سرنوشت نتانیاهو در دست رأی‌اولی‌ها

انتخابات روز سه‌شنبه در اسرائیل، با ثبت حد نصابی بی‌سابقه از «رای‌اولی‌ها» همراه است. برخلاف دیگر نقاط جهان که در آنها نسل جوان به سمت «چپ» تمایل پیدا می‌کند، بر اساس نظرسنجی‌های اخیر، جوانان یهودی در اسرائیل دقیقا در جهت عکس در حال حرکت هستند. «ندا ابراهیم» در گزارشی برای الجزیره نوشت، کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل می‌گوید از زمان آخرین انتخابات در سال ۲۰۲۲، بیش از نیم‌میلیون رأی‌دهنده به فهرست واجدین شرایط اضافه شده‌اند. این افراد بین ۱۸ تا ۲۲سال سن دارند و نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که ۸۰درصد آنها قصد دارند در انتخابات پارلمانی ۲۷اکتبر (۵ آبان) شرکت کنند.

 بر اساس نظرسنجی اخیری که برای شبکه ۱۲ اسرائیل انجام شده، حدود سه‌چهارم از رأی‌اولی‌های یهودی، خود را «راست» یا «راست میانه» معرفی کرده‌اند. اکنون عنوان «نسل راست‌گرا» برای اشاره به جوانان یهودی اسرائیل به کار می‌رود؛ هرچند این عنوان شامل شهروندان فلسطینیِ ساکن اسرائیل نمی‌شود. این انتخابات برای بقای سیاسی نتانیاهو و رویکرد راست‌گرایانه او سرنوشت‌ساز خواهد بود. منتقدان او را متهم می‌کنند که برای ماندن در قدرت دست به دامان سیاستمداران «راست افراطی» شده است. آنها می‌گویند سپردن پست‌های کلیدی حکومتی به سیاستمداران تندرویی مانند «ایتامار بن‌گویر»، وزیر امنیت داخلی، و «بزالل اسموتریچ»، وزیر دارایی، به تقویت این اردوگاه و «عادی‌سازی» سیاست‌های آنان کمک کرده است. در سال۲۰۱۷، اسموتریچ دیدگاه خود را چنین تشریح کرد: جایی که تنها اسرائیلی‌ها حق تعیین سرنوشت دارند، درحالی‌که فلسطینی‌ها یا باید مهاجرت کنند یا بدون داشتن نماینده سیاسی به زندگی ادامه دهند یا در صورت رد این دو گزینه به‌عنوان «تروریست» با آنها رفتار شود. نظرسنجی روزنامه اسرائیلی «یدیعوت آحارونوت» نشان می‌دهد بیش از ۱۶درصد از رأی‌اولی‌ها قصد دارند رأی خود را به نفع احزاب راست افراطی به صندوق بیندازند.

«نور عوده» در گزارش دیروز شنبه در الجزیره روایت دیگری ارائه داد. او بر این باور است که دوران نتانیاهو با چرخش شدید اسرائیل به سمت راست‌گرایی تعریف می‌شود که این امر اثری ماندگار بر نهادها، سیاست و گرایش‌های اجتماعی این رژیم بر جای گذاشته است. در شرایطی که او برای انتخابات ۲۷ اکتبر (۵ آبان) برای انتخاب مجدد تلاش می‌کند، تحلیلگران می‌گویند ماندگارترین میراث داخلی او همین اپوزیسیون راست‌گرا و نظامی‌گرایی است که خود به شکل‌گیری آن کمک کرده و اکنون با آن مواجه است. مقام‌های سیاسی اسرائیل او را متهم کرده‌اند که هدایت تحریکاتی را بر عهده داشته که انگیزه‌بخش ترور «اسحاق رابین»، نخست‌وزیر وقت در سال۱۹۹۵ شد. در سال۱۹۹۶، تاکتیک‌های پوپولیستی نتانیاهو در صندوق‌های رأی به ثمر نشست و او را به جوان‌ترین نخست‌وزیر اسرائیل تبدیل کرد. سبک رهبری معامله‌گرانه نتانیاهو به احزاب راست افراطی و مذهبی برجستگی داد؛ احزابی که اکنون بخش جدایی‌ناپذیر ائتلاف راست‌گرای او هستند.

«ایزابل کرشنر» هم در گزارش دیروز شنبه در نیویورک‌تایمز نوشت، بنیامین نتانیاهو این روزها لاغرتر و رنگ‌پریده‌تر به نظر می‌رسد. آن غرور و تکبر کارزارهای سیاسی گذشته دیگر دیده نمی‌شود. او در ۷۷سالگی در تلاش است رأی‌دهندگان را قانع سازد تا بار دیگر به او رأی بدهند. او به جای پایبندی به دکترین امنیتی گذشته اسرائیل که بر جنگ‌های کوتاه متمرکز بود، طولانی‌ترین جنگ اسرائیل را در جبهه‌های متعدد به راه انداخت. او اشغال کرانه باختری توسط اسرائیل را دوچندان کرده و اجازه داده شهرک‌های یهودی‌نشین قارچ‌گونه رشد کنند و خشونت شهرک‌نشینان علیه فلسطینی‌ها شدت یابد. نتانیاهو و حزب لیکود او در رقابتی فشرده در برابر اپوزیسیون به رهبری «گادی آیزنکوت» قرار دارند. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند که اپوزیسیون اندکی پیش است، اما کرسی‌های کافی برای تضمین تشکیل یک ائتلاف حکومتی را در اختیار ندارد. منتقدان و مقامات سابق اسرائیلی می‌گویند او جنگ در غزه را به راه انداخت تا شرکای ائتلافی راست افراطی خود را راضی نگه دارد و در قدرت بماند. همین شرکا مانع از آن شدند که مسیر نهایی برای تشکیل یک دولت فلسطینی شکل بگیرد در عین حال، نتانیاهو معافیت مردان یهودی ارتدوکس (حریدی‌ها) از خدمت وظیفه اجباری را تمدید کرده و تسلیم خواسته‌های شرکای ائتلافی خود شده که می‌گویند تحصیل علوم دینی اولویت بالاتری دارد.

«آلوف بن»، سردبیر روزنامه هاآرتص، در مقاله‌ای برای «فارن افرز» نوشت، وقتی اسرائیلی‌ها در ۲۷اکتبر (۵ آبان) پای صندوق‌های رأی بروند، بخش عمده‌ای از جهان آرزوی شکست نتانیاهو را خواهند داشت. در طول نزدیک به دو دهه حکمرانی او، اسرائیل به‌طور پیوسته تهاجمی‌تر شده؛ هرگونه تظاهر به حمایت از راهکار دو دولتی کنار رفته؛ ساخت صدها شهرک جدید یهودی‌نشین در کرانه باختری آغاز شده؛ پس از حمله حماس در ۷اکتبر۲۰۲۳، نوار غزه ویران شده، بخش‌هایی از لبنان و سوریه به اشغال درآمده است. بسیاری نگرانند که اسرائیل به‌طور دائمی به یک بازیگر سرکش و تئوکراتیک تبدیل شود. از نظر بسیاری از رأی‌دهندگان، این انتخابات یک نقطه عطف حیاتی در سیاست داخلی اسرائیل است. رقیب اصلی نخست‌وزیر، «گادی آیزنکوت»، رئیس سابق ستاد کل ارتش اسرائیل، است. اما پیروزی آیزنکوت بعید است که سیاست خارجی اسرائیل یا رویکرد آن در قبال فلسطینی‌ها را تغییر دهد. تقریبا تمامی احزاب سیاسی یهودی اسرائیل با تشکیل دولت مستقل فلسطینی مخالفند. همه آنها بر این باورند که جنگ بی‌رحمانه اسرائیل در غزه از نظر اخلاقی عادلانه و از نظر عملی ضروری بوده است. تقریبا همه آنها فکر می‌کنند که اسرائیل در ایجاد «مناطق امنیتی» در لبنان و سوریه محق بوده است. در واقع، تنها اختلاف‌نظر واقعی میان آیزنکوت و نتانیاهو در امور امنیتی این است که آیا نتانیاهو در هر یک از مناقشات تصمیمات تاکتیکی درستی گرفته است یا خیر؟

آیزنکوت و نتانیاهو در موضوع حملات شهرک‌نشینان کرانه باختری علیه فلسطینی‌های بی‌دفاع تفاوت‌های مهمی دارند. نتانیاهو شانه از زیر بار این مساله خالی می‌کند؛ درحالی‌که آیزنکوت رفتار آنها را «تروریسم یهودی» می‌نامد. در مجموع، صرف‌نظر از آنچه در انتخابات رخ دهد، اسرائیل به سرکوب فلسطینی‌ها و ضربه زدن به دشمنانش ادامه خواهد داد. مسائل متعددی در انتخابات اسرائیل مطرح است. برای نمونه، بحث درباره معافیت‌های یهودیان ارتدوکس افراطی (حریدی‌ها) از خدمت سربازی، اتهامات فساد نتانیاهو و اینکه چه کاری باید درباره تروریسم یهودی انجام گیرد؛ اما در مجموع، این رقابت بر این محور متمرکز بوده که چه کسی مقصر عدم جلوگیری از حمله ۷اکتبر است. اپوزیسیون استدلال می‌کنند که نتانیاهو مسوول بزرگ‌ترین شکست امنیتی تاریخ این رژیم است و اشاره می‌کنند که نتانیاهو حماس را با پول قطر زنده نگه داشت، هشدارهای اطلاعاتی درباره توطئه‌های حماس را نادیده گرفت و سپس مانع از شکل‌گیری یک تحقیق مستقل درباره آنچه رخ داده شد.

اما به‌رغم این بازیِ مقصریابی، هر دو طرف اتفاق نظر دارند ‌که هرگز نمی‌توان به فلسطینی‌ها اعتماد کرد. این رویکرد تا حدی ابراز عریان نژادپرستی ضدعرب است که در جامعه یهودی پسا‌ ۷اکتبر نمایان‌تر شده است. اما در عین حال یک بازی انتخاباتی نیز هست. اگر نظرسنجی‌ها درست باشند، آیزنکوت برای تشکیل کابینه به حمایت دو حزب عربی اسرائیل نیاز خواهد داشت. به نوشته سردبیر هآرتص، اگر نظرسنجی‌ها درست باشند، نه آیزنکوت و نه نتانیاهو اکثریت قاطع را به دست نخواهند آورد. به این ترتیب اسرائیل احتمالا دوره‌ای از چانه‌زنی‌های سیاسی را تجربه خواهد کرد. نتیجه هر چه باشد نخست‌وزیر بعدی اسرائیل به اشغال بخش‌هایی از خاک همسایگان خود و سرکوب فلسطینی‌ها ادامه خواهد داد. او ممکن است در نهایت هزینه‌های بیشتری را صرف تولید داخلی تسلیحات کند تا جایگزین سیستم‌های تامین مالی‌شده توسط آمریکا شود. اسرائیل ممکن است با ترس نهایی خود مواجه شود؛ یعنی از دست دادن حق وتوی ایالات متحده در شورای امنیت.