کلان بر پایه‌های عقلانیت جمعی خُرد

در سال ۱۹۵۷، میلتون فریدمن نظریه درآمد دائمی را مطرح کرد و گامی مهم در رفع این ابهام برداشت. رابرت هال با ترکیب این نظریه و فرض «انتظار عقلایی» نشان داد که انسان‌ها با استفاده از اطلاعات جدید، رفتار مصرفی خود را تنظیم می‌کنند؛ رویکردی که نشان‌دهنده عقلانیت جمعی آحاد جامعه است.

در سوی دیگر، مایکل وودفورد نشان داد که چگونه این اخبار در سیاستگذاری اقتصادی نقش ایفا می‌کنند. این دو رویکرد، دو روی یک سکه در شکل‌دهی تعادل اقتصاد کلان هستند که به ارتباط میان شفافیت سیاستگذار و تصمیمات عقلایی مردم وابسته‌اند.

شواهد تجربی اقتصاد ایران، از جمله افت شیب مصرف بخش خصوصی پس از اخبار تحریم‌ها در سال ۱۳۸۶، با این نظریه‌ها سازگار است و نشان می‌دهد خانوارها پیش از اثرگذاری رسمی تحریم‌ها، خود را برای شرایط دشوار آماده کرده‌اند.

این واقعیت‌ها گواهی بر عقلانیت متوسط جامعه است؛ اصلی که ایجاب می‌کند قضاوت و انتخاب جمعی مردم در تحلیل‌های اقتصادی و اجتماعی محترم شمرده شود.