خبرگزاری علت
مساله اصلی، مواضعی است که دو طرف اتخاذ کردهاند. بنابراین باید بررسی کرد که آیا در این مواضع تغییری ایجاد شده یا خیر و آیا طرفین آمادگی نشان دادن انعطاف بیشتری دارند. میانجیها طبیعتا بر دو طرف تاکید میکنند که با یکدیگر گفتوگو کنند و بنشینند و مسائل را مورد بحث قرار دهند، اما صرف انجام این گفتوگو بهخودیخود به معنای وقوع یک تحول اساسی نیست. باید منتظر ماند و دید آیا این روند تداوم خواهد یافت و آیا نتایج ملموسی به دنبال خواهد داشت یا خیر. پیش از این و بعد از جنگ ۳۹ روزه نیز، در مقاطعی که تماسها و دیدارهای متعددی میان طرفین انجام میشد، شاهد چنین وضعیتی بودیم؛ اما در نهایت این تماسها به نتیجه مشخصی منجر نشد. بنابراین پرسش اصلی این است که آیا محاسبات دو طرف تغییر کرده است یا خیر. تا زمانی که از تغییر این محاسبات اطمینان نداشته باشیم، نمیتوان صرفا برگزاری یک دیدار را نشانه تحول در مناسبات دانست.
برای ایران مهم است که مشخص شود آیا طرف مقابل در مواضع خود تجدیدنظر کرده و آمادگی نشان دادن انعطاف را دارد یا خیر؛ طرف مقابل نیز به همین ترتیب تلاش میکند مواضع و میزان انعطاف ایران را ارزیابی کند. در نهایت، همهچیز به این بستگی دارد که آیا دو طرف واقعا آمادگی نشان دادن انعطاف را داشته باشند یا خیر. در حال حاضر، من نشانه روشنی از چنین انعطافی مشاهده نمیکنم. از این رو، به نظر میرسد دیدارهای فعلی بیش از آنکه دربرگیرنده تحولی بنیادین باشند، عمدتا با هدف تبادل اطلاعات، آگاهی از آخرین تحولات و ارزیابی میزان آمادگی طرفین برای انعطاف انجام میشود. در خصوص نقش چین نیز باید گفت که این کشور میتواند در مسیر کاهش تنش میان ایران و آمریکا نقشآفرین باشد، اما میزان اثربخشی این نقش به شرایط موجود و آمادگی طرفین برای ورود جدی به روند مذاکره بستگی دارد.
در حال حاضر، طی یکی دو هفته گذشته برخورد نظامی میان طرفین متوقف بوده و ممکن است این وضعیت برای چند هفته دیگر نیز ادامه پیدا کند. با این حال، این موضوع تا حد زیادی به تحولات مرتبط با تنگه هرمز و میزان ضرورت عبور کشتیها از این مسیر از دیدگاه آمریکا بستگی دارد. اگر آمریکاییها به این جمعبندی برسند که برای تسهیل عبور کشتیها از تنگه هرمز باید برخی امکانات پایشی یا موشکی و پهپادی مستقر در مناطق ساحلی را هدف قرار دهند، احتمالا چنین اقدامی را انجام خواهند داد. در مقابل، ایران نیز در هفتههای اخیر اقداماتی انجام داده و برخی گروههایی که از آنها بهعنوان نیروهای نزدیک یا طرفدار ایران یاد میشود نیز اقداماتی داشتهاند. در نهایت به نظر میرسد روند موجود احتمالا با همین الگو ادامه پیدا خواهد کرد، مگر آنکه نشانهای جدی از عزم دو طرف برای ورود واقعی به مسیر مذاکره و دستیابی به تفاهم مشاهده شود.
* دیپلمات پیشین
نظر شما