خبرگزاری علت
تغییر فاز مداخله ارزی
دلار از ابتدای هفته تا پایان معاملات روز سه‌شنبه عمدتا در نیمه دوم کانال ۲۶۰هزار تومان معامله شده و حتی در مقاطعی وارد کانال ۲۷۰هزار تومان شده بود. با این حال، روز چهارشنبه نرخ دلار در معاملات نقدی تا کف روزانه ۲۶۲هزار و ۲۰۰تومان عقب‌نشینی کرد. همزمان، قیمت تتر در مقطعی تا محدوده ۲۵۲هزار تومان کاهش یافت. در ادامه معاملات، بخشی از این افت جبران شد و نرخ دلار نقدی در محدوده ۲۶۳هزار و ۲۰۰ تومان به کار خود پایان داد.
با احتساب نرخ پایانی، دلار در روز چهارشنبه ۵ هزار و ۳۰۰تومان، معادل ۲درصد، نسبت به روز سه‌شنبه کاهش یافت. این دومین روز متوالی کاهشی بازار ارز بود. دلار از روز شنبه وارد کانال ۲۶۰هزار تومان شده بود و محدوده ۲۶۲ و ۲۶۳هزار تومان در روزهای اخیر به یکی از سطوح مهم قیمتی بازار تبدیل شده بود. برخی کارشناسان معتقدند در صورت تثبیت نرخ در سطوح پایین‌تر از این محدوده، زمینه برای کاهش بیشتر قیمت و بازگشت دلار به کانال ۲۵۰هزار تومان فراهم خواهد شد.
آنچه در روند معاملات روزهای اخیر قابل‌مشاهده است، تغییر تدریجی شیوه اثرگذاری بازارساز بر بازار ارز است. بازار ارز در شرایطی که تحت‌تاثیر جنگ اقتصادی با افزایش قابل‌توجه انتظارات افزایشی مواجه شده بود، طی پنج روز معاملاتی از کانال ۲۳۰هزار تومان تا نزدیکی کانال ۲۷۰هزار تومان پیشروی کرد. در این شرایط، کارشناسان احتمال افزایش احتیاط معامله‌گران در نزدیکی کانال ۲۷۰هزار تومان را بیش از سطوح ۲۵۰هزار و ۲۶۰هزار تومان ارزیابی کرده بودند و بانک مرکزی نیز در همین مقطع حضور فعال‌تری در بازار پیدا کرد.
در مرحله نخست، اثرگذاری بازارساز بیشتر در قالب محدود کردن دامنه نوسان ظاهر شد. نرخ دلار در روزهای یکشنبه، دوشنبه و سه‌شنبه تغییراتی کمتر از یک‌درصد نسبت به روز قبل ثبت کرد و همزمان از اوج‌های ثبت‌شده فاصله گرفت. در کنار این موضوع، دامنه نوسان روزانه دلار نیز به‌تدریج محدودتر شد.
این روند می‌توانست نشانه‌ای از تغییر تعادل در بازار باشد؛ چراکه پس از یک دوره رشد پرشتاب، کاهش دامنه نوسان و عقب‌نشینی از اوج‌های قیمتی معمولا به معنای افزایش تردید معامله‌گران نسبت به ادامه روند صعودی است. در چنین شرایطی، بازار می‌تواند در آستانه تغییر مسیر قرار گیرد؛ به این معنا که یا با ورود محرک جدید به مسیر صعودی بازگردد یا با افزایش عرضه و کاهش فشار تقاضا، وارد فاز اصلاحی شود.
روز سه‌شنبه، سومین روز حضور محسوس بازارساز، نرخ دلار اگرچه در محدودهای مشابه روز قبل آغاز به کار کرد، اما در سطوح پایین‌تری به کار خود پایان داد. به این ترتیب، نخستین روز کاهشی دلار پس از هشت روز متوالی رشد ثبت شد. پس از سه روز کنترل نوسان، عقب‌نشینی از سقف‌های قیمتی و ثبت نخستین روز کاهشی، بازارساز در روز چهارشنبه وارد مرحله دیگری از مداخله شد و نرخ دلار را تا محدوده ۲۶۲هزار تومان پایین آورد.
این سطح در شرایط فعلی از اهمیت برخوردار است، زیرا در روزهای اخیر به یکی از محدوده‌های حمایتی بازار تبدیل شده است. عقب‌نشینی دلار به این سطح می‌تواند احتیاط معامله‌گران را افزایش داده و از شدت فشار تقاضا بکاهد. در صورت تداوم این وضعیت، احتمال حرکت نرخ به سمت سطوح حمایتی پایین‌تر نیز افزایش خواهد یافت.
روایت بانک مرکزی از مداخله ارزی
تغییر شدت و نحوه حضور بازارساز در بازار ارز، در حالی رخ داده که شامگاه سه‌شنبه ۱۴مهرماه، رئیس کل بانک مرکزی در یک گفت‌وگوی ویژه خبری، درباره اقدامات این نهاد در بازار ارز و آنچه «خط مقدم جنگ اقتصادی» توصیف کرد، توضیحاتی ارائه داد.
رئیس کل بانک مرکزی در واکنش به مباحثی در خصوص نحوه مداخله بازارساز تاکید کرد که براساس قانون، بانک مرکزی در شرایط نوسانات ارزی اختیار مداخله در بازار را دارد و شیوه ورود به بازار نیز براساس شرایط و تشخیص حرفه‌ای سیاستگذار انتخاب می‌شود. به گفته او، هدف از حضور بانک مرکزی در شرایط فعلی، جلوگیری از تبدیل نااطمینانی‌ها و ناآرامی‌های ناشی از تحولات و تبلیغات خارجی به نااطمینانی اقتصادی بلندمدت و ناترازی‌های اقتصادی پایدار است.
رئیس کل بانک مرکزی همچنین با اشاره به تجربه مداخلات ارزی سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ توضیح داد که در این روش، بازارساز در سطوح قیمتی بالا عرضه ارز را افزایش می‌دهد و این روند تا زمانی ادامه پیدا می‌کند که قیمت به سطوح پایین‌تر منتقل شود و بازار در آن سطوح با نوسان کمتر و ثبات بیشتری قرار گیرد.
مخالفت با نرخ‌سازی دستوری
در بخش دیگری از این اظهارات، رئیس کل بانک مرکزی تاکید کرد که سیاستگذار به دنبال نرخ‌سازی یا تثبیت دستوری نرخ ارز در یک سطح مشخص نیست. به گفته او، در شرایطی که فشار انتظارات به دلیل جنگ اقتصادی افزایش یافته، ابزار بازارساز برای مقابله با این فشار، ورود شفاف به بازار و افزایش عرضه در سطوح قیمتی بالاست و پس از آن تلاش برای قرارگیری در محدوده‌های قیمتی باثبات‌تر است.
براساس توضیحات ارائه‌شده، در سازوکار عرضه ارز سهمیه‌ای، متقاضی با ارائه کارت ملی می‌تواند تا سقف قانونی ارز دریافت کند و فرآیند انجام معامله و منشأ منابع نیز تحت نظارت قرار دارد. رئیس کل بانک مرکزی همچنین اعلام کرد که میانگین ارز دریافت‌شده توسط متقاضیان در روزهای اخیر حدود ۵هزار دلار بوده است.
در همین رابطه، خبرگزاری زومان به نقل از منابع خود اعلام کرده بود که تا روز دوشنبه حدود ۴۰میلیون دلار ارز سهمیه‌ای به فروش رسیده است. بر اساس این رقم و با فرض میانگین خرید ۵هزار دلار، می‌توان برآورد کرد که حدود ۸هزار نفر در سه روز نخست اجرای طرح سهمیه ۱۰هزاردلاری به ازای هر فرد، موفق به دریافت ارز سهمیه‌ای شده‌اند. این رقم می‌تواند تصویری از حجم اولیه عرضه و تعداد متقاضیانی که وارد این بازار شده‌اند، ارائه کند.
هدف بانک مرکزی برای رشد نقدینگی
رئیس کل بانک مرکزی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تحولات نقدینگی اعلام کرد که رشد نقدینگی تحت‌تاثیر جنگ از میانگین میان‌مدت خود فاصله گرفته و هدف بانک مرکزی، بازگرداندن رشد نقدینگی به میانگین میان‌مدت است. برخی کارشناسان این اظهارات را تلاش سیاستگذار برای بازگرداندن رشد نقدینگی به محدودهای بین ۳۰ تا ۴۰درصد تفسیر کردند.
میزان تامین ارز تا نیمه مهر ۱۴۰۵
رئیس کل بانک مرکزی همچنین درباره وضعیت تامین ارز در سال جاری اعلام کرد که با وجود شرایط جنگی، روند تامین ارز قابل قبول بوده است. براساس اظهارات او، از ابتدای سال تا میانه مهرماه حدود ۲۴.۹میلیارد دلار برای کالاهای اساسی تامین ارز شده که تنها ۱۲درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته است. به گفته رئیس کل بانک مرکزی، این کاهش عمدتا به افت تقاضای ارز در بخش صنعت مربوط می‌شود و در بخش کالاهای اساسی، میزان تامین ارز نسبت به سال گذشته تغییر قابل‌توجهی نداشته است. همچنین در بخش دارو، میزان ارز تامین‌شده حتی افزایش یافته است.
نظر شما