تبر شی بر ریشه «درختان بیمار»

«کریس باکلی» در گزارش دیروز دوشنبه در نیویورک‌تایمز نوشت، تداوم کارزار شی برای کنترل همه‌جانبه، همین ماه به نمایش درآمد زمانی که حزب کمونیست تحقیقاتی را درباره «هوانگ چی‌فان»، شهردار سابق چونگ‌کینگ (شهری در جنوب غربی چین) اعلام کرد. هوانگ پس از ترک پست خود همچنان چهره‌ای سرشناس باقی مانده بود و از سقوط چند تن از مقامات حزبی که زیر دستشان خدمت کرده بود، جان سالم به در برده بود.

خبر مربوط به هوانگ درست پیش از آن منتشر شد که کمیته مرکزی حزب خود را برای گردهمایی در پکن آماده می‌کرد. انتظار می‌رود در جریان این نشست چهارروزه که شامل صدها مقام رسمی است [از دوشنبه ۴آبان۱۴۰۵ در پکن آغاز و تا پنج‌شنبه ۷آبان ادامه خواهد داشت] زمینه برای تضمین چهارمین دوره رهبری شی در حزب طی سال آینده فراهم شود و همچنین مقررات سخت‌گیرانه‌ای برای نظارت دقیق بر مقامات به تصویب برسد. حزب در حال آماده شدن برای کنگره بعدی خود است که هر پنج‌سال یک‌بار برای اعلام بازنگری و تغییرات در کادر رهبری برگزار می‌شود. در جریان کنگره اواخر سال ۲۰۲۷، شی باید گروه جدیدی از مقامات جوان‌تر را برای کار زیر نظر خود منصوب کند. «نیل توماس»، پژوهشگر ارشد سیاست چین در موسسه سیاست جامعه آسیا، گفت: «شی می‌خواهد میراثش چه باشد؟ من فکر می‌کنم پیش از هر چیز، یک حزب کمونیست قوی‌تر است، شاید حتی بیشتر از یک چین قوی‌تر. تا آنجا که به او مربوط می‌شود، اولی پیش‌شرط اصلی برای دومی است.»

یک دوره پنج‌ساله دیگر، موقعیت شی را به‌عنوان مسلط‌ترین رهبر چین طی چند دهه اخیر تثبیت خواهد کرد؛ به‌ویژه از آن رو که او هیچ جانشین مشخصی ندارد. کمیته مرکزی فعلی زمانی که در آخرین کنگره حزب در سال۲۰۲۲ تشکیل شد، ۳۷۶عضو داشت. اما تصفیه‌های شی تلفات خود را داشته است. در نشست کمیته در سال گذشته، میزان حضور به ۳۱۵مقام کاهش یافت و این هفته با توجه به مقاماتی که اخراج، تحت بازرسی یا ناپدید شده‌اند، این رقم می‌تواند به حدود ۳۰۰نفر یا کمتر سقوط کند. شی در سخنرانی ابتدای امسال خود که این ماه منتشر شد، گفت تعداد زیادی از مقامات از اجرای وفادارانه دستورات ناکام می‌مانند و در عوض ادای اطاعت درمی‌آورند. او گفت برخی «دوچهره» بودند و بی‌احترامی خود به قوانین و ارزش‌های حزب را پشت نقاب وفاداری پنهان می‌کردند. او با تشبیه مقامات فاسد به درختان بیمار گفت که حزب باید «درختان بیماری را که باید از ریشه کنده شوند، بیرون بکشد و آنهایی را که باید قطع شوند، تبر بزند.» بخش بزرگی از برنامه شی، کار طاقت‌فرسای اداره حزب کمونیست با ۱۰۱‌میلیون عضو است که بسیاری از آنها از مقامات هستند. این تشکیلات حزبی ابزاری است که شی از طریق آن بر دومین اقتصاد بزرگ جهان نظارت می‌کند و ۱.۴میلیارد نفر را کنترل می‌کند.

او از زمان به قدرت رسیدن در سال۲۰۱۲، قدرت حزب را با گسترش دامنه نفوذ آن به کارخانه‌ها، روستاها، مدارس و تقریبا تمام زوایای جامعه احیا کرده است. به نظر می‌رسد شی بر این باور است که مشکلات در بدنه رسمی و دولتی چین ریشه در فقدان انضباط و نبود ستون فقرات ایدئولوژیک دارد. راهکار او برای این امر «خودانقلابی گری» است؛ برنامه‌ای شامل بازرسی‌های مداوم، ارزیابی‌های شخصی و جلسات انتقاد که برای به چالش کشیدن کادرها و هوشیار نگه داشتن آنها طراحی شده است. بر اساس آمار رسمی، در سال۲۰۲۳ بازرسان ۴۹مقام در پست‌های استانی یا وزارتی و ۲۴هزار مقام در پست‌های سطوح شهرستانی را مجازات کردند؛ سال گذشته [۲۰۲۵]، ارقام مربوطه به ۶۹مقام در پست‌های استانی یا وزارتی و ۳۵هزار مقام در پست‌های سطوح شهرستانی رسید. تصفیه‌های اخیر شی در ارتش شدیدتر بوده است. در اوایل امسال، «ژانگ یوشیا»، عالی‌رتبه‌ترین ژنرال چین، بازداشت و به فساد و عدم ‌وفاداری متهم شد. از سال۲۰۲۲، حدود ۱۰۰افسر ارشد تحت بازرسی قرار گرفته‌ یا به سادگی ناپدید شده‌اند که احتمالا تحت تحقیقات هستند.

احتمالا نظارت بر مقامات در آستانه کنگره حزب در سال آینده افزایش خواهد یافت. شی می‌خواهد اطمینان حاصل کند که با وجود همه این سختی‌ها، مقامات به حکومت و برنامه او برای تبدیل چین به یک ابرقدرت پیشرفته فناوری متعهد بمانند. سایر اقدامات اخیر بازرسان حزبی نشان می‌دهد که بدگمانی‌های شی ممکن است حتی به سطوح بالاتری نیز گسترش یابد، شاید تا «وانگ چی‌شان» ۷۸ساله، رهبر سابق کمیسیون مرکزی بازرسی انضباطی. وانگ در مرحله اول بر کارزار ضد فساد شی نظارت داشت و اکنون بازنشسته است. «جاناتان تزین»، پژوهشگر سیاست چین در موسسه بروکینگز که پیش‌تر در سازمان اطلاعات مرکزی (سیا) کار می‌کرد، گفت: «می‌توانم تصور کنم شی فکر کند وانگ، با وجود اینکه کارهای کثیف شی را برایش انجام داد، به‌عنوان یکی از معدود افرادی است که جرات و شاید جسارت لازم برای ایجاد دردسر برای شی را داشته باشد. این موضوع به طرز فکر شی و برداشت او از ریسک مربوط می‌شود.»