تردید سرمایه در بیابان ناآرام عربستان

به گزارش خبرنگار گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد، عربستان سعودی در پی تداوم حملات انصارالله، بزرگ‌ترین گردهمایی سالانه سرمایه‌گذاری خود را تا سال ۲۰۲۷ به تعویق انداخت. این تصمیم ضربه‌ای کاری به تلاش‌های ریاض برای تبدیل شدن به قطب تجاری منطقه و جذب سرمایه‌های خارجی به منظور پیشبرد طرح چند هزار میلیارد دلاری دگرگونی اقتصادی این کشور وارد می‌کند.

به گزارش بلومبرگ، برگزارکنندگان نشست «ابتکار سرمایه‌گذاری آینده» موسوم به داووس صحرا، که هر سال میزبان چهره‌های تراز اول وال‌استریت، غول‌های انرژی و رهبران سیاسی جهان در ریاض است، در بیانیه‌ای رسمی و بدون تعیین تاریخ دقیق، از موکول شدن این رویداد به سال ۲۰۲۷ خبر دادند.

این اقدام پس از رشته‌حملات اخیر به عربستان سعودی انجام شد، حملاتی که با به صدا درآمدن آژیر خطر در دوشنبه‌شب در ریاض، نشان داد خطرات امنیتی همچنان به قوت خود باقی است. مسئولان برگزاری نشست در بیانیه خود توضیح داده‌اند که هدف از این تأخیر، حفظ کیفیت و اثربخشی مورد انتظار در دهمین دوره اجلاس و پاسخگویی به انتظارات شرکا و مهمانان بین‌المللی بوده است.

بر اساس برنامه قبلی، قرار بود این همایش از ۲۶ اکتبر (۴ آبان) با حضور مدیران برجسته‌ای همچون جین فریزر مدیرعامل سیتی‌گروپ، دیوید سالومون مدیرعامل گلدمن ساکس و لری فینک مدیرعامل بلک‌راک برگزار شود. متولیان همایش تا همین چند روز پیش در پی تمهیدات اضطراری برای اجرای سر وقت برنامه‌ها بودند و از آمادگی برای پذیرش هزاران مهمان سخن می‌گفتند. این اصرار، اهمیت راهبردی رویداد مذکور را برای محمد بن‌سلمان آشکار می‌کرد که می‌کوشد چهره‌ای پویا و مطمئن از اقتصاد عربستان به شبکه مالی جهان عرضه کند، به‌ویژه اکنون که تبعات اقتصادی جنگ بر دوش ریاض سنگینی می‌کند.

نشست سرمایه‌گذاری آینده در سال ۲۰۲۵ شاهد انعقاد بیش از ۵۰میلیارد دلار توافق اولیه بود و به گفته یاسر الرمیان، رئیس صندوق ثروت ملی عربستان، ارزش مجموع توافق‌های این همایش از زمان تأسیس تاکنون به بیش از ۲۵۰ میلیارد دلار می‌رسد. هرچند به دلیل الزام‌آور نبودن تفاهم‌نامه‌ها سنجش ارزش واقعی آنها آسان نیست، اما این اجلاس همواره تریبون سعودی برای رونمایی از جهت‌گیری‌های کلان اقتصادی بوده است.

در نخستین دوره این رویداد در سال ۲۰۱۷، ولیعهد سعودی در کنار استیو شوارتزمن رئیس بلک‌استون و ماسایوشی سون بنیان‌گذار سافت‌بانک از پروژه ساخت ابرشهر نئوم پرده برداشت. ریاض اخیراً تا حدی از ابعاد این طرح‌های بلندپروازانه کاسته و منابع خود را به سمت هوش مصنوعی، صنعت بازی‌های ویدئویی و صنایع پیشرفته هدایت کرده است. با اینکه بسیاری از غول‌های اقتصادی جهان برای بهره‌برداری از این اولویت‌های نوظهور در پی حفظ پیوندها با عربستان بودند، تنش‌های نظامی اخیر بار دیگر بر شکنندگی این اهداف اقتصادی پرتو افکنده است.

پیامدهای درگیری ها در پایتخت عربستان کاملاً مشهود است، چنان‌که آموزش مجازی در مدارس برای یک هفته دیگر تمدید شده و بخش مالی ریاض نیز هنوز چراغ سبزی برای بازگشت امن کارکنان به دفاتر نشان نداده است.

این وضعیت مزیت ریاض را به عنوان پایگاهی امن برای تجارت زیر سؤال برده است. این بحران بیش از همه، مدیران و متخصصانی را سردرگم کرده است که در سایر شهرهای حاشیه خلیج فارس زندگی می‌کنند و در طول هفته به ریاض رفت‌وآمد دارند. در روزهای اخیر، شماری از این افراد حتی برای اجاره خودرو جهت خروج زمینی از عربستان به تقلا افتادند. افزون بر این، حتی پیش از آغاز جنگ نیز برخی مدیران بین‌المللی در جلسات پشت درهای بسته نسبت به توان مالی عربستان برای تأمین نقدینگی پروژه‌ها ابراز تردید می‌کردند. حملات اخیر بر دلهره سران این شرکت‌ها افزود، هرچند بسیاری از آن‌ها تمایل نداشتند آغازگر اعلام انصراف از این همایش باشند.

به گزارش فایننشال تایمز، آمریکا و بریتانیا پس از حملات اخیربه شهروندان خود هشدار داده‌اند از سفر به عربستان خودداری کنند، هشدارهایی که می‌تواند پوشش بیمه‌ای کارکنان شرکت‌هایبین‌المللی را برای حضور در چنین رویدادهایی دشوار کند.

 به نوشته این روزنامه، انتظار می‌رود تعویق نشست ریاض بار مالیدرگیری با انصارالله را برای عربستان سنگین‌تر کند.

با این همه، نشست سرمایه‌گذاری آینده پیش از این نیز از بحران‌های سنگینی گذر کرده است. در سال ۲۰۱۸ و پس از ماجرای قتل جمال خاشقجی، بسیاری از مدیران نامدار غربی از حضور در همایش انصراف دادند، هرچند چهره‌هایی مانند کن موئلیس از وال‌استریت روابط خود را با دولت سعودی حفظ کردند و شرکت او بعدها به مشاور کلیدی ریاض تبدیل شد. در اوج همه‌گیری کرونا نیز بخشی از نشست‌ها به شیوه مجازی دنبال شد.

این نهاد علاوه بر اجلاس سالانه در ریاض، همایش‌هایی در سطح جهان برگزار می‌کند، از جمله رویدادی در میامی که دونالد ترامپ امسال نیز در آن به سخنرانی پرداخت.

موج لغو و تعویق برنامه‌ها در عربستان تنها به داووس صحرا محدود نمانده است. نشست سران اتحادیه اروپا و شورای همکاری خلیج فارس در ریاض به تعویق افتاد، نخستین دوره نمایشگاه سرمایه‌گذاری املاک خاورمیانه به سال ۲۰۲۷ موکول شد و رقابت‌های تنیس اسلم شش پادشاه نیز تا دسامبر به تأخیر افتاد. کنگره جهانی نفت نیز هرچند اخیراً در ریاض برگزار شد، اما با انصراف و غیبت رهبران نفتی از جمله مدیران شل و بی‌پی همراه بود.

دامنه این اختلالات به کشورهای همسایه نیز کشیده شده است. اجلاس بازارهای سرمایه در دبی که قرار بود در ماه مه برگزار شود تا دسامبر به تعویق افتاد و رویداد «دبی فیوچر فایننس ویک» نیز به نوامبر منتقل شد. مجمع اقتصادی قطر در دوحه نیز با تأخیر مواجه شد و در سپتامبر در نیویورک برگزار گردید.