آیا نتانیاهوهای جدید در راهند؟

«سایمون اسپیکمن کوردال» در گزارش دیروز شنبه در الجزیره نوشت، به‌جز یائیر گولان، رویکرد تمام این افراد نسبت به چالش‌های اسرائیل، اساسا راست‌گرایانه است. هیچ‌یک از آنها متعهد به تشکیل کشور فلسطین نیستند. همچنین، هیچ‌یک از آنها اقدامات نظامی اسرائیل علیه لبنان، سوریه، یمن، قطر و ایران را زیر سوال نبرده‌اند، بلکه انتقادهایشان عمدتا متوجه این نکته بوده که چگونه این اقدامات باعث شده است تا «وجهه اسرائیل مخدوش شود». «آرون برگمن»، عضو ارشد هیات علمی کینگز کالج لندن، می‌گوید: «نیروهای مسلط در جریان اپوزیسیون، نظیر بنت، لیبرمن یا آیزنکوت، نماینده سیاست‌های راست‌گرایانه هستند. آنها حاضر نیستند به مساله اصلی و بنیادینی بپردازند که در کانون همه مسائل قرار دارد: مساله فلسطین و آرمان فلسطینیان برای کسب استقلال.» او این افراد را همان نتانیاهو می‌داند؛ با این تفاوت که آنها فاقد اتهامات فساد هستند و از حمایت چهره‌های راست افراطی - همچون ایتامار بن‌گویر (وزیر امنیت داخلی) و بزالل اسموتریچ (وزیر دارایی) - نیز  برخوردار نیستند.

چهره‌های اصلی اپوزیسیون چه دیدگاه‌هایی را نمایندگی می‌کنند؟

۱- گادی آیزنکوت: حزب یاشار

آیزنکوت که به‌عنوان طراح «دکترین ضاحیه» در سال۲۰۰۸ شناخته می‌شود بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ ریاست ستاد کل ارتش اسرائیل بود. این چهره ۶۶ساله در سال۲۰۲۲ با پیوستن به ائتلاف «اتحاد ملی» به رهبری بنی‌گانتس (وزیر جنگ پیشین) وارد عرصه سیاست شد و بعدها به کابینه جنگی پیوست که نتانیاهو پس از ۷اکتبر۲۰۲۳ تشکیل داده بود. در دسامبر همان سال، پسر ۲۵ساله‌اش «گال» و دو تن از برادرزاده‌هایش در جریان مشارکت در نسل‌کشی غزه کشته شدند. در ژوئن ۲۰۲۴، او به همراه گانتس از کابینه جنگ کناره‌گیری کرد و نتانیاهو را متهم ساخت که فاقد راهبردی برای پایان دادن به جنگ است. یک سال بعد، آیزنکوت حزب «یاشار» را تاسیس کرد.

این حزب خواهان تشکیل کابینه‌ای حرفه‌ای، خدمت نظامی برای همه – از جمله یهودیان ‌ارتدوکس – و تشکیل یک کمیسیون تحقیق برای بررسی ناکامی‌های پیش از هفتم اکتبر است. اگرچه مواضع او در بسیاری از مسائل سیاست خارجی اسرائیل به‌طور قابل‌توجهی مبهم است؛ اما او از اتکای دولت به ایالات متحده برای دستیابی به اهداف جنگی‌اش انتقاد کرده است. او همچنین به شدت به محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی ایالات متحده بر «آزادی عمل» اسرائیل در لبنان اعتراض کرد. آیزنکوت مشارکت «فهرست متحد عربی» (یا حزب «رعم») در ائتلاف پس از انتخابات را رد کرده است.

۲. نفتالی بنت، یائیر لاپید: «بی‌یاحاد»

«بی‌یاحاد» (به معنای «با هم») نام فهرست مشترکی است که در آوریل۲۰۲۶ توسط نخست‌وزیران پیشین، نفتالی بنت و یائیر لاپید، معرفی شد. این دو نفر در فاصله سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۲ در مجموع به مدت ۱۸ماه در مقام نخست‌وزیر خدمت کردند. بنت، ۵۴ساله و از حامیان دیرینه شهرک‌های غیرقانونی در کرانه باختری اشغالی، در صدر این فهرست قرار دارد و لاپید، ۶۲ساله و بنیان‌گذار حزب «یش عتید»، در جایگاه دوم است.

هیچ‌یک از آنها حل مناقشه اسرائیل و فلسطین را در اولویت قرار نداده و از تشکیل کشور فلسطین حمایت نکرده‌اند. اگرچه ائتلاف سال۲۰۲۱ آنها شامل حزب «رعم» (فهرست عربی متحد) نیز می‌شد، اما بنت اذعان کرده که این اقدام به معنای نقض یک وعده انتخاباتی بوده است. لاپید از حامیان سرسخت جنگ علیه ایران است، همچنین به ارتش و سرویس‌های امنیتی اسرائیل بابت حمله سپتامبر۲۰۲۵ به دوحه، پایتخت قطر، تبریک گفت. آنها به دنبال تشکیل کابینه هستند که صرفا متشکل از احزاب صهیونیستی باشد و هرگونه اتکا به احزاب عربی را نیز رد می‌کنند.

۳. آویگدور لیبرمن: حزب «اسرائیل خانه ما»

لیبرمنِ ۶۸ساله که تندروترین چهره در جمع همراهان لاپید محسوب می‌شود، حزب «اسرائیل خانه ما» (یسرائیل بیتینو) را در سال۱۹۹۹ با هدف نمایندگی مهاجران روس‌زبانی که گرایش‌های راست‌گرایانه دارند، تاسیس کرد. لیبرمن که زمانی تحت حمایت نتانیاهو بود، اکنون هرگونه همکاری تحت رهبری او، یا پیوستن به ائتلافی را که شامل احزاب یهودیان ‌ارتدوکس (حریدی) باشد یا به احزاب عربی - که او آنها را «ضد صهیونیست» می‌نامد - متکی باشد، رد کرده است.

در نوامبر۲۰۲۳، لیبرمن ادعای سال۲۰۱۸ خود را - که در آن زمان به‌عنوان وزیر دفاع مطرح کرده بود - تکرار کرد و گفت که «هیچ بی‌گناهی در غزه وجود ندارد». در ماه فوریه، او از گذرگاه «کرم ابوسالم» (که اسرائیلی‌ها آن را «کرم شالوم» می‌نامند) بازدید کرد و کابینه نتانیاهو را متهم کرد که با اجازه دادن به ورود حداقلِ کمک‌های بشردوستانه به غزه، در حال تامین مالی حماس است. رهبر حزب «اسرائیل خانه ما» (یسرائیل بیتینو) همواره حامی نسل‌کشی اسرائیل و اقدامات نظامی پس از آن بوده است. در سپتامبر ۲۰۲۵، او نیز همچون دیگر سیاستمداران اسرائیلی، از نتانیاهو به‌خاطر عذرخواهی از دوحه انتقاد کرد. او با هرگونه خویشتن‌داری در تهاجم به لبنان مخالفت کرد.

۴. یائیر گولان: رهبر حزب دموکرات‌ها

گولان تنها کسی به شمار می‌رود که برای همکاری با احزاب فلسطینی آمادگی دارد. او رهبر «دموکرات‌ها» به شمار می‌رود؛ حزبی لیبرال که در سال۲۰۲۴ از ادغام حزب کارگر و حزب سکولار و سوسیال‌دموکرات «مرتز» شکل گرفت. گولان ۶ سال است که سرلشکر بازنشسته و معاون پیشین رئیس ستاد کل ارتش است، به‌دلیل عزیمت به مناطق جنوبی در جریان حمله حماس در سال ۲۰۲۳ و کمک به دفع آن، در داخل اسرائیل مورد تحسین قرار گرفت.

در میان طیف مخالفان نتانیاهو، گولان تنها کسی است که از اهداف جنگی انتقاد می‌کند؛ او استدلال می‌کند که دستاوردهای نظامی، به‌دلیل فقدان یک استراتژی دیپلماتیک و سیاسی منسجم، در حال هدر رفتن هستند. او وزرای کابینه را متهم کرد که از گرسنگی دادن به کودکان فلسطینی در این منطقه، ابراز خرسندی می‌کنند. او بعدها، پس از انتقادات گسترده در اسرائیل، از این اظهارات عقب‌نشینی کرد. به‌رغم تمایل گولان به همکاری با احزاب فلسطینی، در ماه سپتامبر از رد صلاحیت سامی ابو شهاده، رهبر حزب عرب بلد، به دلیل مقاله‌ای درباره ۷اکتبر حمایت کرد. «روی زور»، متخصص سیاست اسرائیل در دانشگاه اسکس، گفت که به‌رغم اختلافات ایدئولوژیک گولان و لیبرمن در مورد امنیت و درگیری، «بدون این دو، هیچ ائتلاف برنده‌ای وجود نخواهد داشت».