توضیح تازه همتی درباره پایه پولی / فرمول قدیمی نقدینگی زیر ذره‌بین بانک مرکزی

رئیس کل بانک مرکزی گفت: تحلیل رابطه پایه پولی و نقدینگی، نیازمند توجه به عوامل مؤثر بر خلق نقدينگى  و چگونگى تأمین ذخایر است. نقدینگی حاصل تکثیر مکانیکی پایه پولی با یک «ضریب فزاینده» ثابت نیست. ضریب فزاینده، صرفاً نسبت نقدینگی به پایه پولی را نشان می‌دهد؛ اما توضیح‌دهنده کافی سازوکار خلق نقدينگى نیست. بخش عمده نقدینگی در جریان اعتباردهی بانک‌ها و ایجاد سپرده ناشى از آن شکل می‌گیرد و بانک‌ها برای تسویه پرداخت‌ها و ایفای تعهد ذخیره قانونی به ذخایر نزد بانک مرکزی نیاز دارند.

محدودکردن عرضه ذخایر، بدون مهار عوامل ایجادکننده نیاز به آن، می‌تواند فشار را به بازار بین‌بانکی و اضافه‌برداشت بانک‌ها منتقل کند. بااین‌حال، تأمین نیاز شبکهٔ بانکی به معنای عرضهٔ نامحدود و بی‌قید و شرط ذخایر نیست. از همین منظر، منشأ عرضه ذخایر نیز مهم است: تأمین ذخایر از محل افزایش خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی، خالص مطالبات آن از دولت یا عملیات بازار باز، می‌تواند آثار متفاوتی بر نیاز بانک‌ها به استقراض و هزینهٔ تأمین ذخایر داشته باشد.

مدیریت عرضه، نرخ و شرایط دسترسی به ذخایر، همراه با نظارت بر ترازنامهٔ بانک‌ها، باید در خدمت کاهش رشد نقدینگی و مهار تورم باشد.