آینده جنگ در سایه دو انتخابات

با وجود حمایت اخیر ترامپ از نتانیاهو، تحلیلگران اسرائیلی معتقدند توانایی تل‌آویو برای آغاز مرحله جدیدی از حملات، بیش از هر چیز به همراهی واشنگتن وابسته است. فشارهای انتخاباتی آمریکا، نگرانی از پیامدهای اقتصادی جنگ و افزایش قیمت نفت به بیش از ۱۱۶ دلار در هر بشکه، از جمله عواملی هستند که می‌توانند کاخ سفید را به احتیاط در برابر تشدید درگیری سوق دهند. ازسرگیری حملات پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در هفته آینده نیز ممکن است موقعیت جمهوری‌خواهان را تحت فشار قرار دهد. در همین چارچوب، دنیس سیترینوویچ، پژوهشگر ارشد مسائل ایران در موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، احتمال اقدام مستقل تل‌آویو را بعید دانسته است. با این حال، به گفته او، اگر انتخابات به بن‌بست سیاسی و دشواری در تشکیل کابینه منجر شود، نتانیاهو ممکن است با حمایت ترامپ به حمله جدیدی دست بزند و از این طریق تشکیل کابینه وحدت ملی را تسهیل کند؛ سناریویی که به باور این تحلیلگر، اقدامی بی‌سابقه خواهد بود.

در سطح راهبردی، هدف اعلام‌شده نتانیاهو برای تغییر رژیم، در کنار محدودیت‌های عملیاتی و فقدان نشانه‌های روشن از آمادگی برای عملیات زمینی گسترده، چشم‌انداز جنگ را مبهم کرده است. با این حال، هرگونه تشدید درگیری با خطر گسترش پاسخ تلافی‌جویانه ایران به زیرساخت‌های انرژی منطقه همراه است. همزمان، افزایش هزینه‌های جنگ و مخالفت برخی دموکرات‌های کنگره با تامین مالی آن، می‌تواند بر حمایت آینده آمریکا از اسرائیل اثر بگذارد. بنابراین، نتیجه انتخابات اسرائیل هرچه باشد، تداوم تقابل با ایران تنها به اراده تل‌آویو وابسته نیست و معادلات سیاسی و اقتصادی واشنگتن نقشی تعیین‌کننده در شکل‌گیری مرحله بعدی جنگ خواهند داشت.

تداوم راهبرد تقابل با ایران

خبرگزاری رویترز نیز در تحلیلی نوشت که انتخابات اسرائیل، حتی در صورت تغییر نخست‌وزیر، بعید است به تحول بنیادین در سیاست تل‌آویو در قبال ایران منجر شود؛ زیرا مقابله با تهران و اتکا به قدرت نظامی، به محورهای اصلی دکترین امنیتی اسرائیل تبدیل شده‌اند. به باور تحلیلگران، تحولات پس از حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳ و جنگ‌های غزه، لبنان و ایران، رویکرد امنیتی اسرائیل را سخت‌گیرانه‌تر کرده است. در این چارچوب، تضعیف ایران، حفظ مناطق حائل و استفاده از نیروی نظامی برای بازدارندگی، همچنان از اولویت‌های راهبردی تل‌آویو خواهد بود. با این حال، تفاوت کابینه آینده با کابینه کنونی بنیامین نتانیاهو ممکن است بیشتر در میزان تهاجمی بودن اقدامات و نحوه مواجهه با تحولات منطقه‌ای نمود پیدا کند.

نتانیاهو بر ضرورت حملات پیش‌دستانه و تقویت توان تسلیحاتی مستقل اسرائیل تاکید کرده است. در مقابل، برخی تحلیلگران درباره امکان تحقق این هدف از طریق حملات نظامی تردید دارند و معتقدند تهران ممکن است با تداوم فشار از طریق متحدان منطقه‌ای خود، توان فرسایشی بیشتری در یک رویارویی طولانی‌مدت داشته باشد. آویو بوشینسکی، مشاور پیشین نتانیاهو، می‌گوید: «اگر نتانیاهو انتخاب شود، هر کاری را که خودش بخواهد انجام خواهد داد. گسترش شهرک‌ها ادامه خواهد یافت و جنگ‌ها علیه ایران، حماس و حزب‌الله نیز تداوم پیدا خواهد کرد.» در همین حال، مواضع آمریکا نیز بر معادلات منطقه‌ای اثرگذار است. واشنگتن از ادامه فشار بر ایران سخن گفته، اما با الحاق کرانه باختری به اسرائیل مخالفت کرده است. بر این اساس، انتخابات اسرائیل بیش از آنکه نشانه تغییر جهت‌گیری راهبردی تل‌آویو باشد، آزمونی برای تعیین شدت تقابل با ایران و میزان نقش‌آفرینی دیپلماسی در آینده منطقه خواهد بود.

وابستگی تصمیم تل‌آویو به واشنگتن

در این بین دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با حمایت از بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، هشدار داده است که انتخاب فردی دیگر می‌تواند بر اتحاد تل‌آویو و واشنگتن تاثیر بگذارد.  به گزارش دویچه‌وله، تحلیلگران معتقدند حتی کنار رفتن نتانیاهو نیز لزوما به تغییر اساسی سیاست اسرائیل در قبال ایران منجر نخواهد شد. راز زیمت و دنی سیترینوویچ، پژوهشگران موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، تاکید دارند که جریان‌های سیاسی این کشور درباره تهدید ایران، به‌ویژه برنامه هسته‌ای آن، اختلاف بنیادینی ندارند. به باور آنان، تصمیم‌گیری درباره تشدید تنش‌های نظامی نیز بیش از آنکه به نخست‌وزیر اسرائیل وابسته باشد، از موضع واشنگتن تاثیر می‌پذیرد. زیمت تاکید کرد که هرگونه تشدید تنش نظامی علیه ایران، بیش از آنکه به هویت نخست‌وزیر اسرائیل وابسته باشد، به «تصمیم رئیس‌جمهور ایالات متحده» بستگی دارد. سیترینوویچ نیز به دویچه‌وله گفت: «حتی اگر نتانیاهو شخصا از قدرت کناره‌گیری کند، نفوذ او و سیاست‌هایی که در سال‌های اخیر شکل گرفته‌اند، به سادگی از بین نخواهند رفت.»

در همین حال، برخی تحلیلگران اهداف آمریکا و اسرائیل را فراتر از مهار برنامه هسته‌ای ایران می‌دانند و به تضعیف ساختار حکومتی، زیرساخت‌های صنعتی و ایجاد بی‌ثباتی داخلی اشاره می‌کنند. در مقابل، تهران نیز از آمادگی برای حملات تلافی‌جویانه، از جمله علیه زیرساخت‌های دیجیتال و مراکز داده مرتبط با آمریکا در منطقه، خبر داده است. با وجود این تنش‌ها، برخی کارشناسان همچنان دیپلماسی را راهی برای کاهش بحران می‌دانند و به ابتکار مذاکرات اسلام‌آباد اشاره می‌کنند. با این حال، سیترینوویچ معتقد است در فضای سیاسی کنونی اسرائیل، بازگشت به توافق هسته‌ای با ایران جایگاه قابل‌توجهی ندارد. در مجموع، نتیجه انتخابات ممکن است ترکیب قدرت در تل‌آویو را تغییر دهد، اما چشم‌انداز تحول اساسی در سیاست این کشور در قبال تهران همچنان دور از دسترس به نظر می‌رسد.