پیام محرمانه پنتاگون به اروپا: مسکو را تحریک نکنید

به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد، مقامات پنتاگون در هفته‌های اخیر از چند کشور عضو ناتو خواسته‌اند لحن خود را درباره تهدیدهای روسیه ملایم‌تر کنند. چهار منبع آگاه به رویترز گفته‌اند که از نگاه وزارت دفاع آمریکا، برخی موضع‌گیری‌های رهبران و مقامات اروپایی به امنیت این قاره آسیب زده است.

به گفته این منابع که نخواستند نامشان فاش شود، لیتوانی، لتونی و استونی از جمله کشورهایی هستند که در نشست‌های دوجانبه، پیام‌هایی درباره لزوم خویشتن‌داری در اظهارنظرهای علنی دریافت کرده‌اند. هنوز مشخص نیست که آیا این پیام‌ها به دیگر دولت‌های اروپایی هم رسیده است یا نه.

درخواست تازه واشنگتن هم‌زمان با دور جدید تلاش‌های دولت ترامپ برای پایان‌دادن به جنگ اوکراین از مسیر مذاکره مطرح می‌شود. در حالی که این جنگ تمام‌عیار وارد پنجمین سال خود شده، واشنگتن در رویکرد تازه خود مشوق‌هایی از جمله کاهش تحریم‌ها را برای مسکو در نظر گرفته است.

آمریکا در همین حال کی‌یف را تحت فشار گذاشته تا حملاتش به زیرساخت‌های انرژی روسیه را متوقف کند. یک مقام پنتاگون در واکنش به این گزارش تنها گفت که گفت‌وگوهای خصوصی میان متحدان محرمانه است و وزارت دفاع درباره این ادعاها اظهارنظر نمی‌کند.

به گفته یکی از منابع آگاه، آنچه بیش از همه توجه مقامات آمریکایی را جلب کرده، سخنان آن دسته از رهبران اروپایی است که می‌گویند با کندشدن پیشروی‌های روسیه در اوکراین، مسکو به تنگنا افتاده و از سر استیصال به اقدامات تندتری رو آورده است.

البریج کلبی، معاون سیاست‌گذاری پنتاگون که نقشی کلیدی در بازنگری حضور نظامی آمریکا در اروپا دارد، یکی از مقاماتی بوده که این پیام را به طرف‌های اروپایی رسانده است. رویترز نتوانسته هویت دیگر مقامات دخیل در این رایزنی‌ها را تایید کند. با این حال، هیچ‌یک از این چهار منبع که سه مقام اروپایی و یک مقام آمریکایی را شامل می‌شوند، لحن این توصیه‌ها را تند یا تقابلی ندانسته‌اند.

پیام‌های اخیر واشنگتن نشان‌دهنده اختلاف‌نظر در داخل ناتو بر سر چگونگی برخورد علنی با تهدیدهای روسیه‌ای است که روزبه‌روز تهاجمی‌تر می‌شود. برخی مقامات غربی معتقدند بزرگ‌نمایی تهدید مسکو در عمل بازی در زمین کرملین است، زیرا هدف روسیه را ایجاد ترس و تضعیف حمایت‌ها از اوکراین می‌دانند.

در مقابل، عده‌ای دیگر استدلال می‌کنند که دولت‌های اروپایی باید با مردم و رای‌دهندگان خود روراست باشند تا افکار عمومی بپذیرد که مهار مسکو هزینه دارد و نیازمند فداکاری و تامین منابع است. این دیدگاه به‌ویژه با توجه به شواهدی که از تشدید کارزار خرابکاری‌های پنهان روسیه در سراسر اروپا حکایت دارد، وزن بیشتری پیدا کرده است. مسکو البته دست‌داشتن در چنین اقداماتی را رد می‌کند.

یکی از منابع مطلع به رویترز گفته است که کلبی به تازگی در گفت‌وگو با یک مقام حوزه بالتیک تاکید کرده که نباید روس‌ها را تحریک کرد و سر‌به‌سرشان گذاشت. به گفته این منبع، کلبی اظهارات علنی برخی اروپایی‌ها را که گفته بودند روسیه «مثل موش در گوشه‌ای گیر افتاده است»، نمونه‌ای از این ادبیات غیرسازنده دانسته است.

هرچند مشخص نیست اشاره دقیق کلبی به کدام سخنرانی بوده، اما کریستن میخال، نخست‌وزیر استونی، اواخر ماه گذشته میلادی یعنی سپتامبر پوتین را به «موشی گیر افتاده در کنج دیوار» تشبیه کرده و گفته بود رهبر روسیه به دلیل زمین‌گیر شدن در اوکراین، به خرابکاری در اروپا روی آورده است.

یک مقام اروپایی دیگر نیز جان کلام پیام‌های خصوصی پنتاگون را این‌طور خلاصه کرد که آمریکایی‌ها می‌گویند ما کنارتان هستیم و کمکتان می‌کنیم، فقط سر و صدا راه نیندازید. به گفته فردی که در جریان جزئیات یک نشست دیگر بوده، پنتاگون در دیداری جداگانه نیز از هیئت استونی خواسته است در موضع‌گیری‌های رسانه‌ای خود «سنجیده» عمل کند، هرچند در آن جلسه از اظهارنظر مشخصی گلایه نشده است. وزارتخانه‌های دفاع لیتوانی، لتونی و استونی به درخواست‌ها برای اظهارنظر در این باره پاسخی ندادند و ناتو نیز از واکنش خودداری کرد.

یکی از مقامات اروپایی می‌گوید توصیه پنتاگون هرچند محترمانه و دوستانه مطرح شد، اما مایه تعجب بود، چرا که سرویس‌های اطلاعاتی کشورهای بالتیک در ماه‌های اخیر مدام احتمال اینکه روسیه بخواهد تعهدات دفاع جمعی ناتو را محک بزند، پایین ارزیابی کرده‌اند. در مقابل، برخی دیگر از سرویس‌های اطلاعاتی ناتو به طور علنی هشدار داده‌اند که مسکو ممکن است در آینده نزدیک دامنه خرابکاری‌های خود را به شدت گسترش دهد.

پیام‌های پنتاگون به مقامات ناتو در روزهایی ارسال شده که امنیت اروپا شرایط حساسی را تجربه می‌کند. به گفته مقامات اطلاعاتی غربی، مسکو به تازگی حملات پنهان و قابل انکار خود علیه اعضای ناتو را تشدید کرده است. روز چهارشنبه (۶ آبان) دادستانی آلمان از بازداشت دو شهروند بلاروس خبر داد که متهم‌اند قصد داشته‌اند یک ساختمان یا تاسیسات زیرساختی حیاتی را در منطقه نورنبرگ به آتش بکشند. دولت آلمان در ماه سپتامبر هم روسیه را مسئول تلاش برای حمله پهپادی به فرودگاه لایپزیگ هاله معرفی کرده بود، هرچند مسکو این اتهام را رد کرد.

هم‌زمان با این تحولات، مقامات آمریکایی در ادامه تلاش‌های دولت ترامپ برای صلح در اوکراین، سرگرم بررسی توافق‌های تجاری احتمالی با روسیه بوده‌اند. این رایزنی‌ها واکنش‌های متفاوتی را در میان مقامات اروپایی به دنبال داشته است، چرا که بسیاری از آن‌ها همچنان بر ادامه انزوای اقتصادی کرملین پافشاری می‌کنند. در همین حال، برنامه‌ریزان پنتاگون در حال بازنگری آرایش نظامی واشنگتن در اروپا هستند و این روند می‌تواند به کاهش شدید شمار نیروهای آمریکایی در این قاره بینجامد. مقامات آمریکایی پیش‌تر تاکید کرده‌اند که با توجه به تمرکز واشنگتن بر تهدیدهای خاورمیانه، آمریکای لاتین و شرق آسیا، اعضای اروپایی ناتو باید سهم بیشتری در دفاع از خود بر عهده بگیرند.