خبرگزاری علت
دکتر پویا جبل‌عاملی*
نواح حراری اخیرا در مصاحبه‌ای با نشریه اکونومیست گفت که طی یک دهه آینده، هیچ انسانی در کره خاکی نمی‌داند سیستم مالی که به‌دست هوش مصنوعی ساخته شده، چگونه کار می‌کند. شاید به نظر این جمله بدبینانه باشد، اما همه ما معترفیم که احتمال وقوع آن بالاست. البته یک پارادوکس آزاردهنده در این جمله وجود دارد. سیستم مالی متکی بر «اعتماد» است. اگر مردم اعتماد نکنند نه بانکی ایجاد می‌شود و نه موسسه مالی.
تاکنون ممکن بوده مردم عادی از فرآیند و ابزارهای مالی آن چنان سر در نیاورند، اما به‌واسطه «اعتماد» بانک‌ها و صندوق‌های مختلف مالی به جای آنها در بازارهای مالی مشارکت داشتند. اکنون چگونه ممکن است سیستم مالی بر مبنای اعتمادی به‌وجود بیاید که هیچ‌کس از آن سر درنمی‌آورد؟ پاسخ می‌تواند آن باشد که با اعتماد به هوش مصنوعی. اما همین اعتماد نیز امروز مخدوش است. با وجود این پارادوکس، باز از این سناریو نمی‌توان چشم‌پوشی کرد که حداقل در کوتاه‌مدت، ممکن است سطح اعتمادی ایجاد شود و سیستم مالی بر سرکار آید که تنها هوش مصنوعی از زیر و بم کارکرد آن خبر دارد. جایی که مشخص نیست تغییر روند بازارهای مالی اثر یک شوک است یا تصمیم AI؛ جایی که هر لحظه باید احتمال تبانی و بالابردن قیمت و سپس فروش (Pump and Dump) را داشت و حتی آربیتراژکنندگان نیز دیگر نمی‌توانند مانند قبل عمل کنند؛ زیرا بازارها می‌توانند سریع معکوس شوند. به نوعی حتی سیگنالینگ قیمت نیز اطلاعات واضحی از خود بروز نمی‌دهد. اما حال نکته حساس دیگری از راه می‌رسد. سیاست پولی، سیاست احتیاطی کلان و خرد و اصولا نظارت بر پدیده‌ای که نمی‌دانی چگونه کار می‌کند، چگونه میسر است؟ در این سناریو بانکداران مرکزی چگونه باید سیاستگذاری کنند؟
سیاستگذاری مدرن پولی مبتنی بر فهم متقابل بین بازار و بانک مرکزی است. به عبارت دیگر سیاستگذار از طریق مدل‌سازی رفتار عاملان اقتصادی، واکنش آنان را به هر سیاست پیش‌بینی می‌کند و از سوی دیگر، با تکیه بر قاعده پولی و سیاست ارتباطی، رفتار و فکر و سیاست خود را برای عاملان فاش می‌سازد و ادبیات موضوع و تجربه به عینه نشان داده که این شفاف‌سازی یاری‌گر بانک مرکزی در رسیدن به اهدافش است. بنابراین نوعی «درک متقارن» بین مردم و بانک مرکزی وجود دارد. AI وضعیت را به «عدم تقارن درک» مبدل می‌سازد. به عبارت دیگر در عصر هوش مصنوعی ما به جای مشکل «عدم تقارن اطلاعات» با «عدم تقارن درک» مواجهیم.
در شرایط فعلی، بانک مرکزی با دانستن چگونگی واکنش بازارهای مالی به سیاست خود و سپس نوع اثرپذیری بخش واقعی اقتصاد به آن واکنش که اصطلاحا به آن مکانیسم انتقال می‌گوییم، از ابزارهای سیاستی خود استفاده می‌کند. در شرایط عدم تقارن درک، مکانیسم انتقال مبهم است. به عبارت دیگر، بانک مرکزی نمی‌داند، واکنش بازارهای مالی به سیاست احتمالی او چگونه است. چرا نمی‌داند؟ چون بازارهای مالی که توسط AI اداره می‌شود با دانستن تابع واکنش بانک مرکزی، خیلی قبل‌تر منتظر سیاستی که امروز بانک مرکزی ریخته است، بودند. در واقع در بازی میان فعالان اقتصادی – بخوانید AI- و بانک مرکزی، این AI است که غالب است و عملا در این فضا، سیاست پولی معنا پیدا نمی‌کند. همین وضعیت در مورد سیاست‌ها و نظارت‌های مختلفی که بانک مرکزی عهده‌دارش است نیز صادق است. وضعیتی را در نظر بگیرید که AI درک کند، بانک مرکزی واقعا متعهد به قاعده عدم نجات فلان موسسه مالی نیست، در این حالت موسسه مالی را به کژمنشی حاد هدایت می‌کند و در آخر مطمئن است که این به نفع موسسه است و البته هزاران مثال دیگر!
نمی‌توان کتمان کرد که این یک انقلاب در بازارهای مالی است و بانک مرکزی نیز شاید در این بین بهتر بداند که امر سیاستگذاری را به AI بسپارد و دیگر چه جهانی خواهد بود! اما به هر رو اگر واقعا سناریوی حراری رخ دهد، سیاستگذار نیز نیازمند ابزاری است که از درون خود آن سیستم بر آن سیاستگذاری کند. حتی اگر رئیس کل بانک مرکزی هم نداند چرا این سیاست پولی اتخاذ شده، اگر قرار باشد بازارهای مالی به AI اعتماد کند، سیاستگذار هم چاره‌ای جز این کار ندارد!
* اقتصاددان
سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد را بشنوید:
پویا جبل عاملی، مترجم و اقتصاددانی که مدرک دکتری خود را از دانشگاه لستر انگلیس گرفته است. او کتاب‌های اقتصادی مهمی را به زبان فارسی برگردانده است. از بهترین ترجمه‌های پویا جبل عاملی می‌توان به «اقتصاد کلان مدرن»، «چرا کشورها شکست می‌خورند» و «جاده باریک آزادی» اشاره کرد.
- ماجرای «پا کوبیدن» پزشکیان جلو ژنرال روس چه بود؟
- ادعای العربیه درباره پیشنویس چارچوب مذاکرات ایران و آمریکا/ انتقال اورانیوم به کشور ثالث/ چین نقش ضامن را ایفا می کند؟
- افزایش مجدد حقوق بازنشستگان و حقوقبگیران قطعی شد؟
- روسیه: اطلاعاتی از آمریکا درباره حمله تروریستی در مسکو دریافت شد
- قیمت یک کیلوگرم تریاک به ۵۰۰ میلیون تومان رسید؟/ جنگ چه تغییری در بازار موادمخدر ایجاد کرد؟
- غیر فعال شدن کارت سوخت خودرو و موتورسیکلتها صحت دارد؟
- سرلشکر عبداللهی: منتظر اقدام دشمن نخواهیم ماند/ پاسخ ما فوری، اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی خواهد بود
- «طرح دیوانهوار» یا «توافق»؛ تنش ایران و آمریکا به کجا میانجامد؟
- دستور فرمانده کل قوا به فرماندهان ارشد نیروهای مسلح/ پاسخ «فوری، اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی»
- پیش بینی تریتا پارسی درباره طولانی شدن جنگ آمریکا علیه ایران/ احتمالا این جنگ تبدیل به بخشی از روال عادی شود اگر...+ فیلم
- خیز احزاب عربی برای کنار زدن نتانیاهو/ آماده مذاکره با اردوگاه تغییر هستیم
- نامه سرگشاده آخوندی به پزشکیان/ به نامه ونس پس از مشورت پاسخ بدهید
- ادعای ترامپ درباره مذاکرات ایران و آمریکا/ جنگ با تهران، جنگ سنتی نیست+ فیلم
- آیزنکوت: به هیچوجه با نتانیاهو همکاری نخواهم کرد
- پیام هشدارآمیز تهران؛ پاسخ نظامی آینده فراتر از تصور و شوکهکننده خواهد بود!
- ادعای جدید ترامپ علیه ایران/ من فقط به یک چیز علاقه دارم، هرگز به تهران اجازه دستیابی به سلاح هستهای ندهیم/ نفت بیشتری نسبت به ۷ ماه پیش از تنگه هرمز عبور می‌کند
- بارندگی شدت میگیرد/ ۱۷ استان منتظر باران و رعدوبرق باشند
- نبویان: در میان مردم درخواست مجوز ساخت بمب اتم از مقام معظم رهبری را مطرح کردم/ مردم با تکبیر تایید کردند
- آکسیوس: مذاکرهکنندگان قطری به مدت ۱۲ ساعت در تهران مشغول گفتوگوهای مستمر بودهاند/ مذاکرات همچنان ادامه دارد
- ادامه زنجیره مصرف با معرفی تریاک بهعنوان مادهای برای درمان/ بیشترین گروه مصرفکننده را جوانان ۲۵ تا ۳۵ سال تشکیل میدهند
- سفر مخفیانه وزیر جنگ آمریکا به اسرائیل/ هگست با نتانیاهو دیدار کرد
- لاوروف،: زلنسکی برای دیدار با پوتین باید به مسکو بیاید/ ما امنیت او را تضمین میکنیم
- طرح خرید اعتباری برای بازنشستگان کلید خورد
- عراقچی: در حال حاضر هیچ برنامهای برای دیدار با مقامات آمریکایی وجود ندارد/ پس از موافقت واشنگتن با شروط ایران، تصمیم گیری خواهیم کرد/ برای همه سناریوها آمادهایم
- ربایش یک قایق ماهیگیری ایرانی توسط دزدان دریایی سومالی
نظر شما