از طنین بحران غزه تا خیزش دمشق

بخش قابل‌توجهی از این سخنرانی به محکومیت شدید اقدامات رژیم اسرائیل اختصاص داشت. رئیس‌جمهور سوریه از ۵۰۰حمله هوایی، بیش از ۱۲۰۰مورد تجاوز زمینی و ۳۰۰بازداشت خبر داد و این تحرکات را مغایر با جهت‌گیری کنونی جهان و یادآور دوران تاریک گذشته خواند. وی ضمن درخواست برای عقب‌نشینی کامل این رژیم و پایبندی به توافق ۱۹۷۴، هرگونه تلاش تل‌آویو برای تحمیل شرایط موجود را قاطعانه مردود دانست. الشرع همچنین با استناد به قطعنامه ۴۹۷ شورای امنیت به جامعه جهانی یادآور شد که بلندی‌های جولان بخش جدایی‌ناپذیر خاک سوریه است و دمشق در برابر هرگونه تلاش برای نقض حاکمیت ملی خود با قدرت ایستادگی خواهد کرد. جولان در جریان جنگ شش‌روزه ۱۹۶۷ به اشغال درآمد و در سال ۱۹۸۱ به‌طور یک‌جانبه ضمیمه شد.

در روز نخست نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد نیز، رهبران جهان با انتقاد شدید از بحران غزه و ناکارآمدی نهادهای بین‌المللی، خواستار اقدام عملی برای پایان دادن به درگیری‌ها شدند. امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه در یک سخنرانی پرحرارت، انفعال جهانی در برابر محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی رژیم اسرائیل بر ورود کمک‌های بشردوستانه به غزه را شرم‌آور خواند. او با اشاره به کشته شدن بیش از ۷۳ هزار و ۹۰۰ نفر از آغاز جنگ در اکتبر ۲۰۲۳، از جمله ۱۳۹۹ نفر پس از برقراری آتش‌بس اکتبر امسال با میانجی‌گری آمریکا، این پرسش را مطرح کرد که در سایه این بی‌عملی، چه اعتباری برای جامعه جهانی باقی می‌ماند. مکرون همچنین با انتقاد از نقض روزمره حاکمیت در کرانه باختری، تاکید کرد که امنیت این رژیم با تضعیف همسایگانش تامین نخواهد شد و این رویکرد یک اشتباه محاسباتی مهلک است.

در همین راستا، به نوشته الجزیره، نشستی با محوریت تشکیل دولت مستقل فلسطینی به ریاست مکرون، اندی برنهام نخست‌وزیر بریتانیا، مارک کارنی نخست‌وزیر کانادا و فیصل بن فرحان وزیر خارجه عربستان سعودی برگزار شد. برنهام با هشدار درباره کاهش اعتماد عمومی به سیاستمداران، تاکید کرد که ناکامی در اجرای راهکار دو دولتی، روند دیپلماتیک را بیش از پیش تخریب می‌کند. او ضمن اشاره به ممنوعیت تجارت بریتانیا با شهرک‌های غیرقانونی این رژیم در کرانه باختری، پروژه شهرک‌سازی «E ۱» را تلاشی عامدانه برای مسدود کردن راهکار دو دولتی دانست؛ طرحی که کرانه باختری را دو نیم و آن را از قدس شرقی جدا می‌کند. در این میان مارک کارنی نیز از کمک ۱۰۰‌میلیون دلاری کانادا (۷۱‌میلیون دلار آمریکا) به فلسطینیان خبر داد که ۸۰درصد آن به کمک‌های بشردوستانه مستقیم و مابقی به حمایت از امنیت و صلح، از جمله طرح چندساله کانادا برای آموزش پلیس فلسطینی در کرانه باختری، اختصاص خواهد یافت. او رنج انسانی در غزه را عظیم توصیف کرد و از قصد کانادا برای اعمال محدودیت بر کالاهای تولیدی شهرک‌های یهودی‌نشین پرده برداشت؛ کانادا دوازدهمین کشوری است که چنین محدودیت‌هایی را اعلام می‌کند.

این انتقادات صریح در حالی مطرح شد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، ساعاتی پیش از همان تریبون طرح صلح غزه خود را یک پیروزی دیپلماتیک خوانده بود. انتقاد از رویکرد این رژیم تنها به رهبران غربی محدود نماند و رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه در یک سخنرانی تند که با تشویق نمایندگان فلسطینی و خروج هیات اسرائیلی از سالن همراه شد، ذهنیت نسل‌کشانه آن را به شدت محکوم کرد. او غزه را شرم‌آورترین اردوگاه کار اجباری عصر حاضر خواند. اردوغان همچنین با انتقاد از ناکارآمدی سازمان ملل در هشتاد و یکمین سالگرد تاسیس آن، این نهاد را در حل بحران‌های فلسطین، لبنان و سودان کاملا فلج و ناکارآمد توصیف کرد و با اشاره به غیبت محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان، به‌دلیل مخالفت آمریکا با صدور روادید، قول داد که ترکیه همچنان صدای یک فلسطین آزاد باقی بماند. در حاشیه مجمع عمومی، بحران اوکراین نیز یکی دیگر از محورهای اصلی رایزنی‌ها بود. ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین پس از دیدار با رهبران آمریکا و بریتانیا اعلام کرد که کی‌یف برای برقراری یک آتش‌بس انرژی دوجانبه با مسکو آمادگی دارد.

زلنسکی پس از گفت‌وگوی چهل دقیقه‌ای و سازنده خود با ترامپ، تاکید کرد که اگر روسیه حملات به سیستم‌های برق، گرمایش و تامین آب اوکراین را متوقف کند، کی‌یف نیز از هدف قرار دادن پالایشگاه‌ها و تاسیسات نفتی روسیه دست خواهد کشید. زلنسکی با هشدار درباره تدارک مسکو برای یک حمله گسترده جدید در آستانه فصل سرما، خواستار دریافت موشک‌های پدافندی پاتریوت بیشتر از ذخایر آمریکا شد. زلنسکی پیشنهاد داد که در ازای دریافت فوری این سیستم‌ها، کی‌یف تجهیزات رهگیری را که بر اساس قرارداد با آلمان قرار است ۶۰۰فروند آن را در سال‌های ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ دریافت کند، با واشنگتن مبادله کند.