بادهای جدایی‌طلبی در افق آلبرتا

حامیان جدایی بر این باورند که دولت فدرال لیبرال در اتاوا با مقررات سرسختانه زیست‌محیطی، گلوی صنعت نفت این استان نفت‌خیز و عمدتا محافظه‌کار را فشرده است. به عقیده آنها، آلبرتا به‌عنوان کانون انرژی کانادا بیش از آنچه می‌گیرد، به اقتصاد ملی می‌دهد. «کوری مورگان»، موسس کارزار تبلیغاتی «مسیر استقلال»، ساختار فدرال کانادا را نامتوازن توصیف می‌کند و معتقد است سازوکار فعلی، منابع حاصل از تولید استان‌های حاشیه‌ای نظیر آلبرتا را به پای جمعیت و کانون‌های قدرت در مرکز کشور می‌ریزد. در مقابل، به گزارش بی‌بی‌سی، مخالفان جدایی هشدار می‌دهند که آلبرتای مستقل زیر بار‌میلیاردها دلار بدهی خواهد رفت و بلاتکلیفی‌ای شبیه برگزیت، هزاران شغل و سرمایه‌گذاری را از استان فراری خواهد داد.

کارنی که در آلبرتا بزرگ شده، بخش عمده هفته منتهی به همه‌پرسی را صرف تبلیغ در جهت حفظ یکپارچگی کانادا کرد و با تکیه بر غرور ملی، از حامیان خود خواست پای صندوق‌ها بیایند. بر اساس نظرسنجی موسسه «آنگوس رید»، ۶۶ درصد از اهالی استان موافق ماندن در خاک کانادا هستند، اما از هر پنج شهروند، سه نفر معتقدند که جریان جدایی‌طلبی در آلبرتا پایانی نخواهد داشت. «دواین برات»، استاد علوم سیاسی دانشگاه ماونت‌رویال، تاکید می‌کند که این مساله به این زودی‌ها فراموش نمی‌شود، زیرا استقلال‌طلبان توانسته‌اند تشکیلات، ارتباطات و شبکه‌سازی موثری میان خود ایجاد کنند.

احساسات جدایی‌طلبانه دهه‌ها در آلبرتا وجود داشته، اما «دنیل اسمیت» نخستین نخست‌وزیر محلی این استان است که این موضوع را به همه‌پرسی گذاشته است. اسمیت با وجود آنکه خود حامی بقای استان در چارچوب فدراسیون است، پس از ماه‌ها فشار جناحی کوچک اما پرسروصدا در حزب حاکم محافظه‌کار متحد این همه‌پرسی را برگزار کرد. او اعلام کرده اگر اکثریت رأی‌دهندگان به خروج رأی دهند، برگزاری همه‌پرسی رسمی و الزام‌آور قانونی را پیگیری خواهد کرد. این نخستین بار است که خارج از استان فرانسوی‌زبان کبک همه‌پرسی جدایی برگزار می‌شود. برخلاف کبک که تفاوت‌های زبانی و فرهنگی موتور محرک استقلال‌طلبی آن است، در آلبرتا ماجرا بیشتر بر سر پول است تا هویت.

کارنی در جریان سخنرانی اخیر خود تلاش کرد این زاویه دید را به چالش بکشد و یادآور شد که کانادا یک معامله تجاری یا سیاهه دخل و خرج میان چند استان نیست. او هم‌زمان برای مهار نارضایتی‌ها، برخی سیاست‌های زیست‌محیطی پیشین را لغو کرده و از طرح ساخت یک خط لوله نفتی جدید برای افزایش صادرات نفت آلبرتا به آسیا حمایت کرده است. در میان یک‌سوم شهروندانی که از برگزاری همه‌پرسی الزام‌آور جدایی در آینده حمایت می‌کنند، ۶۰ درصد هدف خود را صرفا «فرستادن پیام» به دولت مرکزی در اتاوا عنوان کرده‌اند و تنها ۳۷درصد خواهان تشکیل یک کشور مستقل واقعی هستند. اگرچه برخی گروه‌های استقلال‌طلب طرح‌هایی برای دوره گذار منتشر کرده‌اند، اما پاسخ روشنی برای معضلات بنیادین مانند ارتش و دفاع ملی، واحد پولی و مدیریت مرزها ارائه نداده‌اند. به گفته برات، پرسش کلیدی این است که این جریان از این پس چه مسیری را در پیش می‌گیرد؛ آیا تمرکز خود را بر یارگیری برای همه‌پرسی بعدی می‌گذارد یا با انشعاب، حزبی قدرتمند و مستقل تشکیل می‌دهد.