شبح تصفیه و آزمون وفاداری در خلوتگاه سرخ پکن

به گزارش خبرنگار گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد، نخبگان حزب کمونیست چین در حالی با دغدغه پاکسازی و ترفیع گرد هم می‌آیند که شی جین‌پینگ پیش از تغییرات گسترده در هرم رهبری، به دنبال راه‌های تازه‌ای برای مهار فساد می‌گردد.

اکونومیست در توصیف گردهمایی پیش روی نخبگان پکن، دست روی یک تجربه ملموس می‌گذارد و یادآور می‌شود که اردوهای کاری در هتل‌ها و دور از محیط اداره، از ناخوشایندترین بخش‌های زندگی شغلی مدرن است.

کمتر کسی است که از گپ‌وگفت‌های معذب‌کننده سر میز صبحانه، سین‌جیم شدن‌های ناگهانی از سوی مدیر در میانه ارائه کار، یا تقلا برای بیدار ماندن بعد از یک ناهار سنگین بیزار نباشد.

با این حساب، باید حال و روز حدود ۳۰۰ عضو کمیته مرکزی حزب کمونیست چین را درک کرد که به‌زودی راهی یکی از نفس‌گیرترین نمونه‌های این دست گردهمایی‌ها می‌شوند.

این نشست تقریبا سالی یک بار در هتل جینگ‌شی پکن برگزار می‌شود که معماری آن یادآور دوران شوروی است.

این هتل را ارتش اداره می‌کند و گفته می‌شود همراه داشتن تلفن همراه و مصرف سیگار در آن ممنوع است. شرکت‌کنندگان هم باید بنا را بر این بگذارند که تک‌تک کلماتشان را تندنویسان ثبت یا دستگاه‌های شنود ضبط می‌کنند.

نشست امسال که با نام «پلنوم پنجم» از ۲۶ تا ۲۹ اکتبر (۴ تا ۷ آبان) برگزار می‌شود، به شکل ویژه‌ای پرتنش خواهد بود.

این گردهمایی حدود یک سال پیش از کنگره پنج‌ساله حزب برپا می‌شود. انتظار می‌رود آن کنگره چهارمین دوره رهبری شی جین‌پینگ بر حزب را رقم بزند.

به همین دلیل، شی و دیگر چهره‌های پرنفوذ حزب در نشست پیش رو نامزدهای احتمالی برای ترفیع در سال ۲۰۲۷ و ورود به عالی‌ترین نهادهای تصمیم‌گیری، یعنی دفتر سیاسی (پولیتبورو) و کمیته دائمی هفت‌نفره آن را زیر ذره‌بین می‌برند.

گذشته از این، شعار محوری پلنوم امسال «خودگردانی کامل و سخت‌گیرانه در حزب» است. این عبارت در واقع به معنای مهار همان فساد و بی‌انضباطی‌هایی است که همچنان شی را کلافه کرده است. از همین رو، رفتار فردی حاضران حتی دقیق‌تر از همیشه رصد خواهد شد.

بعید نیست شی در این میان دست به اقدامی غافلگیرکننده هم بزند و مثلا پیشنهاد احیای عنوانی تازه همچون «صدر حزب» را مطرح کند که روزگاری مائو تسه‌تونگ آن را در اختیار داشت.

در سال ۲۰۱۶ نیز پلنومی که درست یک سال پیش از کنگره برگزار شد، جایگاه شی را در مقام «هسته رهبری» حزب تثبیت کرد و راه را برای لغو محدودیت دوره ریاست‌جمهوری او گشود.

همچنین یک سال مانده به کنگره ۲۰۲۲، پلنومی دیگر دکترین سیاسی او را هم‌سنگ آموزه‌های مائو، بنیان‌گذار چین کمونیست، و دنگ شیائوپینگ، معمار اصلاحات سال ۱۹۷۹ قرار داد و اقتدارش را بیش از پیش بالا برد.

سازوکار دقیق پلنوم محرمانه است، اما بر پایه روایت‌های رسمی و محدودی که از دوره‌های پیشین در دست است، نشست با گزارش شی از عملکرد یک سال گذشته دفتر سیاسی آغاز می‌شود.

او سپس در سخنرانی دیگری دستور کار اصلی پلنوم، یعنی مصوبه مربوط به خودگردانی حزب را تشریح می‌کند. پس از آن، شرکت‌کنندگان به حدود ده گروه تقسیم می‌شوند تا درباره این گزارش و مصوبه پیشنهادی گفت‌وگو کنند. در این جلسات فرعی معمولا نمایندگان ارتش، رهبران منطقه‌ای و مدیران شرکت‌های دولتی هر کدام گروه‌های جداگانه‌ای دارند.

مرز باریک میان تمجید و خودکشی سیاسی

در گذشته، این نشست‌های کوچک‌تر گاه صحنه بحث‌های داغ بر سر ایدئولوژی یا سیاست‌گذاری‌ها بود، اما در دوران شی دیگر از این خبرها نیست. اکنون از هر نماینده انتظار می‌رود رهبری رئیس حزب، گزارش دفتر سیاسی و مصوبه جدید را تایید کند.

با این حال، آن‌ها باید این تایید را با عباراتی موجز و خلاقانه بیان کنند و هم‌زمان هشدارهای هرچه تندتر شی علیه خودنمایی، چاپلوسی یا تکرار طوطی‌وار شعارهای حزبی را هم جدی بگیرند. اگر نمایندگان بتوانند این مرز باریک را حفظ کنند، شاید بخت آن را بیابند که سخنانشان به خلاصه گزارش‌های تندنویسان راه پیدا کند.

گمان می‌رود این گزارش‌ها در پایان هر روز برای رهبران ارشد فرستاده می‌شود. دستاورد بزرگ‌تر اما جلب نظر خود شی است که معمولا به همراه دیگر اعضای کمیته دائمی شخصا به جلسات گروهی سر می‌زند.

در روز پایانی، نمایندگان دوباره در صحن اصلی جمع می‌شوند و به اتفاق آرا به اخراج اعضای پاکسازی‌شده کمیته مرکزی و انتصاب جایگزین‌هایشان رای می‌دهند، چرا که رای مخالف به منزله خودکشی سیاسی است.

این رای‌گیری می‌تواند قربانیان تازه پاکسازی‌های شی را مشخص کند. موج تصفیه‌های او تاکنون گریبان حدود ۲۰ عضو اصلی همین کمیته مرکزی، از جمله سه عضو دفتر سیاسی را گرفته است. برخی از این افراد پیش‌تر جایگزین شده‌اند و اکنون هشت کرسی خالی مانده است. به برآورد موسسه سیاست‌گذاری انجمن آسیا که اندیشکده‌ای در نیویورک است، احتمال اخراج ۱۵ نفر دیگر نیز وجود دارد.

غیبت در این نشست یا جا ماندن از فهرست ترفیع‌ها می‌تواند نشانه به خطر افتادن موقعیت دیگر مقام‌ها باشد.

همچنین شاید انتصاب‌های تازه‌ای در کمیسیون مرکزی نظامی صورت بگیرد که کنترل نیروهای مسلح را در دست دارد، هرچند چنین تغییراتی معمولا به کنگره موکول می‌شود. این کمیسیون پس از پاکسازی پنج عضو خود، اکنون تنها دو عضو دارد که یکی خود شی و دیگری یک ژنرال است.

شرکت‌کنندگان در ادامه، بار دیگر به اتفاق آرا مصوبه حکمرانی حزبی را تایید می‌کنند. انتظار می‌رود این مصوبه با تدابیری همچون نظارت دقیق‌تر بر هزینه‌های دولتی، بهره‌گیری بیشتر از کلان‌داده‌ها و مسوول شناختن مقام‌ها در قبال تخلفات حزبی زیردستانشان، به کارزار مبارزه با فساد شتاب بدهد. این متن همچنین ممکن است اختیارات نهادهای مسوول بازجویی از مقام‌های متخلف را افزایش دهد.

شی در نطقی که روز ۱۵ اکتبر (۲۳ مهر) با برخی حذفیات منتشر شد، تاکید کرد که حزب باید «قدرت را در قفس نهادها محبوس کند». او در این سخنرانی به تهدیدهایی نظیر «آدم‌های به ظاهر موجه» که چشم بر مشکلات می‌بندند، مقام‌های «دورو» که در خفا دیدگاه‌های لیبرال دارند و نیز پدیده «درهای گردان» و جابه‌جایی افراد میان بخش خصوصی و دولت اشاره کرد.

به نظر می‌رسد هدف شی جلب حمایت نخبگان برای دوره پنج‌ساله بعدی رهبری‌اش و پیشبرد پروژه احیای حزب است. نیل توماس، لوبسانگ تسرینگ و شنگیو وانگ، پژوهشگران موسسه سیاست‌گذاری انجمن آسیا، معتقدند اگر هدف او همین باشد، این تقلا در عین حال محدودیت‌های قدرتش را برای ایجاد تغییر آشکار می‌کند. آن‌ها در مقاله‌ای تازه، شی را به یک «لوگان روی» لنینیست تشبیه کرده‌اند که شخصیت پدرسالار سریال «وراثت» بود.

به نوشته این پژوهشگران، شی نیز درست مانند لوگان بر تشکیلاتی عظیم ریاست می‌کند، اقتداری آمرانه دارد و همواره از کسانی که باید خواسته‌هایش را اجرا کنند، ناامید است. به گفته آن‌ها، از دید شی تنها یک الگوی سخت‌کوشی برای سرمشق قرار دادن وجود دارد و آن هم دوران جوانی خود اوست.