رکوردشکنی تورم خودرو

تورم خودرو در مهرماه از محدوده رکوردشکنی‌های پراکنده فراتر رفت و تمام شاخص‌های مرتبط با خرید، استفاده و نگهداری وسایل نقلیه و حتی خدمات حمل‌ونقل عمومی را در بر گرفت. بررسی «دنیای اقتصاد» از تازه‌ترین آمار مرکز آمار ایران (شاخص قیمت مصرف‌کننده) نشان می‌دهد درحالی‌که طی ماه‌های گذشته، رکوردهای تورمی بیشتر در برخی زیرشاخص‌های مرتبط با خودرو به‌ویژه هزینه‌های نگهداری و استفاده از وسایل نقلیه شخصی به ثبت می‌رسید، در نخستین ماه پاییز شتاب افزایش قیمت‌ها به تمام بخش‌های حمل‌ونقل تسری پیدا کرده است. به این ترتیب، مهرماه را می‌توان یکی از مقاطع کم‌سابقه در روند تورمی این بخش دانست؛ ماهی که در آن نه‌تنها هزینه خرید خودرو، بلکه مخارج استفاده از آن و هزینه جابه‌جایی با وسایل حمل‌ونقل عمومی نیز با افزایش قابل‌توجهی همراه شده است. آمارهای مرکز آمار ایران حاکی از آن است که شاخص کل حمل‌ونقل در مهرماه در هر سه مقیاس ماهانه، نقطه‌به‌نقطه و سالانه افزایش یافته و به‌ترتیب تورم ۱۰.۷، ۱۲۸ و ۸۵.۹درصدی را ثبت کرده است. تورم ماهانه این شاخص در مقایسه با شهریورماه ۲.۸واحد درصد افزایش یافته و تورم نقطه‌به‌نقطه و سالانه آن نیز به ترتیب ۱۲.۸ و ۷.۵واحد درصد رشد کرده است. اگرچه تورم ماهانه این گروه همچنان از رکورد ۲۰.۲درصدی اردیبهشت‌ماه پایین‌تر است، اما در مقایسه با ماه‌های پس از آن، مهرماه یکی از بالاترین نرخ‌های افزایش قیمت را به ثبت رسانده است. در دو مقیاس نقطه‌به‌نقطه و سالانه نیز روند افزایشی این شاخص ادامه یافته و به بالاترین سطح خود از ابتدای سال رسیده است.

در زیرشاخص خرید وسایل نقلیه، شتاب افزایش قیمت‌ها حتی بیشتر از شاخص کل حمل‌ونقل بوده است. تورم ماهانه خرید وسایل نقلیه در مهرماه به ۱۴.۵درصد رسیده که در مقایسه با رقم ۱۱.۴درصدی شهریورماه، افزایش بیش از ۳واحد درصدی را نشان می‌دهد. این شاخص در اردیبهشت‌ماه تورم ۲۷.۹درصدی را تجربه کرده بود (البته نسبت به فروردین‌ماه که زمان جنگ و تعطیلات نوروزی بود)، اما پس از آن، به‌ویژه در تیرماه که تورم منفی ۰.۷درصدی به ثبت رسید، روند متفاوتی را پشت سر گذاشت. با این حال، تورم نقطه‌به‌نقطه خرید وسایل نقلیه در مهرماه به ۱۴۹.۳درصد و تورم سالانه آن به ۹۸.۲درصد رسیده است؛ ارقامی که به ترتیب ۱۳.۶ و ۹.۶واحد درصد بیشتر از شهریورماه هستند و بالاترین سطح این دو شاخص از ابتدای سال را نشان می‌دهند. در بخش استفاده از وسایل حمل‌ونقل شخصی نیز روند مشابهی دیده می‌شود. تورم ماهانه این شاخص در مهرماه به ۱۰درصد رسیده که در مقایسه با رقم ۷.۲درصدی شهریورماه، افزایش ۲.۸واحد درصدی را نشان می‌دهد. تورم نقطه‌به‌نقطه این بخش نیز با ثبت رقم ۱۲۹.۹درصد، ۱۴واحد درصد بیشتر از ماه پایانی تابستان بوده است. 

در بخش سالانه هم تورم استفاده از وسایل حمل‌ونقل شخصی از ۷۲.۷درصد در شهریورماه به ۸۰.۸درصد در مهرماه رسیده است؛ افزایشی بیش از ۸واحد درصدی که از بالاترین رشد این شاخص در ماه‌های سپری‌شده سال حکایت دارد. این ارقام در شرایطی ثبت شده که هزینه‌های استفاده از خودرو، از سوخت و تعمیرات گرفته تا قطعات و خدمات مرتبط، سهم مستقیمی در مخارج جاری خانوارهای مالک خودرو دارد. نکته قابل‌توجه آن است که افزایش تورم در مهرماه به خودروهای شخصی محدود نمانده و خدمات حمل‌ونقل عمومی را نیز شامل شده است. تورم ماهانه این بخش در مهرماه به ۵.۷درصد رسیده؛ درحالی‌که شهریورماه رقم ۳.۵درصد را ثبت کرده بود. تورم نقطه‌به‌نقطه خدمات حمل‌ونقل عمومی نیز با افزایش ۸.۳واحد درصدی به ۹۵.۸درصد رسیده و تورم سالانه آن با رشد ۳.۵واحد درصدی، رقم ۷۵.۶درصد را نشان می‌دهد. اگرچه شدت افزایش قیمت در این بخش با شاخص خرید وسایل نقلیه قابل مقایسه نیست، اما قرار گرفتن آن در مسیر افزایشی نشان می‌دهد فشار تورمی حمل‌ونقل در مهرماه به بخش‌های مختلف جابه‌جایی شهروندان رسیده است.

مجموع این تحولات از تغییر دامنه تورم در بخش حمل‌ونقل حکایت دارد. در ماه‌های گذشته، برخی زیرشاخص‌های مرتبط با خودرو، به‌ویژه هزینه‌های نگهداری و استفاده از وسایل نقلیه شخصی، در کانون افزایش قیمت‌ها قرار داشتند، اما در مهرماه افزایش تورم به خرید خودرو و خدمات حمل‌ونقل عمومی نیز گسترش یافته است. به بیان دیگر، آنچه در نخستین ماه پاییز رخ داده، صرفا افزایش قیمت خودرو در بازار نیست، بلکه رشد هزینه تملک و استفاده از خودرو و جابه‌جایی عمومی است که به‌طور هم زمان رخ داده است؛ روندی که می‌تواند فشار بیشتری بر بودجه خانوارها وارد کند. در شرایطی که قدرت خرید مصرف‌کنندگان با محدودیت روبه‌روست، افزایش هم‌زمان هزینه خرید خودرو و مخارج استفاده از آن از یک سو دسترسی خانوارها به خودرو را دشوارتر می‌کند و از سوی دیگر، هزینه حفظ و استفاده از خودروهای موجود را بالا می‌برد. بنابراین، رکوردشکنی تورم حمل‌ونقل در مهرماه را باید فراتر از تحولات بازار خریدوفروش خودرو و در چارچوب افزایش هزینه جابه‌جایی خانوارها ارزیابی کرد.

تورم خودرو در مهرماه زیر ذره‌بین

همان‌طور که عنوان شد بررسی «دنیای اقتصاد» از تورم خودرو در مهرماه که در وب‌سایت مرکز آمار ایران منتشر شده، بیانگر افزایش شاخص حمل‌ونقل در هر سه بخش ماهانه، نقطه‌به‌نقطه و سالانه است. در شرایطی تورم ماهانه شاخص حمل‌ونقل در نخستین ماه پاییز به ۱۰.۷درصد رسیده که در شهریورماه این شاخص روی عدد ۷.۹ ایستاده بود. این یعنی این شاخص با رشد ۲.۸واحدی مواجه شده است. بررسی روند این شاخص از ابتدای امسال نیز نشان می‌دهد که تنها نسبت به اردیبهشت‌ماه که رقم ۲۰.۲درصد را نشان می‌دهد، در مقایسه با ماه‌های بعدی رشد بیشتری را تجربه کرده است. تورم نقطه به نقطه این بخش نیز به ۱۲۸درصد رسیده، این در حالی‌است که در شهریورماه تورم این بخش عدد ۱۱۵.۲درصد گزارش شده بود؛ یعنی رشد ۱۲.۸واحدی. بررسی روند این شاخص از ابتدای سال نیز نشانگر این است که در صدر تورم تمام ماه‌ها ایستاده است. نگاهی به بخش تورم سالانه نیز نشان می‌دهد که در حالی این شاخص در شهریورماه با رشد ۷۸.۴درصدی مواجه شده بود، حالا به ۸۵.۹درصد رسیده است. این بخش هم با رشد ۷.۵واحدی مواجه شده است. تورم سالانه شاخص حمل‌ونقل نیز در این ماه بیشترین رشد را از اردیبهشت‌ماه تجربه کرده است.

تورم شاخص خرید وسایل نقلیه هم در هر سه بخش ماهانه، نقطه به نقطه و سالانه رشد را نسبت به شهریورماه تجربه کرده است. تورم ماهانه این بخش در حالی به ۱۴.۵درصد رسیده که در شهریورماه روی عدد ۱۱.۴درصد ایستاده بود؛ این یعنی رشد بیش از سه‌واحدی. رشد این بخش هم اگر اردیبهشت‌ماه را فاکتور بگیریم، نسبت به سایر ماه‌ها از ابتدای امسال بیشتر بوده است. این شاخص در اردیهشت ماه به ۲۷.۹درصد رسیده بود، با این حال در تیرماه عدد منفی ۰.۷درصد را نشان می‌دهد. تورم نقطه به نقطه شاخص خرید وسایل نقلیه نیز در نخستین ماه پاییز به رقم ۱۴۹.۳درصد رسیده است. در مقایسه با ماه پایانی تابستان که این شاخص عدد ۱۳۵.۷درصد را نشان می‌داد، با رشد ۱۳.۶واحدی همراه شده است. بخش سالانه این شاخص هم عدد ۹۸.۲درصد را نشان می‌دهد؛ این در حالی ‌است که شهریورماه روی عدد ۸۸.۶درصد ایستاده بود. مقایسه این دو ماه حکایت از رشد ۹.۶واحدی شاخص خرید وسایل نقلیه است. تورم سالانه خرید وسایل نقلیه از ابتدای امسال بیشترین رشد را ثبت کرده است.

شاخص استفاده از وسایل حمل‌ونقل شخصی نیز در مهرماه امسال نسبت به شهریورماه در هر سه بخش ماهانه، نقطه به نقطه و سالانه با رشد مواجه شده است. تورم ماهانه این شاخص به ۱۰درصد رسیده است که در مقایسه با آخرین ماه تابستان که عدد ۷.۲درصد را نشان می‌داد به معنای رشد ۲.۸واحدی است. نسبت به سه ماه متوالی خرداد، تیر و مرداد هم این شاخص رشد بیشتری را در مهرماه تجربه کرده است. در اردیبهشت ماه اما این شاخص روی عدد ۱۵.۷درصد ایستاده بود. تورم نقطه به نقطه شاخص استفاده از وسایل حمل‌ونقل شخصی نیز عدد ۱۲۹.۹ درصد را نشان می‌دهد. اگر نگاهی به رقم این شاخص در شهریورماه بیندازیم، عدد ۱۱۵.۹درصد مشاهده می‌شود. بررسی مقایسه‌ای نیز حکایت از افزایش ۱۴واحدی است. روند سالانه شاخص استفاده از وسایل حمل‌ونقل شخصی نیز نشان می‌دهد که بیشترین رشد نقطه به نقطه در نخستین ماه پاییز رقم خورده است. تورم سالانه این بخش هم به عدد ۸۰.۸درصد رسیده است. این در حالی‌است که این شاخص در شهریورماه روی عدد ۷۲.۷درصد ایستاده بود؛ بنابراین رشد آن در مهرماه بیش از ۸واحد بوده است. نگاهی به آمار درج‌شده روی وب‌سایت مرکز آمار ایران نشان می‌دهد که بیشترین رشد سالانه شاخص استفاده از وسایل حمل‌ونقل شخصی در مهرماه به ثبت رسیده است.

ستون بعدی تورم خودرو مهرماه که روی وب‌سایت مرکز آمار ایران قرار گرفته است، شاخص خدمات حمل‌ونقل عمومی را نشان می‌دهد. این شاخص نیز در هر سه بخش ماهانه، نقطه به نقطه و سالانه نسبت به شهریوماه با رشد مواجه شده است. تورم ماهانه این بخش عدد ۵.۷درصد را نشان می‌دهد که در مقایسه با شهریورماه که روی عدد ۳.۵درصد ایستاده بود، به معنای افزایش بیش از ۲ واحد درصدی است. بررسی آن از ابتدای امسال هم نشان می‌دهد که در حالی نسبت به سه ماه تیر، مرداد و شهریورماه با رشد همراه شده، نسبت به دو ماه اردیبهشت و خرداد کاهش را نشان می‌دهد. تورم این بخش در اردیبهشت به عدد ۱۴.۸درصد و در خردادماه به ۷.۸درصد رسیده بود. تورم نقطه به نقطه شاخص خدمات حمل‌ونقل عمومی به عدد ۹۵.۸درصد افزایش یافته است. در مقایسه با شهریورماه که روی عدد ۸۷.۵درصد ایستاده بود، به معنای رشد ۸.۳واحدی است. از ابتدای امسال نیز این بخش بیشترین رشد را به نام خود زده است. همان‌طور که عنوان شد، تورم سالانه خدمات حمل‌ونقل عمومی نسبت به شهریورماه رشد را تجربه کرده است. نگاهی به ستون تورم مهرماه مرکز آمار ایران حکایت از این دارد که تورم سالانه این بخش عدد ۷۵.۶درصد را نشان می‌دهد. اگر بخواهیم با ماه پایانی تابستان یعنی شهریورماه مقایسه کنیم، با رشد ۳.۵واحدی مواجه شده است. تورم سالانه شاخص خدمات حمل‌ونقل عمومی در اولین ماه پاییز بیشترین رشد را نسبت به پنج ماه متوالی پیشین تجربه کرده است.