سقوط سهام فناوری چین، هشداری برای بازارهای جهانی

به گزارش خبرنگار گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد، مشکلات اخیر بازار سهام چین در حوزه هوش مصنوعی می‌تواند زنگ خطری برای سایر نقاط جهان باشد. در گذشته نه‌چندان دور، چین برای سرمایه‌گذاران بزرگ‌ترین داستان همگرایی اقتصادی دنیا بود.

بر اساس این روایت، استانداردهای زندگی در چین به سطح غرب می‌رسید و اقتصاد و ارزش بازار سهام آن همگام با هم رشد می‌کرد. سرمایه‌گذاران تنها باید پیش از آنکه دیگران از راه برسند، جایگاه خود را در سمت درست تاریخ تثبیت می‌کردند.

در سال‌های اخیر اما جذابیت چین برای سرمایه‌گذاران جهانی بر منطق متفاوتی استوار بوده که به جای همگرایی، بر تنوع‌بخشی تأکید دارد.

به نوشته اکونومیست، اکنون دیگر کمتر از سرنوشت محتوم چین سخن گفته می‌شود و در عوض ویژگی‌های خاص این کشور بیشتر به رسمیت شناخته شده است. روشن است که چین مطابق سیاست‌های حزب کمونیست خود عمل می‌کند و همین موضوع باعث می‌شود بتواند از روندهای جهانی، چه مثبت و چه منفی، متمایز عمل کند.

بازار سهام یکی از نمونه‌های اخیر این تفاوت عملکرد است. با وجود فراز و نشیب‌ها، شاخص جهانی سهام «ام‌اس‌سی‌آی» در سال جاری میلادی حدود ۱۰ درصد رشد داشته است.

سایر اقتصادهای شرق آسیا مانند کره جنوبی و تایوان نیز با موج هوش مصنوعی به ارتفاعات بسیار بالاتری دست یافته‌اند. چین هم که عمیقاً در زنجیره تأمین هوش مصنوعی جای گرفته و سازندگان نوآور مدل‌های هوش مصنوعی مانند «زی‌ای‌آی» و «مینی‌مکس» را دارد که سهام هر دو در بورس هنگ‌کنگ معامله می‌شود، مسیر متفاوتی را پیموده است.

با این حال سهام حوزه فناوری چین در نیمه دوم ۲۰۲۶ در بازارهای داخلی و خارجی سقوط کرده و شاخص سهام‌های ممتاز این کشور یعنی «سی‌اس‌آی ۳۰۰» در سال ۲۰۲۶ حدود ۱۳ درصد کاهش یافته است.

دولت چین از این استثناگراییِ منفی خسته به نظر می‌رسد و همین امر باعث شده «تیم ملی» یا همان نهادهای مالی دولتی، برای حمایت از بازار وارد عمل شوند. بانک مرکزی چین نیز ۲ نوامبر (۱۱ آبان) اعلام کرد طرحی را برای کمک به سرمایه‌گذاران نهادی مانند بیمه‌ها و کارگزاری‌ها احیا خواهد کرد تا وثیقه‌های نقدشونده لازم برای تأمین مالی خرید سهام را به دست آورند.

همچنین هزینه استقراض برای شرکت‌هایی که قصد بازخرید سهام خود را دارند، کاهش خواهد یافت.

اما چرا بازار سهام چین دچار رخوت شده است؟بخشی از آن به همان ویژگی‌های خاص اقتصادی چین بازمی‌گردد. برای نمونه سیاست‌های مالی را در نظر بگیرید. در حالی که دیگر اقتصادهای بزرگ از انضباط بودجه‌ای سود می‌برند، اما بعید است چندان به آن پایبند باشند، چین درست زمانی که باید سیاست‌های انبساطی اتخاذ کند، کمربندها را سفت کرده است.

به برآورد بانک گلدمن ساکس، نسبت کسری مالی چین به تولید ناخالص داخلی، با تعریف گسترده کسری مالی، در سال ۲۰۲۶ حدود ۱.۴ واحد درصد کاهش خواهد یافت.

رکود بی‌پایان بخش مسکن نیز همچنان هزینه‌های سنگینی تحمیل می‌کند. به عنوان مثال، مؤسسه رتبه‌بندی فیچ ۲۹ اکتبر (۷ آبان) اعلام کرد ممکن است رتبه اعتباری اوراق بدهی گروه «ژوهای هوآفا» را کاهش دهد.

این مجموعه بزرگ دولتی با بدهی‌های هنگفتی روبه‌رو است و گزارش‌ها حاکی از آن است که پرداخت دو محصول مالی از نوع تراست، یعنی تعهدات بدهی غیرقابل معامله در بورس، را به تأخیر انداخته و برای وام‌های بانکی تقاضای تمدید کرده است.

اگرچه بعید به نظر می‌رسد که شهر ژوهای به عنوان مالک اصلی این گروه اجازه دهد اوراق بدهی قابل معامله در بورس آن نکول شود، اما همین اخبار باعث افت شدید قیمت سهام زیرمجموعه بورسی آن در بخش املاک و مستغلات، به میزان حدود ۲۰ درصد، شده است.

توضیح دیگری برای عملکرد ضعیف چین وجود دارد که نگران‌کننده‌تر است. این کشور ممکن است قربانی زودهنگام روندی باشد که در حال گسترش به سراسر جهان است؛ کاهش اشتیاق برای هوش مصنوعی. در غرب، سرمایه‌گذاران نگرانند که مدل‌های هوش مصنوعی در نهایت به کالاهایی معمولی و قابل جایگزینی بدل شوند که قدرت قیمت‌گذاری را از بین می‌برند و شرکت‌های نوآور را در حفظ برتری خود نسبت به رقبا ناتوان می‌سازند. این پایانِ ناخوشایند در چین تقریباً نقطه شروع صنعت بوده است.

آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی در چین به‌طور علنی وزن‌های ریاضی مدل‌های خود را به اشتراک گذاشتند. این کار گرچه باعث جذب نخبگان و تشویق به پذیرش گسترده شد، اما هزینه تجاری گزافی به همراه داشت.

طبق گزارش شرکت تحقیقاتی «اپوک ای‌آی»، مجموع درآمدهای مرتبط با هوش مصنوعی در شش شرکت پیشرو چین، تنها حدود یک‌دهمِ مجموع درآمدهای دو شرکت برتر آمریکایی یعنی «اوپن ای‌آی» و «آنتروپیک» است.

چین ممکن است پیش‌نمایشی از اتفاقاتی باشد که هنگام برابر شدن عرضه سهام جدید فناوری با تقاضا رخ می‌دهد. بازار چین با سیل عرضه اولیه‌ها، اشتهای سرمایه‌گذاران را به چالش کشیده است. آمریکا نیز ممکن است با عرضه اولیه مورد انتظار سهام «آنتروپیک» با پدیده‌ای مشابه مواجه شود. ویژگی‌های خاص چین بسیاری از سرمایه‌گذاران جهانی را دور کرده است، اما نگرانی بزرگ‌تر در محافل فناوری این است که وضعیت فعلی چین به آینده سایر نقاط جهان تبدیل شود. شاید چین در این مسیر یک نمونه استثنایی نباشد و صرفاً پیش‌نشانه‌ای برای دیگران باشد.