فرانسه در آستانه غیرقابل‌حکمرانی شدن

نونیِز افزود که علاوه بر ۱۰هزار نیروی پلیس بیشتر، این عملیات شامل ماشین‌های آب‌پاش، خودروهای زرهی، پلیس اسب‌سوار، بالگردها و پهپادها می‌شود. اعتراضات دیروز شنبه در میلان، رم و تورین (ایتالیا)؛ در وین (اتریش)؛ در مادرید، بارسلونا و دیگر شهرهای اسپانیا و همچنین در لیسبون و پورتو در پرتغال، دوبلین در ایرلند و تیرانا در آلبانی برگزار شد. با این حال، در فرانسه چند شهر تظاهرات را ممنوع یا آنها را مجبور به تغییر مسیرهای برنامه‌ریزی‌شده کردند تا از مغازه‌ها و ساختمان‌های عمومی محافظت کنند. حزب «فرانسه تسلیم‌ناپذیر»، حزب چپ‌گرای افراطی به رهبری ژان-لوک ملانشون، اعلام کرد که دولت «از مرزهایی که یک مردم‌سالاری را از یک حکومت مستبد و پلیسی جدا می‌کند عبور کرده است». او افزود که این ممنوعیت‌ها تنها «باعث ایجاد هرج‌ومرج بیشتر می‌شود».

«سایمون کوپر» هم در فایننشال‌تایمز نوشت، در ۲۵سال زندگی‌ام در پاریس، هرگز چنین بی‌نظمی عمومی و چنین سیاست‌های افراطی و غیرقابل‌انعطافی را ندیده بودم. نظرسنجی‌ها پیش‌بینی می‌کنند که مارین لو پن، رهبر راست افراطی – که از هرج‌ومرج تقویت شده است – در ۲مه به‌عنوان رئیس‌جمهور انتخاب خواهد شد؛ آن هم با وجود اینکه ممکن است به‌دلیل محکومیت به اختلاس بودجه پارلمان اروپا، کارزار خود را با پابند الکترونیکی برگزار کند. این نخستین صعود راست افراطی به قدرت در یکی از سه کشور بزرگ اروپا (آلمان، فرانسه یا بریتانیا) از سال۱۹۴۵ خواهد بود. او ممکن است با یک بحران مالی مواجه شود: کسر بودجه سالانه فرانسه سال‌هاست روی ۵درصد قفل شده، هزینه‌های استقراض به بالاترین حد خود در ۲۴سال اخیر رسیده و هیچ راهکار سیاسی در افق دیده نمی‌شود. فرانسه چگونه به آستانه غیرقابل‌حکمرانی بودن رسید و ممکن است به کجا برود؟

فرانسوی‌ها طوری بزرگ می‌شوند که به قیام‌های گذشته خود احترام بگذارند و آنها را بازسازی کنند. آلکسی دو توکویل، در توصیف خشونت‌های سال ۱۸۴۸ نوشت: «اینجا انقلاب فرانسه دوباره از نو آغاز می‌شود؛ زیرا همیشه همان انقلاب است.» فرانسوی‌ها تمایل دارند رادیکال حرف بزنند؛ اما محافظه‌کارانه عمل کنند. این کشوری است که ۵۷درصد مردم آن صاحب‌خانه هستند و بسیاری از مردم تمام زندگی خود را به امید دوران بازنشستگی می‌گذرانند. آنها به دولت متکی هستند و می‌خواهند دولت کارآمد باشد. زبان انقلابی تا حدی فقط ادای احترام به میراث فرانسه است. حتی بسیاری از رأی‌دهندگانی که در انتخابات‌ گذشته از رادیکال‌ها حمایت کردند، در خفا می‌خواستند یک تکنوکرات با تحصیلات عالی برنده شود تا بتوانند پنج سال آینده را صرف اعتراض علیه او کنند. «انقلاب» ۱۹۶۸ به انتخاب ژرژ پومپیدو، سیاستمدار «راست میانه» انجامید. اما شنبه، نمایشی از یک آرایش سیاسی جدید در فرانسه بود که در آن تکنوکرات‌ها، با امانوئل مکرون به‌عنوان آخرین تجسدشان، در خطر بیرون رانده شدن از صحنه هستند.

دانش‌آموزان دبیرستانی هفته‌ها بود که علیه کاستی‌های نظام آموزشی فرانسه دست به اعتراض زده بودند. روز شنبه، اکثر معترضان نماینده چپ افراطی بودند. آنها به دولت بدهکار می‌گفتند که بیشتر هزینه کند. روی یک بنر کنایه‌آمیز نوشته شده بود: «ما تمکن مالی نداریم – دروغگو». محبوب‌ترین هدف آنها، به‌جز مکرون، پلیس بود: «همه دنیا از پلیس متنفر است!» حامی معترضان، ژان-لوک ملانشون رهبر چپ افراطی است که اکنون با از دست رفتن کنترل اتحادیه‌های تجاری، تلاش می‌کند جنبش خیابانی را از آن خود کند. او که در حال حاضر در نظرسنجی‌های دور اول انتخابات ریاست‌جمهوری بهار آینده حدود ۱۷درصد رأی دارد، ممکن است به دور دوم در برابر لو پن برسد. اکثریت قاطع «خرابکاران» جوانانی عمدتا غیرسیاسی هستند؛ بسیاری از آنها تبار مهاجر دارند؛ اما در فرانسه متولد شده‌اند و به دنبال هیجانات مردانه هستند. اینها «افراط‌گرایان اسلامی» نبودند که بنیامین نتانیاهو، از آنها سخن گفت. با این حال، آنها کار لو پن را برایش انجام دادند: تخریب شادمانه آنها تصویری از بی‌نظمی را ارائه داد که او همیشه درباره‌اش هشدار داده بود. بنابراین، بزرگ‌ترین چهره صحنه سیاسی فرانسه از دور تماشا می‌کرد و آماده می‌شد تا ژست زن مقتدری را بگیرد که نظم را باز می‌گرداند. هم او و هم دونالد ترامپ از این شورش‌ها برای حمله به موضوع مهاجرت استفاده کرده‌اند.

در مرکز صحنه، دولت مکرون موفق شد همزمان سرکوبگر و ضعیف به نظر برسد. پلیس ضد شورش فرانسه به‌طور معمول از گاز اشک‌آور، نارنجک‌های گیج‌کننده و پرتابگرهای گلوله لاستیکی، حتی علیه دانش‌آموزان مسالمت‌جو استفاده می‌کند. مکرون مانند پلیس خود ناکارآمد به نظر می‌رسد. سخت می‌توان گفت که او در طول نزدیک به یک دهه قدرت چه دستاوردی داشته است: رشد اقتصادی فرانسه طبق معمول ضعیف بوده و بزرگ‌ترین دستاورد او، یعنی افزایش ناچیز سن بازنشستگی از ۶۲ به ۶۴سال، بعدا در پی مخالفت‌ها مجبور به انجماد و تعلیق شد. طبق گفته موسسه نظرسنجی Ipsos Bva، میزان محبوبیت او به پایین‌ترین حد خود یعنی ۱۵درصد رسیده است. در حال حاضر فرانسه از نظر اقتصادی غیرقابل‌حکمرانی به نظر می‌رسد. دولت از زمان از دست دادن اکثریت پارلمانی مکرون در سال۲۰۲۴، حتی برای تصویب بودجه‌ها با مشکل مواجه بوده است. نخست‌وزیر او، سباستین لوکورنو، خود را «ضعیف‌ترین نخست‌وزیر جمهوری پنجم» نامیده است.

کسری بودجه فرانسه در حال تبدیل شدن به یک بحران تدریجی است. بدهی عمومی ۱۲۰درصدی از تولید ناخالص داخلی در صورتی قابل مدیریت بود که پارلمان می‌توانست بر سر آغاز کاهش کسری بودجه به توافق برسد. حمایت عمومی از بودجه‌های متوازن ضعیف به نظر می‌رسد. هزینه‌های دولت ۵۷.۳درصد از تولید ناخالص داخلی است که در کنار فنلاند بالاترین میزان در جهان غرب است. نیروی دیگری نیز در صحنه سیاسی فرانسه حضور دارد که معمولا فقط در سایه‌ها دیده می‌شود: روسیه. یگان ۶۱۲۴۰ خدمات امنیتی FSB روسیه از فرانسه جاسوسی می‌کند و مکررا حملات سایبری ترتیب می‌دهد. روس‌ها همچنین شایعات و اطلاعات نادرستی را درباره همه چیز، پخش می‌کنند. انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه مسکو را مشغول نگه خواهد داشت. اما با توجه به حجم اخبار جعلی و نظریه‌های توطئه‌ای که فرانسه به‌طور بومی تولید می‌کند، روسیه نیازی به هم زدن این آش ندارد.

فرانسوی‌ها مدت‌هاست که در نظرسنجی‌ها قهرمان بدبینی در جهان هستند، اما آخرین مطالعه «اودوکسا» رکورد جدیدی را ثبت کرد: ۹۰درصد نسبت به آینده اقتصادی فرانسه بدبین هستند. آنها ممکن است سرانجام آماده قمار روی رادیکالیسم باشند. بنگاه‌های شرط‌بندی، لو پن را شانس اصلی برای ریاست‌جمهوری می‌دانند. لو پن به مسلمانان و مهاجران غیرسفیدپوست حمله می‌کند، نه یهودیان. لو پن می‌گوید ظرف ۶ماه پس از به‌دست گرفتن قدرت، کمک‌های مالی فرانسه به کی‌یف را متوقف خواهد کرد؛ زیرا فرانسه از عهده آن برنمی‌آید. او سابقه طرفداری از پوتین را دارد. پس از حمایت او از تهاجم روسیه به کریمه در سال۲۰۱۴، بانک کمک‌های متقابل چک و روسیه ۱۱‌میلیون یورو به حزب او وام داد. پس از تهاجم همه‌جانبه روسیه به اوکراین در سال۲۰۲۲، در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه، او مجبور شد ۱.۲میلیون برگه تبلیغاتی انتخابات را که عکس دست دادن او با ولادیمیر پوتین را نشان می‌داد، دور بریزد. لو پن همچنین به دنبال تقابل با مسلمانان فرانسه، سایر مهاجران و حتی شهروندان فرانسوی‌تبار مهاجر خواهد بود. مهاجرت درون‌مایه مرکزی و تاریخی حزب اوست. او قصد دارد همه‌پرسی برای تغییر قانون اساسی برگزار کند تا به شهروندان فرانسوی «ترجیح ملی» برای مسکن اجتماعی، رفاه و مشاغل دولتی داده شود (این کار قوانین اروپا را نقض می‌کند).