خبرگزاری علت
اقتصادایران - دانیال رحیمی؛ نخستین صندوق سرمایهگذاری ارزی قرار است فردا چهارشنبه وارد مرحله پذیرهنویسی شود؛ ابزاری که دارندگان ارز میتوانند بدون تبدیل منابع خود به ریال، واحدهای آن را خریداری و هنگام خروج نیز ارزش سرمایه خود را بهصورت ارزی دریافت کنند. منابع جذبشده نیز در ابزارها و داراییهای مالی ارزی به کار گرفته خواهد شد تا به تأمین مالی فعالیتهای اقتصادی و پروژههای ارزآور اختصاص یابد.
براساس توضیحات عبدالناصر همتی، رئیسکل بانک مرکزی، فرآیند راهاندازی این صندوق نهایی شده و بانک مرکزی نیز در حال فراهمکردن سازوکارهای حمل، تحویل و نگهداری اسکناس برای تسهیل ورود منابع ارزی به صندوق است.
با این حال، حدود تعهد بانک عامل، میزان جذابیت بازده برآوردی پنج درصد، اعتماد سرمایهگذاران و اثر این صندوق بر بازارهای موازی، از مهمترین پرسشهای پیش روی این ابزار تازه به شمار میرود.
در اینباره، جواد فلاحیان، کارشناس بازار سرمایه در گفتوگو با اقتصادآنلاین، اهداف راهاندازی صندوقهای ارزی، دامنه ضمانت بانک ملت، جذابیت بازده این صندوقها و آثار احتمالی آن بر بازارهای دلار، طلا، مسکن و خودرو را بررسی میکند.
مشروح گفتوگوی اقتصادآنلاین با جواد فلاحیان را در ادامه میخوانید.
*****
*آقای فلاحیان؛ اصلیترین هدف از راهاندازی صندوقهای سرمایهگذاری ارزی چیست؟
این صندوقها میتوانند چند هدف را بهطور همزمان دنبال کنند. نخستین هدف، حفظ ارزش دارایی مردم در برابر تورم و کاهش ارزش پول ملی است. کسب بازده ارزی، گسترش و متنوعسازی ابزارهای مالی همچنین تجمیع منابع ارزی نیز از دیگر اهداف راهاندازی این صندوقهاست.
تجمیع ارزهای در اختیار سرمایهگذاران در یک صندوق میتواند امکان رصد و مدیریت این منابع را برای بانک مرکزی سادهتر کند. تجربه صندوقهای سهامی نیز نشان داد بخشی از سرمایهگذارانی که پیشتر بهصورت مستقیم معامله میکردند، با توسعه ابزارهای مالی به سمت سرمایهگذاری غیرمستقیم حرکت کردند. اکنون سیاستگذار تلاش میکند از همین ظرفیت برای هدایت منابع ارزی به سمت صندوقها استفاده کند.
ضمانت بانک تا کجا ادامه دارد؟
*بانک ملت بهعنوان ضامن نقدشوندگی نخستین صندوق ارزی دقیقاً چه تعهدی در برابر سرمایهگذاران دارد؟ آیا این تعهد فقط پرداخت بهموقع ارز هنگام ابطال واحدها را شامل میشود یا اصل سرمایه و بازده صندوق را نیز پوشش میدهد؟
ساختار نهایی و اساسنامه صندوق هنوز بهطور کامل منتشر نشده و به همین دلیل نمیتوان درباره حدود تعهد بانک ملت با قطعیت صحبت کرد. برداشت من از اطلاعات اعلامشده این است که بانک در چنین ساختاری باید اصل سرمایه، سازوکار پرداخت بازده و نقدشوندگی واحدها را پوشش دهد؛ با این حال، ضمانت نقدشوندگی بهمعنای تضمین سودآوری صندوق نیست.
نقش ضامن نقدشوندگی این است که سرمایهگذار هنگام ابطال واحدهای خود برای دریافت منابع با مشکل مواجه نشود. عملکرد و بازده صندوق نیز به داراییهایی بستگی دارد که منابع ارزی در آنها سرمایهگذاری میشود؛ بنابراین باید میان تضمین امکان خروج از صندوق و تضمین بازده آن تفاوت قائل شد.
بازده ۳ تا ۴ درصدی مردم را ترغیب میکند؟
*با توجه به بازده برآوردی سالانه پنج درصد، این صندوقها تا چه اندازه برای سرمایهگذاران حقیقی جذاب خواهند بود؟
تجربه حسابهای ارزی در سالهای گذشته باعث شده اعتماد لازم در میان بخشی از جامعه هنوز شکل نگرفته باشد. برخی سپردهگذاران هنگام دریافت اصل سرمایه یا سود ارزی خود با مشکل مواجه شدند و همین سابقه میتواند بر تصمیم امروز آنها اثر بگذارد. به همین دلیل احتمال میدهم در ابتدای فعالیت صندوق، سرمایهگذاران حقوقی بیش از اشخاص حقیقی از آن استقبال کنند.
بازده نهایی به ترکیب داراییهای صندوق بستگی دارد؛ زیرا منابع ممکن است در سپردههای ارزی، اوراق ارزی یا گواهیهای سپرده ارزی سرمایهگذاری شود.
براساس ساختاری که تاکنون معرفی شده، صندوق موردنظر از نوع درآمد ثابت ارزی و مبتنی بر صدور و ابطال واحدهاست. سرمایهگذار میتواند ارز را بهصورت اسکناس یا حواله وارد صندوق کند و هنگام ابطال نیز اصل سرمایه و بازده خود را بهصورت ارزی دریافت کند.
البته حتی دریافت بازده ارزی پنج درصدی نیز لزوماً به معنای کسب بازده مثبت از نظر ریالی نیست. اگر قیمت ارز در بازار داخلی کاهش پیدا کند، ممکن است ارزش ریالی سرمایه با وجود دریافت بازده ارزی کمتر شود. در نتیجه، جذابیت صندوق فقط به نرخ سود آن وابسته نیست و میزان اعتماد، نقدشوندگی و جهت حرکت بازار ارز نیز بر تصمیم سرمایهگذار اثر میگذارد.
انتقال این ابزار به ساختار بازار سرمایه میتواند تلاشی برای بازسازی اعتماد آسیبدیده به حسابهای ارزی باشد؛ اما میزان موفقیت آن زمانی مشخص میشود که اساسنامه، ترکیب داراییها و حدود تعهد بانک عامل بهصورت شفاف منتشر شود.
آیا صندوق ارزی، بازار دلار و طلا را آرام میکند؟
*راهاندازی صندوقهای ارزی چه اثری بر بازارهای موازی مانند دلار، طلا، مسکن و خودرو خواهد داشت؟
حجم نقدینگی در اقتصاد به اندازهای افزایش یافته که راهاندازی یک صندوق نمیتواند منابع موجود در سایر بازارها را بهطور گسترده جذب کند. بخشی از پولهای سرگردان همواره به بازاری حرکت میکند که در آن مقطع بازده بیشتری داشته باشد؛ یک دوره وارد بازار ارز میشود و در مقطعی دیگر به سمت طلا، مسکن، خودرو یا سهام میرود.
هنگام راهاندازی صندوقهای طلا نیز تصور میشد معاملات فیزیکی کاهش پیدا کند، اما در عمل هم ارزش معاملات صندوقهای طلا افزایش یافت و هم بازار فیزیکی به فعالیت خود ادامه داد. انتخاب میان صندوق و خرید فیزیکی نیز به میزان ریسکپذیری و اولویتهای هر سرمایهگذار بستگی دارد. برخی نقدشوندگی صندوق را ترجیح میدهند و برخی نگهداری مستقیم دارایی را مطمئنتر میدانند.
هدف اصلی این صندوقها حذف یا سرکوب بازارهای دیگر نیست، بلکه قرار است ابزار تازهای در اختیار سرمایهگذاران قرار گیرد. امکان ورود با مبالغ کمتر نسبت به خرید فیزیکی ارز نیز میتواند یکی از مزیتهای این صندوق باشد.
با این حال، تا زمانی که افزایش پایه پولی، کسری بودجه، ریسکهای سیاسی و هزینههای فزاینده دولت پابرجاست، یک صندوق سرمایهگذاری نمیتواند بهتنهایی جریان نقدینگی یا تورم را کنترل کند. نمیتوان شکافی بزرگ در اقتصاد را با چهار بخیه بست.
نظر شما