چالش‌های ائتلاف‌سازی برای کابینه لرزان

«رینا باسیت» در گزارش دیروز دوشنبه در المانیتور نوشت،  تحلیلگران می‌گویند شانسی که نتانیاهو برای تضمین اکثریت دارد اندک به نظر می‌رسد؛ اما نمی‌توان آن را نادیده گرفت و برگزاری دور دیگری از انتخابات (که هفتمین انتخابات اسرائیل در کمتر از چهار سال گذشته خواهد بود) همچنان یک احتمال قوی باقی می‌ماند. طبق نظام نمایندگی تناسبی در اسرائیل، نامزدی که از سوی رئیس‌جمهور مامور تشکیل کابینه می‌شود، باید حمایت دست‌کم ۶۱نفر از ۱۲۰نماینده کنست را جلب کند. نظرسنجی‌های چهار ماه گذشته عموما به حزب «یاشار» به رهبری گادی آیزنکوت نسبت به حزب «لیکود» نتانیاهو برتری داده‌اند؛ اگرچه فاصله میان احزاب (و میان بلوک‌های مربوط به آن‌ها) کاهش یافته است.

آیزنکوت و دیگر رهبران اپوزیسیون شامل نفتالی بنت، یائیر لاپید و آویگدور لیبرمن همگی اعلام کرده‌اند که احزاب عربی را در ائتلاف آینده خود وارد نخواهند کرد. بنت و لاپید رهبری «با هم»، ائتلافی از حزب راست‌گرای بنت و حزب «یش عتید» لاپید را بر عهده دارند. لیبرمن رهبر «یسرائیل بیتنو» است، یک حزب راست‌گرا که عمدتا نمایندگی اسرائیلی‌های روسی‌زبان را بر عهده دارد. نظرسنجی‌های چهار ماه گذشته نشان می‌دهد احزاب عربی شامل «فهرست مشترک» و «رعم» می‌توانند ۱۳ تا ۱۵کرسی کنست را به‌دست آورند (در مقایسه با ۹ کرسی فعلی)؛ امری که آنها را به تعیین‌کنندگان احتمالی در روند ائتلاف‌سازی تبدیل می‌کند. احزاب برای ورود به کنست به ۳.۲۵درصد از آرا، معادل چهار کرسی نیاز دارند. در همین راستا پنج سناریوی محتمل برای رأی‌گیری ۲۷اکتبر به روایت المانیتور از این قرار است:

 سناریوی ۱: بلوک اپوزیسیون اکثریت قاطع را کسب می‌کند: در سناریوی اول، بلوک اپوزیسیون بدون احزاب عربی اکثریت کرسی‌های کنست را به‌دست می‌آورد و آیزنکوت نخست‌وزیر می‌شود. این امر مستلزم آن است که این بلوک فراتر از نظرسنجی‌های فعلی عمل کند. حزب تازه‌تاسیس «رزروویست‌ها» که علاوه بر اولویت‌های دیگر، کارزاری برای پایان دادن به معافیت‌های خدمت سربازی برای ارتدوکس‌های افراطی (حریدی‌ها) به راه انداخته است، در صورت عبور از آستانه انتخاباتی می‌تواند به کابینه بپیوندد. با این حال، چشم‌انداز دستیابی آیزنکوت به اکثریت، اندک به نظر می‌رسد.

  سناریوی ۲: نتانیاهو پیروز می‌شود:  در سناریوی دوم، بلوک نتانیاهو اکثریت را به‌دست می‌آورد. با این حال، در چهار ماه گذشته تنها نظرسنجی‌های کانال ۱۴ (که به‌شدت همسو با نتانیاهو است) به چنین نتیجه‌ای اشاره کرده‌اند. اگر او پیروز شود، شرکای راست افراطی و ارتدوکس افراطی فعلی خود را حفظ خواهد کرد و می‌تواند از حزب کوچک «مردم اسرائیل» به رهبری «عوفر وینتر» و حزب «رزروویست‌ها» به رهبری «یوآز هِندِل» دعوت کند تا در صورت ورود به کنست، به کابینه بپیوندند. سیاست‌های راست‌گرایانه و طرفدار شهرک‌سازی وینتر به‌طور کلی با برنامه نتانیاهو همخوانی دارد، اما او با معافیت‌های سربازی ارتدوکس‌های افراطی مخالف است و از ساختار سیاسی و امنیتی حاکم در جریان حمله ۷اکتبر انتقاد کرده است؛ امری که ورود او به کابینه را پیچیده می‌کند. رزروویست‌های میانه‌روتر که آنها نیز با معافیت‌ها مخالفند، می‌توانند شریک به مراتب دشوارتری باشند. نظرسنجی‌ها هر دو حزب را نزدیک به آستانه انتخاباتی قرار می‌دهند؛ امری که پیش‌بینی ورود هر یک از آنها به کنست را دشوار می‌سازد. اطرافیان نتانیاهو از ترس اینکه وینتر آرای حزب راست افراطی «صهیونیسم مذهبی» را بشکند، او را برای انصراف تحت فشار قرار داده‌اند.

 سناریوی ۳: آیزنکوت کابینه اقلیت تشکیل می‌دهد: در سناریوی سوم، آیزنکوت یک کابینه اقلیت با حمایت بیرونی احزاب عربی تشکیل می‌دهد. چنین کابینه‌ای کمتر از ۶۱کرسی خواهد داشت و به «فهرست مشترک» و «رعم» متکی خواهد بود. رهبران احزاب عربی به المانیتور گفته‌اند که از چنین ترتیبی حمایت می‌کنند تا مانع از تشکیل کابینه بعدی توسط نتانیاهو شوند، اما برخی احزاب اپوزیسیون صهیونیستی گفته‌اند تحت هیچ شرایطی با احزاب عربی همکاری نخواهند کرد. کابینه‌های اسرائیل تنها از طریق «رأی عدم اعتماد ایجابی» قابل سرنگونی هستند؛ جریانی که در آن دست‌کم ۶۱قانون‌گذار باید از یک نخست‌وزیر جایگزینِ مشخص حمایت کنند. یک کابینه اقلیت به رهبری آیزنکوت می‌تواند روی احزاب عربی حساب کند تا این اکثریت را از اپوزیسیون (بلوک نتانیاهو) سلب کنند.

 سناریوی ۴: آیزنکوت و نتانیاهو کابینه وحدت تشکیل می‌دهند: در این سناریو، یک کابینه وحدت میان آیزنکوت و نتانیاهو مطرح است؛ به‌طوری‌که این دو پس از ۲سال خدمت، پست نخست‌وزیری را به صورت چرخشی جابه‌جا کنند. چنین ائتلاف گسترده‌ای احتمالا احزاب ارتدوکس افراطی را کنار خواهد گذاشت؛ چراکه آیزنکوت احتمالا خواستار اجرای قانون خدمت اجباری سربازی برای مردان ارتدوکس افراطی خواهد شد. با این حال، این چشم‌انداز بسیار دور از ذهن به نظر می‌رسد؛ زیرا همه رهبران اپوزیسیون در جریان کارزار متعهد شده‌اند که به کابینه‌ای به رهبری نتانیاهو نپیوندند. صرف‌نظر از اختلافات سیاسی، این پنج رهبر به نتانیاهو اعتماد ندارند که به توافقِ به اشتراک‌گذاری قدرت پایبند بماند. در سال۲۰۲۰، نتانیاهو و بنی‌گانتس، رهبر حزب «آبی و سفید»، بر سر چرخش نخست‌وزیری توافق کردند و قرار بود گانتس در نوامبر۲۰۲۱ این سمت را تحویل بگیرد. این توافق زمانی فروپاشید که کابینه نتوانست بودجه را تصویب کند و منجر به انحلال خودکار کنست شد. گانتس نتانیاهو را متهم کرد که برای جلوگیری از تحویل قدرت، عمدا مانع تصویب بودجه شده است؛ ادعایی که نتانیاهو آن را تکذیب کرد.

 سناریوی ۵: بن‌بست و انتخابات جدید: سناریوی پنجم یک بن‌بست مداوم و طولانی‌مدت است. طبق قوانین اسرائیل، اگر نامزد مامور شده از سوی رئیس‌جمهور نتواند یک کابینه پایدار تشکیل دهد، رئیس‌جمهور می‌تواند نامزد دیگری را منصوب کند یا به سمت انتخابات دیگری حرکت کنند. ناکارآمدی سیاسی باعث شده اسرائیل در سه‌سال و نیم گذشته پنج‌بار انتخابات برگزار کند. «تال شنیدر»، خبرنگار سیاسی «تایمز آو اسرائیل» به المانیتور گفت: «تنها مزیت نتانیاهو این است که اپوزیسیون نیز ناتوان از تشکیل یک ائتلاف اکثریت به نظر می‌رسد. این جوهره کمپین اوست. اگر مخالفان او نتوانند کابینه تشکیل دهند، او می‌تواند تا زمانی که انتخابات دیگری فراخوانده شود، به‌عنوان نخست‌وزیر موقت باقی بماند.» او گفت: «اگر احزاب کوچک نتوانند از آستانه انتخاباتی عبور کنند، هزاران رأی عملا بی‌تاثیر و باطل می‌شوند.» مشارکت شهروندان عرب می‌تواند تعیین‌کننده باشد. «آرون باکسرمن» و «جاش هولدر» هم در گزارشی برای نیویورک‌تایمز به سناریوهای مشابهی اشاره کردند. آنها هم سناریوهای «ائتلاف شکننده»، «اکثریت قاطع»، «بن بست» و «کابینه اقلیت» را برشمردند.