هشدار درباره سیلاب با وقوع ال نینو

جلسه ۱۲۵ ستاد فرماندهی و پشتیبانی مدیریت سیلاب با حضور معاون وزیر نیرو، مدیران عامل شرکت‌های زیرمجموعه و سایر اعضا با موضوع پیش‌بینی‌ها، اقدامات و تمهیدات شرکت‌ها در مواجهه با سیلاب‌های احتمالی پیش رو (پدیده ال‌نینو)، در شرکت مدیریت منابع آب ایران برگزار شد.

محمدرضا کاویان‌پور، رئیس موسسه تحقیقات آب در این جلسه، با اشاره به ثبت دماهای بی‌سابقه در سال‌های اخیر اظهار کرد: روند گرمایش زمین و افزایش دمای اقیانوس‌ها می‌تواند بر الگوهای آب‌وهوایی مناطق مختلف جهان اثر بگذارد و پیامدهایی همچون افزایش بارش، خشکسالی، طوفان و افزایش دما را به دنبال داشته باشد. 

کاویان‌پور خاطرنشان کرد: ال‌نینوی امسال، یکی از ال‌نینوهای منحصربه فرد هست. با این حال توقع سیلاب‌های سنگین یا خشکسالی‌های بی سابقه را نباید در مورد آن متصور شد؛ چرا که تأثیر این پدیده در نقاط مختلف زمین متفاوت است. 

وی با بیان اینکه پیش‌بینی‌های مدل‌های مختلف هواشناسی باید مبنای برنامه‌ریزی برای مواجهه با مخاطرات احتمالی قرار گیرد، افزود: براساس مدلی که در موسسه تحقیقات دنبال می‌شود، تغییرات بارشی را در ایران از ۱۰ آبان ۱۳ بهمن نشان می‌دهد. این مدل، در هر سه ماه افزایش دما را به خصوص در شرق کشور و به دنبال آن افزایش بارش در بخش‌های غربی کشور نشان می‌دهد.

رئیس موسسه تحقیقات آب با بیان اینکه وقوع ال‌نینو همواره پدیدارکننده بارش‌های شدید نیست، گفت: در گذشته ال‌نینوهایی تجربه شده‌ است که میزان بارش رخ داده کمتر از میزان بارش نرمال بوده است. بر همین اساس، پیش بینی می‌شود که هر چند ممکن است بارش پاییزی کشور بالاتر از نرمال باشد، اما نگرانی‌هایی از زمستان کم‌بارش وجود دارد.

وی ادامه داد: مدل‌ها نیز نشان می‌دهد که زمستان‌ها در ایران یا با بارش‌های نرمال همراه بوده‌ یا مقادیر بارش در این فصل، منفی بوده است. بنابراین ضرورت دارد که مراقبت‌های لازم در مدیریت منابع آب در فصل پاییز اتفاق بیفتد تا با زمستان خشک مواجه نشویم.

کاویان‌پور با یادآوری اینکه ال‌نینویی که امسال کشور با آن مواجه است، هم می‌تواند بارش در پی داشته باشد و هم افزایش دمای قابل توجه، تصریح کرد: بررسی مدل‌های پیش‌بینی نشان می‌دهد در برخی مناطق کشور، به‌ویژه در غرب و جنوب‌غرب، احتمال افزایش بارش وجود دارد و برآوردها از امکان افزایش ۳۰ تا ۷۰ میلی‌متری بارش در برخی مناطق با احتمال حدود ۷۰ درصد در غرب کشور حکایت دارد.

رئیس مؤسسه تحقیقات آب، استان‌های ایلام، خوزستان، کردستان، کرمانشاه، چهارمحال‌وبختیاری، کهگیلویه‌وبویراحمد، آذربایجان غربی، فارس، لرستان و بوشهر را از مناطق مورد توجه در پیش‌بینی‌های بارشی عنوان کرد و گفت: لازم است دستگاه‌های مسئول با در نظر گرفتن تفاوت الگوهای بارش و احتمال وقوع سیلاب در مناطق مختلف، اقدامات پیشگیرانه و برنامه‌های آمادگی خود را از هم‌اکنون تقویت کنند.

وی با تأکید بر اینکه وقوع ال‌نینو به معنای افزایش بارندگی در ایران نیست بنابراین مدیریت سیل به همراه مدیریت خشکسالی، باید در دستور کار مدیران ستادی و استانی قرار گیرد. 

کاویان‌پور با تأکید بر ضرورت توجه به حوضه‌های آبریز و نقاط دارای ریسک بالاتر، تصریح کرد: مدیریت سیلاب باید بر پایه تحلیل مدل‌های پیش‌بینی، شناسایی نقاط حساس، اولویت‌بندی اقدامات و آمادگی تجهیزات و امکانات لجستیکی سدها انجام شود. توجه شود که سدها از نظر محل وقوع سیلاب متفاوت هستند؛ بنابراین اولویت‌بندی در مدیریت سیلاب سدها در دستور کار باشد. توصیه ما نیز در مرحله نخست، زنجیره سدهای کرخه، کارون، دز و سیمره است. همچنین سیلاب‌های میان‌حوضه‌ای و نقاط حادثه‌خیز مانند رودخانه‌ها مورد توجه قرار گیرد. 

وی بر لزوم استقرار و هماهنگی تیم‌های عملیاتی، تقویت همکاری بین دستگاه‌های اجرایی و استفاده مستمر از داده‌های به‌روز تأکید کرد و افزود: آمادگی ایستگاه‌های پمپاژ، تأسیسات انتقال آب و سایر زیرساخت‌های مرتبط باید در دستور کار قرار گیرد.

کاویان‌پور بیان داشت: بهره‌گیری از ظرفیت مراکز تحقیقاتی و پایش مستمر تغییرات جوی می‌تواند به تصمیم‌گیری دقیق‌تر و افزایش تاب‌آوری در برابر مخاطرات طبیعی کمک کند.

رئیس مؤسسه تحقیقات آب همچنین با اشاره به اهمیت اطلاع‌رسانی عمومی خاطرنشان کرد: آگاهی‌بخشی به مردم و جلب مشارکت جوامع محلی از مؤلفه‌های مهم مدیریت مخاطرات است و می‌تواند در کاهش خسارات احتمالی ناشی از سیلاب نقش مؤثری داشته باشد.

کاویان‌پور در پایان، آمادگی به‌موقع، مدیریت یکپارچه و هماهنگی میان دستگاه‌ها را از الزامات کاهش خسارات ناشی از رخدادهای حدی آب‌وهوایی دانست و بر ضرورت استفاده از پیش‌بینی‌های علمی برای اتخاذ تصمیم‌های پیشگیرانه تأکید کرد.