی از محور‌های مورد اختلاف، این است که آیا تعداد سکه باید معیار اصلی باشد یا توانایی واقعی فرد برای پرداخت بدهی.

به این ترتیب، افزایش قیمت طلا فقط ارزش یک دارایی را بالا نبرده؛ برای بخشی از بدهکاران مهریه، تعهدی که سال‌ها قبل و در شرایط اقتصادی متفاوت ایجاد شده، امروز به بدهی بسیار سنگین‌تری تبدیل شده است؛ بدهی‌ای که در برخی پرونده‌ها می‌تواند پیامد‌هایی فراتر از فشار مالی داشته باشد.