ترامپ چگونه در دام وعده‌های نتانیاهو افتاد؟

به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-کامران کرمی: شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا، بار دیگر پیامدهای سیاسی تصمیم دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور این کشور، برای آغاز جنگ علیه ایران را در کانون توجه قرار داد. ترامپ در شب انتخابات اذعان کرد که این ناکامی به ایران مربوط بوده است. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، نیز صریح‌تر به این موضوع اشاره کرد و در شبکه ایکس نوشت: «دلیل شکست ما جنگ است». فارن پالیسی در گزارشی به این مساله پرداخت که این جنگ نتیجه اطمینان بیش از حد رئیس‌جمهور آمریکا به ارزیابی‌هایی بود که بدون توجه کافی به خطرات و سناریوهای احتمالی، مبنای تصمیم‌گیری قرار گرفتند در حالی‌که ترامپ پیش از آغاز تهاجم علیه ایران، نسبت به پیامدهای آن هشدار دریافت کرده بود.

بر اساس روایت مگی هابرمن و جاناتان سوان، خبرنگاران نیویورک‌تایمز، مقام‌های اطلاعاتی آمریکا نسبت به بخش‌های مهمی از استدلال بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، برای آغاز جنگ تردید داشتند. نتانیاهو مدعی شده بود که برنامه موشکی ایران طی چند هفته نابود می‌شود، تهران قادر به بستن تنگه هرمز نخواهد بود و حملات گسترده می‌تواند حکومت را بی ثبات و زمینه تغییر آن را فراهم کند.

اما ارزیابی مقام‌های آمریکایی با توهمات نتانیاهو فاصله داشت. جان رتکلیف، رئیس سازمان سیا، در گزارش خود ادعای تغییر حکومت بر اثر حملات هوایی را «مضحک» دانست. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، برای بازگویی منظور او وارد بحث شد و گفت: «به عبارت دیگر، این حرف‌ها مزخرف است» جی‌دی ونس نیز با تحلیل رتکلیف موافق بود و دن کین، رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، به ترامپ هشدار داد که اسرائیل معمولا در توصیف توانایی‌های خود بزرگ‌نمایی می‌کند و طرح‌هایش لزوما از انسجام و دقت کافی برخوردار نیستند. پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، تنها فردی بود که بدون هیچ قید و شرطی از جنگ با ایران حمایت کرد؛  با وجود این هشدارها، ترامپ تصمیم به آغاز جنگ گرفت.

فارن پالیسی این رویکرد را در چارچوب سابقه‌ای طولانی‌تر در سیاست خارجی آمریکا بررسی می‌کند؛ سابقه‌ای که جنگ‌های ویتنام و عراق از برجسته‌ترین نمونه‌های آن هستند. در هر دو مورد، تصمیم‌گیرندگان ارشد به‌جای توجه به ارزیابی‌های محتاطانه و شواهد مخالف، اطلاعاتی را برجسته کردند که از پیش‌فرض‌هایشان حمایت می‌کرد.

در آستانه جنگ عراق در سال ۲۰۰۳، پل ولفوویتز، معاون وقت وزیر دفاع آمریکا، به‌دنبال یافتن شواهدی درباره ارتباط صدام حسین، دیکتاتور عراق، با حملات یازدهم سپتامبر و القاعده بود؛ درحالی‌که سازمان سیا بارها اعلام کرده بود مدرکی برای اثبات چنین ارتباطی وجود ندارد. با این حال، ادعاهای مربوط به ارتباط عراق با تروریسم و وجود تسلیحات کشتار جمعی سبب شد تا جنگی علیه عراق به راه انداخته شود.

تجربه ویتنام نیز الگوی مشابهی داشت. قطعنامه خلیج تونکین در سال ۱۹۶۴، که مبنای گسترش اختیارات نظامی رئیس‌جمهور آمریکا شد، بر ادعای حمله ویتنام شمالی به ناوشکن‌های آمریکایی استوار بود؛ حمله‌ای که اساسا رخ نداده بود. در ادامه جنگ نیز والت روستو، مشاور امنیت ملی لیندون جانسون، با برجسته کردن گزارش‌های امیدوارکننده و نادیده گرفتن ارزیابی‌های هشداردهنده، تصویری خوش‌بینانه از روند جنگ به رئیس‌جمهور ارائه می‌کرد.

وجه مشترک این تجربه‌ها، غلبه اعتمادبه‌نفس سیاسی بر ارزیابی کارشناسی و نادیده گرفتن پیامدهای احتمالی تصمیم‌های نظامی است. تصمیم ترامپ درباره به راه انداختن جنگ علیه ایران نیز در همین چارچوب قابل بررسی است. رئیس‌جمهوری که پیش‌تر مخالفت با جنگ‌های خارجی و درگیری‌های بی‌پایان را از محورهای اصلی مواضع سیاسی خود قرار داده بود، این بار هشدارهای معاونش، وزیر خارجه، رئیس سازمان سیا و فرمانده ارشد نظامی آمریکا را نادیده گرفت.

شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان نشان داد که پیامدهای چنین تصمیمی به میدان نبرد محدود نمی‌ماند و می‌تواند مستقیما بر سیاست داخلی آمریکا اثر بگذارد. با تبدیل ایران به یکی از موضوعات مهم رقابت‌های مقدماتی جمهوری‌خواهان برای انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸، پرسش اصلی این است که آیا ترامپ همچنان بر رویکرد نظامی خود پافشاری خواهد کرد یا هزینه‌های سیاسی جنگ، او را به بازنگری در تصمیمی وادار می‌کند که هشدارهای کارشناسان درباره آن از ابتدا روشن بود./