عقب‌نشینی شاخص از 8 میلیون

در پایان معاملات، ۷۲درصد نمادهای معاملاتی در محدوده منفی قرار داشتند و حدود ۸همت سفارش فروش بدون خریدار در تابلوی معاملات باقی ماند. مجموعه این تحولات از افزایش غلبه عرضه بر تقاضا و احتیاط معامله‌گران حکایت دارد؛ فضایی که در کنار عقب‌نشینی شاخص کل از سقف تاریخی مهرماه، بار دیگر توجه فعالان بازار را به ریسک‌های سیاسی و چشم‌انداز کوتاه‌مدت بورس جلب کرده است. در همین حال، افزایش نرخ دلار در بازار آزاد نشان می‌دهد بازارهای دارایی همچنان تحت‌تاثیر متغیرهای اقتصادی و انتظارات سیاسی قرار دارند.

فشار عرضه در چهار روز معاملاتی

بازار سهام در معاملات سه‌شنبه، پنجمین روز آبان‌ماه، بار دیگر با برتری فروشندگان مواجه شد. افت ۱.۷۷درصدی شاخص کل در شرایطی به ثبت رسید که در چهار روز از پنج روز معاملاتی اخیر، این نماگر با کاهش همراه شده است. تداوم این روند، شاخص کل را به سطح ۷‌میلیون و ۹۲۷هزار واحد رساند؛ محدوده‌ای که از چهاردهم مهرماه تاکنون مشاهده نشده بود. به این ترتیب، بخش قابل‌توجهی از رشد ثبت‌شده در هفته‌های گذشته تحت‌تاثیر افزایش عرضه‌ها قرار گرفته است. 

شاخص هموزن نیز که تصویری از وضعیت عمومی‌تر نمادها، با وزن کمتر شرکت‌های بزرگ، ارائه می‌دهد، در این روز ۱.۲درصد افت کرد و به ۲‌میلیون و ۲۰۲هزار واحد رسید. همزمان، شاخص کل فرابورس نیز با کاهش ۱.۴۲درصدی همراه شد. افت همزمان نماگرهای اصلی نشان می‌دهد فشار فروش تنها به چند نماد بزرگ محدود نمانده و بخش گسترده‌ای از بازار را در بر گرفته است. قرار گرفتن ۷۲درصد نمادها در محدوده منفی در پایان معاملات نیز موید همین وضعیت بود؛ به‌ طوری که تنها ۲۸درصد نمادها توانستند روز معاملاتی را در محدوده مثبت به پایان برسانند. 

از سوی دیگر، ارزش معاملات خرد در محدوده ۴۸همت قرار گرفت؛ رقمی که در کنار خروج قابل‌توجه پول سرمایه‌گذاران حقیقی، از افزایش جابه‌جایی دارایی‌ها در فضایی محتاطانه حکایت دارد. در چنین شرایطی، صرف ثبت ارزش معاملات بالا به معنای تقویت تقاضا نیست و باید جهت جریان پول و گستردگی نمادهای مثبت و منفی را نیز در نظر گرفت. هنگامی که همزمان با افت شاخص‌ها، بخش عمده نمادها منفی هستند و پول حقیقی از بازار خارج می‌شود، افزایش ارزش معاملات می‌تواند بازتابی از شدت گرفتن عرضه‌ها و تغییر ترکیب مالکیت سهام نیز باشد.

عقب‌نشینی بیش از ۶درصدی از قله مهرماه

افت روز سه‌شنبه، فاصله شاخص کل با قله‌ای را که در ۲۱مهرماه تجربه کرده بود، افزایش داد. شاخص کل در آن مقطع به محدوده ۸‌میلیون و ۴۶۰هزار واحد رسیده بود، اما با افت‌وخیزهای روزهای بعد و تشدید فشار فروش در معاملات اخیر، اکنون به سطح ۷‌میلیون و ۹۲۷هزار واحد عقب نشسته است. مقایسه این دو سطح نشان می‌دهد شاخص کل بیش از ۶درصد از قله مهرماه فاصله گرفته است. این عقب‌نشینی در شرایطی رخ می‌دهد که بازار سهام پس از یک دوره رشد قابل‌توجه، با افزایش حساسیت نسبت به ریسک‌های پیش‌‌رو مواجه شده است. 

در چنین فضایی، بخشی از معامله‌گران ممکن است با هدف ذخیره سود یا کاهش ریسک سبد خود، موقعیت‌های سهامی را تعدیل کنند. با این حال، تشخیص اینکه افت اخیر صرفا اصلاحی پس از رشد قبلی است یا می‌تواند به روند نزولی طولانی‌تری تبدیل شود، به بررسی تداوم عرضه‌ها، وضعیت تقاضا و تغییرات جریان پول در روزهای آینده نیاز دارد. در همین حال، باقی ماندن حدود ۸همت سفارش فروش بدون خریدار در پایان معاملات، یکی از نشانه‌های قابل‌توجه ضعف تقاضا بود. وجود چنین حجمی از سفارش‌های فروش پاسخ‌داده‌نشده می‌تواند نشان‌دهنده فاصله میان قیمت‌های مورد انتظار فروشندگان و سطح تقاضای موجود باشد.

ریسک‌های سیاسی در کانون توجه معامله‌گران

در کنار متغیرهای درون‌بازاری، تحولات سیاسی و نگرانی از احتمال تشدید دوباره تنش‌ها میان ایران و ائتلاف آمریکایی ـ صهیونیستی نیز در فضای احتیاطی معاملات مورد توجه قرار گرفته است. نزدیک شدن به موعد انتخابات پارلمانی اسرائیل از جمله موضوعاتی است که در ارزیابی برخی فعالان بازار درباره احتمال افزایش تنش‌های منطقه‌ای مطرح می‌شود. با این حال، ارتباط دادن افت روزانه بورس به یک عامل مشخص، بدون شواهد بیشتر، تصویر کاملی از دلایل رفتار معامله‌گران ارائه نمی‌دهد؛ چراکه تحولات سیاسی در کنار انتظارات تورمی، نرخ ارز، وضعیت نقدینگی و شرایط معاملاتی شرکت‌ها بر تصمیم‌های سرمایه‌گذاران اثر می‌گذارند. افزایش احتیاط در چنین فضایی می‌تواند به کاهش تمایل برای خرید سهام و افزایش تقاضا برای نقدشوندگی منجر شود. 

در بازارهایی که انتظارات نسبت به آینده با عدم‌قطعیت همراه است، سرمایه‌گذاران معمولا حساسیت بیشتری نسبت به ریسک نشان می‌دهند و ممکن است برای جلوگیری از زیان احتمالی، بخشی از دارایی‌های پرریسک خود را به فروش برسانند. در بورس نیز این رفتار می‌تواند خود را در افزایش تعداد نمادهای منفی، تشدید صف‌های فروش و خروج پول حقیقی‌ها نشان دهد؛ نشانه‌هایی که در معاملات سه‌شنبه به‌وضوح دیده شدند. از این منظر، تحولات سیاسی زمانی می‌توانند اثر پررنگ‌تری بر معاملات بگذارند که انتظارات سرمایه‌گذاران درباره چشم‌انداز اقتصادی و وضعیت بازارهای موازی را نیز تغییر دهند. بنابراین، رصد اخبار منطقه‌ای در کنار داده‌های معاملاتی برای ارزیابی مسیر کوتاه‌مدت بورس اهمیت دارد، اما نمی‌توان صرفا بر مبنای یک رویداد سیاسی، جهت حرکت شاخص‌ها را قطعی دانست.